در فصل اعتدال: هاشمی در مشهد ـ روحانی در قم

* حجت الاسلام علي عسکري

کد خبر: ۱۲۰۵۲۵

تاریخ: ۲۱ تير ۱۳۹۲ - ۰۳:۳۱

در آخرین روزهای باقی‌مانده از مهلت ثبت‌نام کاندیداهای دوره یازدهم ریاست جمهوری، دسته‌ها، گروه‌ها و بسیاری از نخبگان در مجمع تشخیص مصلحت نظام حضور بهم رساندند و به‌طور جدی تقاضای ثبت‌نام            آیت‌ا. . . هاشمی‌رفسنجانی را داشتند. در میان آنان، فرزند شهید آیت‌ا. . . مطهری با صراحت لهجه منحصربه‌فرد خود و به نمایندگی از جبهه صدای ملت، گفت: «اگر ثبت‌نام نکنید و سبب برون‌رفت نظام از چالش‌های پیش روی مردم و کشور نباشید، فردای قیامت پاسخی برای امام خمینی (ره) و شهیدان از جمله آقای بهشتی و مطهری نخواهید داشت و نزد آنان شرمنده خاطر خواهید بود». ایشان از قول مراجع تقلید نیز مطالباتی را در این رابطه مطرح نمود و بر ضرورت حضور آقای هاشمی در انتخابات اصرار می‌ورزید. با وجود چنین مطالبه به‌حقی، در آخرین روزهای باقی‌مانده از مهلت قانونی برای ثبت‌نام، آیت‌ا. . . هاشمی رفسنجانی، یار دیرین امام خمینی (ره) و رهبر معظم، به‌عنوان یک مجتهد سیاسی و سیاست‌مدار آینده‌نگر مسئولانه و متواضعانه آبروی خود را بر کف دست نهاد و برای ثبت‌نام به وزارت کشور رفت. نام ایشان در فهرست رسمی کاندیداهای شناخته‌شده، اقبال عمومی و شادی و سرور اکثریت جامعه را به‌دنبال داشت هر چند افرادی را که از وضع پیش‌آمده نگران و نگاه حداقلی به مشارکت مردم داشته و خود را پیروز میدان می‌دیدند، نگران‌تر کرد. با این حال، محبوبیت ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام، روند صعودی به خود گرفت و نشان می‌داد که تخریب، توهین و اتهام‌ زدن جریان افراطی علیه ایشان، نتیجه عکس داشته است.

بعد از گذشت یک هفته از شادی مردم، شورای نگهبان با روش کار برخی دستگاه‌های امنیتی، اطلاعاتی و نظامی، مجاب گردید که نام آیت‌ا. . . هاشمی‌رفسنجانی را از فهرست کاندیداها حذف و اعلام دارد که صلاحیت ایشان، احراز نشده است. رفتار انقباضی نهاد قانونی شورای نگهبان و مصلحت‌اندیشی اعضای آن که خارج از شمول نهاد مستشار عالی رهبری و مجمع تشخیص مصلحت نظام علیه ریاست مجمع انجام شد، بار دیگر در میان مردم ایجاد شک نمود و مظلومیت آیت‌ا. . . هاشمی‌رفسنجانی را آشکارتر ساخت و از طرفی، عدم اعتراض ایشان به رأی صادره از سوی شورای نگهبان، تدبیر و عقلانیت وی را بر تارک تاریخ نشاند. شخصی که هم آمدن و هم حذف زودهنگام او ـ به فاصله یک هفته ـ شگفتی‌ساز شد و درس بزرگی را به سیاست‌مداران داد.
با این حال، فرآیند طی شده برای حذف آیت‌ا. . . هاشمی، فرصت باقی‌مانده برای وی و حامیان و طرفداران او را جهت صیانت از هاشمی ثانی ـ دکتر روحانی ـ فراهم ساخت. از ابتدای حذف آقای هاشمی، با توجه به شرایط موجود، تاکتیک مورد نظر این بود که اگر آقای هاشمی به‌طور علنی از دکتر روحانی حمایت نمایند، دکتر پیروز انتخابات خواهد بود. جامعیت و فراجناحی بودن دکتر روحانی سبب شد تا آیت‌ا. . . هاشمی‌رفسنجانی و به تبع راهبرد انتخاباتی ایشان، آقایان خاتمی، ناطق‌نوری و دیگر چهره‌های مظلوم و اثرگذار سیاسی، از دکتر حمایت کرده و فرزند حوزه و دانشگاه نیز با داشتن مناظره‌ها و تبلیغات خوب، پیروز انتخابات شد.

این پیروزی نقش‌ تعیین‌کننده‌ای در گسترش فضای تعامل، اعتدال و عقلانیت در جامعه داشت به‌طوری که دیگر از گستاخی‌ها و افراط‌گرایی‌های کاسبان فتنه و عوامل توهین و تخریب علیه سرمایه‌های نظام و انقلاب خبری نیست. در چنین شرایط مناسبی، آیت‌ا. . . هاشمی‌رفسنجانی و دکتر روحانی با انبساط خاطر به ترتیب سفرهایی به مشهد و قم داشتند و به‌طور طبیعی، هر دو سفر بسیار پربار بود.

