شاهكار ظريف

*داوود هرميداس باوند

کد خبر: ۱۶۰۱۴۰

تاریخ: ۱۷ ارديبهشت ۱۳۹۳ - ۱۰:۳۹

موفقيت رئيس دستگاه ديپلماسي در پاسخ به سوالات منتقدينش در جلسه علني بهارستان چندان دور از انتظار نبود. نطق دكتر محمد جواد ظريف نشان‌دهنده تسلط او بر سخنراني و بيش از آن دغدغه‌اش براي مسائل ملي بود. طبعا وقتي كسي دغدغه منافع ملي را داشته باشد مي‌تواند چنين باظرافت تمام دغدغه‌هاي يك ملت را در نطقش بيان كند. البته ديپلمات‌ها سابقه چنين نطق درخشاني را از رئيس دستگاه ديپلماسي كشور دارند. سخنراني ظريف در جلسه شوراي امنيت به واقع دفاع تمام‌عيار يك ايراني از حقوق حقه‌اش بود.

من ديروز در جلسه مجلس شاهد دوباره چنين دفاعي بودم؛ چرا مي‌گويم دو باره چون دكتر ظريف تبحر خود را در دفاع از حقوق ملي در سال85 به ديپلمات‌هاي كشورهاي جهان نشان داد. هر چند حضور چندباره اين ديپلمات پرسابقه در مجلس براي دستگاه ديپلماسي كارنامه خوبي محسوب نمي‌شود اما اين‌بار اشكال از وزير نبود. همگان الا عده قليلي معترفند، ظريف در طول 8ماه گذشته موفق عمل كرده است. اما در بررسي سوال از رئيس دستگاه ديپلماسي ناچارا بايد اعتراف كنيم هر دو بار سوالات سياسي، جناحي و البته تكراري بود. سوالات بي‌ارتباطي با حوزه وزير كه هر چند وقت يك بار تكرار مي‌شود و ذهن دستگاه ديپلماسي را به خود مشغول مي‌كند. در اصول شناخته شده ديپلماسي وقتي نمايندگان و سفيران براي مذاكره و گفت‌وگوها اعزام مي‌شوند قطعا با حمايت تمام اجزا و گروه‌هاي داخل حاكميت قادرند مذاكرات را پيش ببرند. درباره رفتارهای چند روز اخير با دستگاه ديپلماسي و مذاكره‌كنندگان كشورمان ذكر چند نكته ضروري است.

مردم به عنوان صاحبان اصلي حق حاكميت در ايران از روند گذشته مذاكرات در دولت قبل ناراضی بودند و در انتخابات ۲۴خرداد نيز اصلي‌ترین خواسته‌ مردم تغيير رويكرد دولت بود. مردم در اين انتخابات با راي بسيار مهم و جهت‌دار خود اين موضوع را به نمايش گذاشتند. بر كسي پوشيده نيست كه مردم كشور ما از تيم مذاكره‌كننده هسته‌اي حمايت مي‌كنند و در حقيقت اين مذاكرات در سطح بالای نظام نيز از حمايت ویژه‌ای برخوردار است و يكي از مواردي كه جناح‌هاي سياسي شناسنامه‌دار نيز از آن حمايت مي‌كنند، همين مساله مذاكرات هسته‌اي است. البته در منطقه و جهان و حتي داخل ايران كساني وجود دارند كه نه تنها از مذاكرات هسته‌اي حمايت نمي‌كنند بلكه چه بسا در اين زمينه كارشكني نيز انجام مي‌دهند.

به عنوان نمونه در غرب جريان‌هاي تندرو و در منطقه، رژیم صهیونیستی و برخي كشورهايي كه تصور مي‌كنند با بهبود روابط ايران و غرب فرصت‌هايي را كه در سايه تندروي‌هاي دولت قبل به دست آورده‌اند را از دست خواهند داد در اين زمينه بسيار مشغولند. در داخل نيز افراد تندرو‌يي وجود دارند كه در زمان حاكم شدن تعادل و عقلانيت بر سياست احساس مي‌كنند كه عرصه بر آنها تنگ شده و بايد جاي خود را به منطق‌گرا‌ها بدهند و به همين دليل مشغول كارشكني هستند.

در پاسخ به كارشكنان كه اكنون نام دلواپسان را بر خود نهاده‌اند بايد گفت در مرحله اول مذاكرات هسته‌اي يكسري مذاكرات موضوعي و نتيجه بخش صورت گرفت و هر دو طرف به يك نقشه راه كه‌‌ همان برنامه اقدام مشترك است، رسيدند. مرحله دوم توافق و گفت‌وگو‌هاي 1+5 بود كه در رابطه با چارچوب كلي توافق نهايي صحبت شد و در آخرين دور مذاكرات هسته‌اي به تاييد هر دو طرف رسيد و طرفين وارد مرحله نهايي كه‌‌ همان توافق روي متن است وارد شدند. مي‌توان گفت اين مرحله، مرحله دشواري است زيرا بحث بر سر جزييات است و تفسير‌ها و ديدگاه‌هاي متفاوت مطرح مي‌شود. به عبارت بهتر در اين مرحله طرفين نيازمند مذاكرات موضوعي‌تر هستند تا بتوانند در جزييات نيز تاويل‌هاي خود را به يكديگر نزديك كنند و به متن نهايي برسند. بنابراين دلواپس بودن و طرح سوالات غیرضرور و بعضا بي‌پايه و اساس در محلي كه نخبگان ملت در آن جمع مي‌شوند در شرایطی که مذاکرات ادامه دارد اولویت‌نخست نیست. البته نبايد فراموش كرد كه سخنراني ظريف، شاهكاري با ظرافت از يك ديپلمات بود.

*استاد حقوق بین الملل/منبع: آرمان