بانک مرکزی عملکرد بانکها را گزارش دهد

* امرالله قدیری

کد خبر: ۱۷۲۰۹۱

تاریخ: ۲۴ تير ۱۳۹۳ - ۰۲:۲۲

ارسال نامه رئیس‌کل بانک مرکزی برای مديران عامل بانک‌ها و مؤسسات اعتباري اقدام مناسب و به‌جایی است. البته لازم بود آقای سیف قبل از ارسال نامه، گزارشی در خصوص عملکرد بانک‌ها به مردم ارائه میداد. به نظر میرسد لازم است که مردم بدانند که در سالهای گذشته برای منابع بانکی چه اتفاقی افتاده است و نتایج تسهیلات اعطایی چه شده است.

نامه سیف سه بخش عمده را شامل میشود که بخش اول به بحث تقویت منابع سپرده بانکها، بخش دوم به بحث اعطای تسهیلات و بخش سوم به بحث نظارت مربوط میشود. در مورد بخش اول سیف اعلام کرده که بانکها سعی در تقویت منابع  سپرده خود نمایند که این را از فروش سهام، شرکتهای زیرمجموعه، اموال منقول و غیرمنقول و همچنین وصول مطالبات غیرجاری انجام دهند.

فروش سهام شرکتهای زیرمجموعه و اموال منقول و غیرمنقول اگرچه همواره امر خوبی است اما باید نگاه کرد که چرا بانکهای ما به جای اینکه بحث منابع بانکی را به کشور و بحث تولید اختصاص دهند، اقدام به ایجاد یکسری شرکتهای زیرمجموعه کردند که عمدتا دلیل این موضوع میتواند این باشد که  تسهیلات تکلیفی که دولتها سالهای قبل به دوش بانکها گذاشتند، بازگشت پیدا نکرد و این امر سبب شد بانکها به جای اینکه منابع  خود را به بخش تولید تزریق کنند، اقدام به ایجاد شرکتهای زیرمجموعه کردند و منابع خود را به این شرکتها اختصاص دادند. البته چون بانکها دارای هزینه هستند و برای تأمین این هزینهها باید سپردهها را در جایی سرمایه‌گذاری کنند که سود قابل قابل قبولی برای بازگشت داشته باشد. لذا تسهیلات تکلیفی که بانک‌ها سالهای قبل به بانکها اعمال کردند، نه‌تنها سود قابل‌قبولی به بانکها برگشت داده نشد بلکه بانکها مطالبات بسیاری نزد مردم دارند که سیف گفته میتوانند از ظرفیت قوه قضائیه برای وصول مطالبات استفاده کنند.

بخش دیگر اهدای تسهیلات است که گفته شده از تسهیلات به مشتریان بد حساب و همچنین مشتریانی که تسهیلات قبلی را در موضوعاتی غیر از آنچه مدعی بودند، هزینه کردند، جلوگیری شود. به نظر میرسد آقای سیف و مجموعه سیستم بانکی دقیقا اطلاعات کاملی از این موضوعات دارند اما چرا گزارشی از تعداد مشتریان بدحساب و میزان بدهی آنها و مقدار تسهیلاتی که سالهای قبل به مشتریان داده شده اما در جای دیگر هزینه شده است، ارائه نمیدهند. از سال 80 تا سال 90 یکسری وامهای خوداشتغالی اعطا شد که همواره کارشناسان اذعان داشتند که نه‌تنها باعث بهبود در اقتصاد کشور نشده، بلکه وام‌های خوداشتغالی وارد بازارهای غیرمولد شده و به تولید و اشتغال اختصاص نیافته است و بیشتر وارد بازارهای خدماتی و رانتی شده است.

سیف میتوانست با توجه به  اطلاعات جامعی در این خصوص که چه مقدار از این تسهیلات به مصارف غیرواقعی رسیده است را به مردم گزارش دهد. مبحث دیگر مربوط به مساعده دادن به فعالیتهای تولیدی است که به نظر می‌رسد این مسئله در کشور ما خیلی باب نیست و معمولا فعالیتهای تولیدی در زمره آخرین جاهایی قرار دارد که تسهیلات بدانها تعلق میگیرد. همچنین طبق دستور سیف این تسهیلات به شرکتهایی تعلق بگیرد که صورتهای مالی آنها حسابرسی شده باشد و 25 درصد سهام آنها از طریق سهامداران تامین شود که اقدام خوبی است و اگر واقعا این کار انجام شود به گسترش فعالیت شرکتهای  بورسی منجر خواهد شد.

اقدام بعدی که رئیس بانک مرکزی به آن اشاره کردند،  بحث نظارت است. به نظر میرسد که خود سیف هم به این نتیجه رسیده که نظارت بر بانکها در سالهای گذشته تعطیل شده است. بدهکاران بانکی کسانی هستند که چندین بار تسهیلات از بانکهای مختلف دریافت کردند و متاسفانه بانکها برای شناسایی بدهکاران بانکی، سیستم جامع الکترونیکی ندارند.

اگر این  سیستم الکترونیکی ایجاد شود، بحث نظارت حل خواهد شد.از این لحاظ سیف به نظارتهای شعبهای اشاره کردند که به جای نظارت شعبهای میتوان از سیستم الکترونیکی استفاده کرد و از  نظارتهای فیزیکی خودداری کرد.

* کارشناس اقتصادی