سفر دکتر روحانی به قم
رئیس‌جمهور منتخب ملت در این سفر و در حالی که نقار‌ها و ناراحتی‌های میان مراجع و آقای احمدی‌نژاد غیرقابل انکار است، با مراجع عظام تقلید و جمعی از مدرسین و علما دیدارهای صمیمانه داشت. حرکت دقیق و همراه با درک صحیح دکتر روحانی، جایگاه مرجعیت و اثرگذاری قم و روحانیت را در خط سیر انقلاب و آرمان‌های دینی به تصویر کشید و رابطه دولت یازدهم با نهاد روحانیت و مرجعیت را پایدار ساخت. این اقدام دکتر روحانی، نشان داد که ایشان به این‌که فرزندی از فرزندان حوزه است، افتخار نموده و پای‌بند آن است. روشن است که رئیس‌جمهور منتخب و دولت ایشان، به مطالبات برحق مراجع عظام به‌عنوان اصلی از اصول کاری خویش، نگریسته و بر آن ملتزم خواهند بود. ایشان در سفر خویش، این نکته را یادآوری نمود که دغدغه دولت یازدهم، امری جدا از دغدغه رهبری و مراجع نخواهد بود.

هم‌چنین این سفر و دیدارهای صمیمانه نشان داد که جریان افراطی در حوزه که در سال‌های اخیر رشدی بی‌مهار داشته است، زین پس، بیشتر از گذشته مورد تنفر بوده و رفتارهای خلاف ادب، اخلاق و موازین شرعی و قانونی آنان در اهانت به مراجع و بزرگان حامی اعتدال، با وجود دولت یازدهم و فضای سیاسی مطلوب، قابل تکرار نخواهد بود. نکته جالب توجه دیگر آن‌که، مراجع بزرگوار به این نکته مهم تأکید داشتند که: «دولت یازدهم باید حل مشکلات معیشتی و اقتصادی مردم را در صدر برنامه‌ها و اولویت کاری خویش قرار دهد»؛ امری که رئیس‌جمهور منتخب نیز بر آن تأکید فراوان داشته و دارد و در همین زمینه نیز اعلام نموده که: «در فرصت پیش‌آمده برای روحانیت، جهت خدمت به مردم و جلب رضایت آنان که ولی‌نعمت مسئولان هستند، از هیچ کوششی دریغ نخواهد ورزید».

سفر آیت‌ا. . . هاشمی‌رفسنجانی به مشهد
دوستداران و حامیان آیت‌ا. . . هاشمی از وی خواستند که ایشان در این سفر، در میان جمع باشکوه زایرین و مجاورین امام رضا (ع) و در صحن بزرگ جامع رضوی، سخنرانی نماید و دیگر بار خاطره دیدار مردمی              دکتر روحانی در جمع حامیان در روز بیست‌ودوم خرداد ماه در مشهد را زنده نماید و قدری از عقده‌های فروخفته دوستداران را التیام بخشد. روشن است که این پیشنهاد، مورد قبول ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام واقع نگردید و بر همین اساس، ایشان به بنده فرمودند: «طوری هماهنگ نمائید که سفر زیارتی و غیررسمی ما، شائبه تبلیغاتی و حساسیت‌برانگیزی به خود نگیرد». با این حال و علیرغم این‌که دعوتی صورت نگرفت، اما در فرودگاه مشهد، آیت‌ا. . . هاشمی‌رفسنجانی مورد استقبال گرم آیت‌ا. . . واعظ‌طبسی، تولیت محترم آستان قدس رضوی و نماینده ولی‌فقیه در خراسان بزرگ، استاندار خراسان رضوی، مدیران اجرایی استان، روحانیون و مسئولان حوزه علمیه کهن خراسان، فعالان سیاسی و جمع قابل توجهی از چهره‌های مطرح خطه خراسان قرار گرفت.                    اهم دیدارهای ایشان در مدت زمان کوتاه حضور در استان خراسان رضوی، بعد از زیارت مضجع شریف                    امام رضا (علیه السلام)، عبارت بود از:

1. دیدار با کارآفرینان خراسان: در آغاز این دیدار، ایشان به سخنان ٤ نفر از کارآفرینان که دردودل‌هایی داشتند، گوش فراداده و سپس ضمن دعوت از آنان برای همکاری و حمایت از دولت یازدهم، فرمودند: «بهترین راه برای برون‌رفت از وضع موجود اقتصادی سازندگی است و نقشه راه را سیاست‌های کلی مصوب در حوزه اقتصاد به‌ویژه قانون اصل ٤٤ تعیین نموده است». امری که کمتر مورد توجه دولت‌های نهم و دهم بوده است.

