جنجال "ریچارد فرای" ؛ از تعابیر اغراق آمیز تا اتهامات تکان دهنده / نه به آن شوری شور، نه به این بی‌نمکی!

زمانی مجتبی مینوی درباره ریچارد فرای تعبیر تندی بکار برد و او را متهم به خارج کردن نسخه خطی «قابوس‌نامه» از ایران کرد: مجتبی مینوی، "کاپوسنامه فرای: تمرینی در فن تزویرشناسی"

کد خبر: ۱۵۶۴۰۸

تاریخ: ۲۵ فروردين ۱۳۹۳ - ۱۱:۱۴

عبدالله شهبازی، مورخ و محقق مشهور ایرانی طی یادداشتی نسبت به سوءاستفاده از مباحث تاریخی برای ایجاد جنجال‌های موقت و زودگذر، انتقاد کرد.

به گزارش خبرنگار سرویس فرهنگ «انتخاب» ؛ وی در این یادداشت با اشاره به جنجال پیرامون "فرای" معتقد است: برخی تعابیر که این روزها در مورد فرای به کار می رود، اغراق آمیز است.

پیشتر «انتخاب» خبر داده بود که پیکر وی به زودی در تاجیکستان دفن خواهد شد.

در این یادداشت آمده است:

سوءاستفاده از مباحث تاریخی را برای ایجاد جنجال‌های موقت و زودگذر این و آن گروه نادرست می‌دانم. متأسفانه، پیش‌تر، در سطح بسیار کلان، این اقدام را با موضوعی بنام «هولوکاست» کردند. فضایی دوگزینه‌ای ایجاد می‌کنند که محقق مجبور به «تمجید» یا «تکذیب» شود یا باید سکوت پیشه کند.

درمورد آرتور پوپ و نقش او در خروج آثار باستانی ایران، از جمله بنقل از قاسم غنی، سال‌ها پیش نظرم را نوشته‌ام. در مورد فرای، از اتهاماتی که وارد می‌کنند اطلاع ندارم. تنها می‌دانم که زمانی مجتبی مینوی درباره فرای تعبیر تندی بکار برد و او را متهم به خارج کردن نسخه خطی «قابوس‌نامه» از ایران کرد: مجتبی مینوی، "کاپوسنامه فرای: تمرینی در فن تزویرشناسی" (یغما، دی- بهمن 1335).

در مقابل، فرای خدماتی به فرهنگ و تاریخ انجام داد از جمله ویراستاری جلد چهارم تاریخ ایران کمبریج از مجموعه هفت جلدی فوق. تدوین این کتاب با بودجه شرکت ملی نفت ایران، در زمان مدیرعاملی منوچهر اقبال، آغاز شد. کار ارزنده‌ای است که البته می‌تواند، و باید، مورد بررسی نقادانه قرار گیرد ولی دوره تاریخ دیگری از ایران به این اعتبار نداریم.

معمولاً به کسانی که می‌خواهند با تاریخ ایران آشنا شوند دوره تاریخ فوق را برای مطالعه توصیه می‌کنم. الان دیدم جایی درباره فرای نوشته‌اند: «یکی از آخرین بازماندگان نسل ایران‌شناسان و شرق‌شناسانی چون آرتور کریستین‌سن و آرتور پوپ، رومن گیرشمن و پروفسور آلبرت امستد...»

این تعبیر درباره فرای اغراق‌آمیز است و در حد گیرشمن یا کریستن‌سن و نوبرگ و امثال آن‌ها نبود. مقایسه فرای با پوپ بجاست، و در همین حد بود.

داوری فوق بدان معنا نیست که موافق حرکت‌هایی باشم مثل شعارنویسی یا تخریب مقبره این و آن که مورد بهره‌برداری سیاسی و تبلیغاتی علیه فرهنگ ایرانی یا اسلامی قرار گیرد. بهرحال، این معترضین می‌توانستند زمانی که به فرای در اصفهان خانه اهدا می‌کردند اعتراض کنند که نکردند. «نه به آن شوری شور، نه به این بی‌نمکی»!