نقش ویژه ‌هاشمی در رابطه با عربستان

* صباح زنگنه

کد خبر: ۱۴۲۰۰۰

تاریخ: ۳۰ آذر ۱۳۹۲ - ۱۵:۳۴

درخصوص حواشی سفر احتمالی آیت‌ا... ‌هاشمی به عربستان، یک بحث کلی درباره روابط بین ایران و عربستان و مسائل دیگری که روی آن سایه ‌انداخته‌، وجود دارد. موضوع دیگر اینکه با چه سازوکار، روش‌ها و رویه‌هایی می‌توان روابط بین این دو کشور را از حالت نامطلوب فعلی خارج کرد و همچنین نقش شخصیت‌های ویژه‌ای مانند آیت‌الله هاشمی در این میان چه می‌تواند باشد.

درخصوص موضوع اول باید درنظر داشت که بدون شک روابط بین ایران و عربستان‌سعودی طی سال‌های گذشته روندی ناخوشایند به خود گرفته که متاثر از دو عامل است؛ اول آنکه سرد ‌شدن این روند از شرایط خاص و فعلی منطقه متاثر بوده و اتفاقاتی که طی دهه اخیر در منطقه خاورمیانه رخ داده روی این رابطه تاثیرات اینگونه گذاشته است.

تحولاتی که در عراق رخ داد و درنهایت به تشکیل حکومت اکثریت منجر شد و خود مساله آن انتخابات طبعا باب میل برخی از کشورها ازجمله عربستان‌سعودی نبود. همچنین تحولات سوریه و فعالیت‌هایی که از طرف برخی کشورها در آنجا صورت می‌گیرد نیز بر رابطه ایران و عربستان سایه ‌انداخته است.

حوادثی که در بحرین رخ داد هم محل اختلاف دو کشور بود. درمجموع بعضی از مشکلات این رابطه ناشی از شرایط منطقه‌ای و خارجی بوده اما سیاست‌ها و رویه‌هایی که در داخل دو کشور هم نسبت به یکدیگر اتخاذ شد نیز نقش مهمی در این میان داشتند. در این سال‌ها در داخل عربستان و تیم تصمیم‌گیر و سیاست‌گذار این کشور تحولاتی رخ داده است.

تعدادی از شاهزادگان و ولیعهدهای این کشور فوت کردند و مدیریت و اجرای سیاست‌های مربوط به روابط بین دو کشور به دست شاهزادگان دیگری افتاد که نوع نگاه متفاوتی داشتند. در این نگاه جدید و با توجه به اینکه این افراد جدید از فضا و فرهنگ حاکم بین دو کشور شناخت کافی نداشتند، گمان بردند که تند کردن رویه‌ها و افزایش رویکردهای تهاجمی نسبت به ایران می‌تواند امتیازاتی را برای کشورشان داشته باشد. در داخل ایران هم سیاست‌ها به نحوی بودند که بر این مساله تاثیر گذاشتند. جدای از این موارد اختلاف، در بعضی از کشورها مانند مصر هم اتفاقاتی رخ داد که می‌تواند زمینه تفاهم بیشتری بین ایران و عربستان فراهم کند.

همچنین افزایش تحرکات و دیدگاه‌های گروه‌های تکفیری، افراطی و تند در منطقه که همه کشورها ازجمله خود عربستان را تهدید می‌کند نیز محل اشتراک دیگری است که دو کشور می‌توانند روی آن به تفاهم و محل همکاری برسند. درمجموع به‌نظر می‌رسد که روابط دو کشور در سه پرونده محل اختلاف دارد و در عین حال در چند مورد دیگر امکان همکاری قطعی است. اما مهندسی این روابط و چگونگی حل گره‌های موجود طبعا از افرادی برمی‌آید که مورد اعتماد دو طرف باشند.

در اینجاست که شخصیت‌ آیت‌ا... هاشمی می‌تواند مطرح باشد و نقش خودش را در رفع سوءتفاهمات و همچنین گسترش زمینه‌های همکاری ایفا کند. بحث‌هایی که می‌توانند بین دو کشور مطرح شوند و مسائلی که این دو باید روی آن بحث کنند هم موارد اختلافی را شامل می‌شود و هم موارد اتفاقی. اعتمادی که در میان مسئولان ایران و عربستان نسبت به شخصیت‌ هاشمی وجود دارد، می‌تواند در این زمینه و در مسیر کاهش تنش‌ها و یافتن مسیرهای تفاهم کمک بسزایی کند که در مراحل بعدی به همکاری‌های منطقه‌ای ایران و عربستان سعودی منجر شود.