2. دیدار با علما و بزرگان اهل سنت: در این دیدار بیش از حد صمیمانه، برادران اهل سنت اعلام داشتند که بیش از ٨٠ درصد از اهل سنت در مناطق سنی‌نشین، در انتخابات دوره یازدهم شرکت و اکثریت قاطع آنان، به یک فرد روحانی شیعه ـ دکتر روحانی ـ رأی داده‌اند و اعلام داشتند که: «دکتر روحانی را هم به جهت حمایت بزرگان نظام از ایشان و هم به لحاظ شخصیت فکری به‌دور از افراط ایشان، قبول داشته و به ریاست جمهوری ایشان امیدوار هستند». در این دیدار، ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام ضمن تأکید بر اخوت و برابری مسلمانان و هم‌زیستی مسالمت‌آمیز شیعه و سنی در ایران، از حضور معنادار برادران اهل سنت در انتخابات دوره یازدهم و رأی آنان به دکتر روحانی تشکر و اعلام داشت: «مطالبات اهل سنت در ایران چیزی جدا از مطالبات ملی کشور نیست».

3. دیدار با اساتید و نخبگان حوزه علمیه خراسان: در این دیدار، نماینده رهبری و زعیم حوزه علمیه خراسان،      آیت‌ا. . . واعظ‌طبسی، به ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام خیرمقدم گفت و شخصیت ایشان را ستودنی و بسیار جذاب معرفی کرده و از ایشان خواست: «به‌نحوی که مصلحت می‌دانند، تحلیلی جامع از شرایط کشور، دنیا و منطقه ارائه نمایند». در بیان ریاست مجمع خطاب به حاضران بشارت و انذار توأم بود. بشارت به پیروزی تفکر اعتدال به همراه توصیف شخصیت جامع رئیس‌جمهور منتخب و دولت تدبیر و امید و انذار نسبت به خطر افراط و دگم‌اندیشی!! شاهد مثال ایشان در این رابطه، سلفی‌گری مرسی و حامیان او در مصر بود که کار مبارزه و نتیجه پیروزی حاصل‌آمده را به سرانجامی نامطلوب، منجر ساخت. ایشان با اشاره حساب‌شده، بر این نکته تأکید نمودند که: «جریان افراطی می‌خواست چنین وضعی را در کشور سبب شود که مردم در انتخابات با رأی خود، آن‌را خنثی کردند».

4. دیدار با نخبگان سیاسی و چهره‌های مؤثر ستاد انتخاباتی دکتر روحانی: در این دیدار، ٤ نفر از حوزه، دانشگاه و اعضای ستاد مطالبی را در قالب خیرمقدم و بیان مواضع سیاسی خود مطرح و آیت‌ا. . . هاشمی‌رفسنجانی نیز حدود ٤٠ دقیقه به‌طور ایستاده در جمع آنان، به ایراد سخنرانی پرداختند که مبسوط این سخنرانی، در رسانه‌ها منتشر گردید. ترجیح‌بند سخنان ایشان این بود که: «دیروز دکتر روحانی را با تبلیغات اثرگذار خود سبب پیروزی شدید و فی‌الحال باید او را در راه موفقیتی که منظور نظر دارد، به‌معنای واقعی کلمه، کمک و حمایت نمائید».

5. دیدارهای شخصی: ایشان هم‌چنین دیدارهای مهم دیگری به‌طور فردی با چهره‌های مؤثر و شناخته‌شده داشتند که مهم‌ترین آن، دیدار با آیت‌ا. . . علم‌الهدی، امام جمعه مشهد؛ آیت‌ا. . . سید باقر شیرازی، از مراجع مقیم مشهد و به‌ویژه دیدار با آیت‌ا. . . العظمی وحید خراسانی بود. دیدار با مرجع عالی‌قدر، وحید خراسانی، چنان صمیمانه و قدرشناسانه بود که اشک شوق در چشم و عشق آتشین در دل هر انسان علاقه‌مند به روحانیت و مرجعیت دینی را جاری و روشن می‌ساخت. بخش اول این دیدار عمومی بود که خبر آن نیز با کسب اجازه از محضر ایشان، در رسانه‌ها منعکس گردید. بخش دوم، به‌طور خصوصی انجام گرفت .

نکته جالب توجه این‌که در هنگام حضور چند روزه آیت‌ا. . . هاشمی‌رفسنجانی در مشهد، به‌طور اتفاقی با آیت‌ا. . . جنتی در بیت خدام حرم دیدار و جدا از شوخی حساب‌شده‌ای که آقای علیخانی با ایشان کرد، در فرصت مناسبی، به ایشان عرض کردم: «آقای هاشمی با نشاط و سرور وصف‌ناپذیری به زیارت امام رضا (ع) آمده‌اند»؛ ایشان در جواب گفتند: «الحمدلله»؛ سپس بنده عرض کردم: «شما و آقای هاشمی هر دو کاری کردید، کارستان اما از دو منظر متفاوت؛ کار هر دوی شما در تاریخ ثبت شد و هرگز فراموش نخواهد شد. . .».

نماینده پیشین مشهد و مشاور رئیس‌جمهور منتخب