آیا این مرد می‌تواند به تنش ها بر سر مسئله هسته ای ایران پایان دهد؟

کد خبر: ۱۳۱۶۰۶

تاریخ: ۱۱ مهر ۱۳۹۲ - ۱۵:۲۲

فارین پالسی نوشت مذاکرات مدت‌ها ادامه یافته‌اند و امیدی به توافق نیست. در دسامبر 2001 رهبران افغان برای نحوه تقسیم قدرت در افغانستان پس از طالبان در بن‌بست قرار گرفتند. «اتحاد شمال» پیروز بر کسب قدرت 18 مورد از 26 وزارت‌خانه اصرار داشت، که این درخواست از سوی تمام گروه‌های دیگر کشور رد شد. مقامات آمریکا نگران آن بودند که در صورت عدم دستیابی به توافق، آرامش شکننده افغانستان از هم بپاشد.

به گزارش سرویس بین الملل سایت خبری تیک Tik.ir، درست اندکی پس از ساعت 4 صبح بود که در عین ناباوری یک ناجی ظهور کرد. «محمد جواد ظریف» ، نماینده وزیر خارجه ایران شاهد دو ساعت تلاش ناموفق مقامات غربی با نماینده اتحاد شمال، «یونس قانونی»، جهت قبول وزارت‌های کمتر بود. در نهایت «ظریف» او را کنار کشید و چند دقیقه در گوش او صحبت کرد. سپس «قانونی» به میز مذاکره برگشت و گفت که اتحاد شمال پنج وزارت‌خانه کمتر را می‌پذیرد. «جیمز دابینز»، که نماینده آمریکا در این مذاکرات بوده، در اظهارات خود در کنگره در سال 2007 یادآور شد که «ظریف» تقریباً به تنهایی مذاکرات را به نتیجه رسانده است. «دابینز» در این جلسه گفت: ظریف به نتیجه‌ای نهایی رسید که بدون آن دولت «کرزای» هرگز شکل نمی‌گرفت.

تماس تلفنی روز جمعه رئیس‌جمهور «اوباما» با رئیس‌جمهور ایران، «حسن روحانی» تیتر یک اخبار سراسر جهان شد اما «ظریف» ، که اکنون وزیر خارجه ایران است، تنها کسی است که در حقیقت مذاکرات برنامه هسته‌ای کشورش را با آمریکا، و از جمله مذاکرات مهم ماه آینده ژنو را مدیریت می‌کند. موفقیت این گفتگوها، همچون مذاکرات بُن که بیش از یک دهه قبل رخ داد، بدان بستگی دارد که «ظریف» -که دیپلمات فارغ‌التحصیل آمریکا است و کودکانش در آمریکا متولد شده‌اند- تا چه حد بتواند اختلافات عمیق بین دو طرف را حل کند.

«کریم سجادپور» ، کارشناس ایران در اندیشکده « کارنگی» می‌گوید، «ظریف نسبت به تمام مقامات ارشد ایرانی بعد از انقلاب 1979، درک عمیق‌تری از آمریکا و سیاست‌های آن دارد. او یکی از معدود مقامات ایرانی است که من با آنها ملاقات کرده‌ام»

«سجادپور» این دیپلمات را به عنوان فردی عمل‌گرا توصیف می‌کند که تمایل صادقانه به توافق با آمریکا دارد.

برتری فزاینده «ظریف» وجه برجسته دو تغییر غیرمنتظره در ایران طی شش ماه اخیر است. ابتدا، «روحانی» ، فردی نسبتاً میانه‌رو، برخلاف پیش‌بینی‌های اولیه که نشانگر پیروزی نامزدی محافظه‌کارتر بود، با اختلافی بالا و شگفت‌انگیز برنده انتخابات ریاست‌جمهوری ایران شد. او اندکی پس از کسب قدرت «ظریف»، نماینده سابق ایران در سازمان ملل، را به سمت جدید گماشت. شاید مهم‌تر از همه آن باشد که مسئولیت کامل برنامه هسته‌ای ایران از شورای عالی امنیت ملّی گرفته شده و به وزارت خارجه «ظریف» داده شد.

«ظریف» مسیری نامعمول را برای رسیدن به سمت فعلی خود طی کرده است. وی که در تهران متولد شده، در دانشگاه ایالت سان‌فرانسیسکو فارغ‌التحصیل شده و دکترای حقوق و سیاست بین‌الملل خود را در «دانشگاه دنور» گرفته است. «ظریف» در دهه 1990 به عنوان دیپلماتی جوان به مذاکرات آزادی گروگان‌های غربی در لبنان کمک کرد. فرزندان «ظریف» در آمریکا متولد شده‌اند و این دیپلمات از حضورش در سازمان ملل برای آشنایی با «جوزف بایدن» ، که حال معاون رئیس‌جمهور است، و «چاک هگل»، وزیر دفاع فعلی بهره جست. «ظریف» که به خوبی به زبان انگلیسی مسلط است، در برنامه تلویزیونی «چارلی رُز» حضور داشته و در اندیشکده‌ها و دانشگاه‌هایی همچون دانشکده روابط عمومی و بین‌الملل «وودرو ویلسون» سخنرانی کرده است.

علیرغم سوابق او، این فرض که حضور او در آمریکا به معنای سهولت در مذاکرات آتی با دولت «اوباما» خواهد بود، اشتباه است. «محمود احمدی‌نژاد» ، رئیس‌جمهور سابق ایران که هولوکاست را ردّ می کرد، تا حدوداً دو سال پس از کسب قدرت در سال 2005 «ظریف» را در سازمان ملل نگه داشت. این خود به وضوح نشانگر وفاداری این دیپلمات به کشورش و تمایل او به استفاده از مهارت قابل‌توجهش برای پیشبرد منافع کشورش، حتی با وجود مخالف غرب است. بعلاوه، «ظریف» مجبور است به آهستگی پیش برود تا مطمئن شود که هیچ‌یک از خط قرمزهای وضع شده را زیر پا نخواهد گذاشت.