تحریم‌های جدید آمریکا

*سیدعلی خرم

کد خبر: ۱۷۸۹۳۰

تاریخ: ۰۹ شهريور ۱۳۹۳ - ۱۰:۰۸

از ابتدای طرح پرونده هسته‌ای ایران در آژانس بین‌المللی انرژی اتمی یعنی سال 1380 تا پایان دولت دهم یعنی سال 1392، آمریکا در طرف مقابل ایران قرار داشت و با هر نوع همکاری و موافقتنامه در پرونده هسته‌ای ایران مخالفت می‌نمود. با انتخاب دکتر روحانی و اتخاذ سیاست جدید تعامل و همکاری با کشورهای جهان و ازجمله در پرونده هسته‌ای، آمریکا هم نشان داد که در صدد همکاری با ایران برای حل معضلات این پرونده است. به ترتیبی که در تدوین و نهایی نمودن تفاهم ژنو نقش سازنده ایفا نمود و حتی در مقابل وزیر خارجه فرانسه ایستاد که تفاهم ژنو با اجماع گروه 1+5 به توافق برسد. در یک سال گذشته سرعت انجام مذاکرات و توافقات قطعا با همراهی آمریکا صورت گرفته و همین همراهی برای نهایی نمودن برنامه جامع هسته‌ای ایران نیز مورد نیاز است.

با پایان یافتن مذاکرات وین6، ایران و گروه 1+5 یکدیگر را مورد انتقاد قرار دادند که با طرح خواسته‌های حداکثری توافقات را در بن‌بست قرار داده‌اند. اگرچه طبیعت مذاکرات بین‌المللی این است که با پستی و بلندی و فراز و نشیب همراه است اما به نظر می‌آید بعد از وین6 مواضع تبلیغاتی ایران و آمریکا در مقابل هم قرار گرفته‌ و به کنش و واکنش می‌پردازند. آمریکا تاکید کرده بود که پیشرفت مذاکرات در گروه 1+5 منوط به همکاری ایران و ‌آژانس است که قرار بود در سوم شهریورماه 5مورد به نتیجه برسد ولی ایران به‌دلیل ناخشنودی از تحولات در وین6 و پس از آن، دلیلی برای همکاری بیشتر با آژانس ندید و آمریکا هم با ناخشنودی از این عدم همکاری، لایه‌های دیگری از تحریم‌های گذشته را فعال کرد.

چنانچه این روند و این قبیل کنش و واکنش‌ها ادامه یابد، نتیجه‌ای جز تلخ شدن فضای مذاکرات نخواهد داشت که پیشرفت و مختومه شدن پرونده هسته‌ای را دچار بن‌بست می‌نماید. آنچه بین آمریکا و روسیه در حال روی دادن است به اندازه کافی می‌تواند تاثیرات منفی بر پیشرفت پرونده هسته‌ای ایران داشته باشد. برخی تصور دارند تیرگی روابط آمریکا و روسیه ممکن است به نفع پرونده هسته‌ای تمام شود درحالی که در صورت تیرگی روابط و یا ایجاد تفاهم بین آمریکا و روسیه ممکن است قربانی آن پرونده هسته‌ای ایران باشد. لذا توصیه می‌شود آقای دکتر ظریف با دقت و پختگی گام‌هایش را به سوی روسیه و آمریکا بردارد تا موجب سوءتفاهم گروه 1+5 و واردآمدن خدشه به توافقات پرونده هسته‌ای نشود.

جمهوری اسلامی ایران باید به تعهدات پذیرفته‌شده در چارچوب تفاهم ژنو از نظر حقوقی پایبند باشد تا طرف مقابل را هم متعهد سازد و مرحله اعتمادسازی به سلامتی سپری شود. آنچه آمریکا به‌عنوان فهرست جدیدی از شرکت‌ها، بانک‌ها و افراد مورد تحریم اعلام نموده اگرچه فضای همکاری را به‌طور جدی تحت تاثیر قرار می‌دهد، اما فرض آمریکا این است که تحریم جدیدی صورت نگرفته و همان‌طور که در ابتدای تفاهم ژنو هم اعلام کرده هر شخصیت حقیقی یا حقوقی جدیدی که تحریم‌های گذشته را خدشه‌دار نماید، مورد تحریم قرار می‌گیرد تا آمریکا نشان دهد که تحریم‌ها هنوز زنده و فعال است. قرار است دکتر ظریف با خانم اشتون در بروکسل ملاقات نماید تا مقدمات ادامه مذاکرات در نیویورک و سپس وین7 فراهم شود. ماموریت اصلی دکتر ظریف این است که پرونده هسته‌ای را از میان این راه‌های پرپیچ و خم عبور داده و به سرمنزل مقصود برساند که کاری مهم و طاقت‌فرساست. برای موفقیت ایشان باید دعا نمود و همه عوامل داخلی را در حمایت از موفقیت ایشان قرار داد.

* استاد دانشگاه/آرمان