ظرفیت های مغفول ارتباطی 24 خرداد

*حبیب الله معظمی

کد خبر: ۱۵۹۵۰۹

تاریخ: ۱۳ ارديبهشت ۱۳۹۳ - ۰۸:۴۵

مبارزات انتخابات ریاست جمهوری سال 92 نشان داد که حسن روحانی نامزد پیروز آن (و نیز اعضای دولت او) بیش از همه دیگر نامزدها به مقوله ارتباطات و ظرایف کار و تاثیر رسانه بخصوص رسانه های جدید آشناست وبراین اساس علاقمند به استفاده از همه ظرفیت های ارتباطات است.روحانی نشان داد که نگاه او به ارتباطات نگاه نوگرایانه و مطابق با زمانه است و با آگاهی از این ظرفیت ها، برخلاف منش شبه رسمی حاکم،خرق عادت کرد و از این ظرفیت ها بهره گرفت و می گیرد. البته بخشی از چنین رفتاری از ناحیه ایشان، متاثر از جبرزمانه هم است چراکه تاثیر و ترویج ابزارهای نوین ارتباطی در  امروز بیش از دوره های قبلی انتخابات بودو بنابراین از این تاثیر گریزی برای هیچکس نیست. همچنین چنین رویکردی از ناحیه ایشان به غالبیت محکم و قطعی و بعبارتی تک صدایی رسانه های جریان غالب( Mainstream Media) در هر جامعه ودر جامعه ما مشخصا صداوسیما باز می گردد که سبب شده است نخبگان و توده مردم به سوی رسانه های جایگزین مثل شبکه های اجتماعی مجازی روی آورند تا در آنجا حرف خود را بیان کنند.

استفاده از «عنصر نماد»(که اساسا مقوله ای ارتباطی است) مثل«کلید» به مثابه عصاره شرایط کشور در آن زمان و شعارهای روحانی،حضور ایشان درشبکه مجازی اجتماعی(برخلاف فیلترینگ آنها و رویکردشبه رسمی حاکم برکشور نسبت به این شبکه ها)، ساخت و برخورداری از فیلمهای تبلیغاتی در تراز بالای حرفه ای و... نمونه هایی هستند از رویکرد نوین و علاقه جدی روحانی بعنوان یک نامزد انتخابات به مقوله ارتباطات و استفاده از ظرفیت های آن.

اما شرایط انتخابات با شرایط استقرار دولت تفاوت دارد بخصوص در کشورما بدلیل فقدان فعالیت احزاب(بعنوان محل نیروهای ازقبل شناخته شده وکارآزموده وتعلیم دیده) به معنای متداول جهانی آن و نبود شفافیت در روابط افراد و پیشینه آنها که باعث می شود تا این افراد در گرد دولت جدید پرسه بزنند تا بدلیل ماهیت دولت نفتی در کشورهایی همچون ما و رانت آن، از مشاغل و مدیریت دولتی بهره مند شوند.بنابراین آن سیمای دلگرم کننده و پیشرویی که دکتر روحانی از نسبت خود با ارتباطات نوین نشان داد عملا در دولت و تیمی که قدرت اجرایی را در حوزه ارتباطات در اختیار دارند، متجلی نشده است.ما با گذشت کمتر از یکسال ازعمر دولت یازدهم تفاوتی را در جلوه و رفتار ارتباطی رییس و اعضای دولت در پیشرویی اشان نسبت به ارتباطات، با عوامل و بخش ها و سازمان های اجرایی ارتباطی این دولت شاهدیم .

بعنوان یک معلم و ناظر ارتباطات و رسانه ها در کشورمان ودربیانی بی طرفانه، باید گفت که بهترین عناصر حرفه ای و علمی ارتباطات و روزنامه نگاری ایران بعد از انقلاب در طیف گسترده حامیان دولت و کسانی که به ایشان در 24خرداد رای دادند،حضور دارد که نگاه پیشروانه او را به ارتباطات در انتخابات پسندیدند.بهترین روزنامه نگاران و بهترین فرآورده های روزنامه نگاری ایران اکنون در رسانه ها و مطبوعات غیر دولتی و البته همراهان دکتر روحانی وجود دارند.این ظرفیت عظیم که با صداقت و بدون چشم داشت بار حمایت از دولت ایشان را علیرغم تضییقات و محدودیت ها ،بردوش می کشد اکنون در بدنه دولت بکار گرفته نمی شود و همان روابط و پیچیدگی ها و علاقمندی و میل عده ای برای استفاده از رانت های مقامات دولتی اجازه و فرصت تحقق شعارها وجلوه ارتباطی انتخاباتی دکتر روحانی را در جامعه نمی دهد.

از این منظر دکتر روحانی تنهاست که بدنه ارتباطی دولت با او و درک و علاقه او به ارتباطات فاصله دارد و البته تنها نیست زیرا حرفه ای های ارتباطات در رسانه ها و بخشهای ارتباطی بیرون دولت، با او همرایند و برنامه ها و علابق ارتباطی او را محقق می سازند. اجرای مرحله دوم طرح هدفمندکردن یارانه ها که با نام نویسی از متقاضاین آغاز شد نمونه بارز و جدیدی از این فاصله است. هیچ مسوول ارتباطی در بدنه دولت وجود نداشت که از منظر ارتباطی ومخاطب شناسی به مسوولان مربوطه این طرح بگوید تعدد سخنگویی(از رییس جمهور، معاون اول ومعاون اجرایی تا سخنگوی ستاد طرح) درباره این طرح و نام نویسی به عامل ضد هدف دولت برای اجرای مرحله دوم تبدیل می شود.

حال باید دید که فعالیت و متصدیان سه رکن ارتباطی دولت یعنی معاونت ارتباطات دفتر ریاست جمهوری، معاونت مطبوعاتی ارشاد و خبرگزاری دولت چقدر توانسته اند همراه دکتر روحانی باشند و از رویکردهای نو و موثر ارتباطی ایشان در انتخابات 24 خرداد بهره ببرند و آنهارا محقق سازند و یا آن ظرفیت عظیم و مغفول حرفه ای و علمی ارتباطی همراه و حامی ایشان موجود در جامعه که فرصت داده نشده اند؟شاید رو آوردن برخی از اعضای دولت به شبکه های اجتماعی مجازی که اینک کانون خبریابی برای رسانه ها شده اند تاحدودی پاسخی به این پرسش باشد.

* مدرس ارتباطات و روزنامه نگار