پس لرزه‌های یک نامه!

کد خبر: ۱۹۴۶۸۹

تاریخ: ۲۵ اسفند ۱۳۹۳ - ۰۸:۰۰

نامه ۴۷ سناتور آمریکایی به مسئولین جمهوری اسلامی ایران همچنان در صدر خبرهای سیاسی در آمریکا و اروپا قرار دارد. پس لرزه‌های سیاسی این نامه اختلاف دو حزب حاکم (دموکرات‌ها و جمهوریخواهان) را چنان تشدید کرده که موضوع اصلی و عمده تخاصم گفتاری نمایندگان و سناتورها در کنگره آمریکا شده است. رد یا تائید نامه ۴۷ سناتور عضو حزب جمهوریخواه به رسانه‌ها و بسیاری از روزنامه‌های آمریکا کشیده شده است و نظرخواهی از مردم سراسر آمریکا درباره آن، موضوع روز شده است. برخی از رسانه‌های عمومی آمریکا ارسال نامه سرگشاده به مسئولین جمهوری اسلامی ایران از سوی تعدادی از سناتورهای کنگره را بی‌اعتبارسازی دولت و شخص رئیس جمهوری اوباما دانسته‌اند و آن را ضربه به امنیت ملی می‌دانند.

مصاحبه با نمایندگان و سناتورها از هر دو حزب در رد یا قبول این کار همچنان ادامه دارد و در یک نظرسنجی عمومی اقدام سناتورها به ارسال نامه سرگشاده، «ابلهانه و نابخردانه» توصیف شده است. یکی از سیاستمداران در مقام نقد تنظیم چنین نامه‌ای، به دوران مذاکره رئیس جمهور وقت آمریکا از حزب جمهوریخواه با گورباچف اشاره کرده و از سناتورهای جمهوریخواه پرسیده است: اگر در آن زمان نمایندگان و سناتورهای دموکرات در کنگره به گورباچف نامه می‌نوشتند که به وعده‌های رئیس جمهور ما اعتماد نکن! واکنش آنها چه می‌توانست باشد!؟ اوباما در مصاحبه دیروز با یک شبکه تلویزیونی گفت: من از چنین اقدامی از سوی گروهی از سناتورها دچار شوک شدم و از طرف خودم و آنها واقعاً در برابر ملت آمریکا شرمسارم. این کار در تاریخ سیاسی آمریکا بی‌سابقه است.

وزیر خارجه آمریکا، جان‌کری، در آستانه سفر به وین برای ادامه مذاکره درباره پرونده هسته‌ای ایران به خبرنگاران گفت: نمی‌دانم این نامه چه تأثیر منفی بر فضای گفت‌وگوها خواهد گذاشت و طرف ایرانی چقدر از آن بهره‌گیری سیاسی خواهد کرد. این نامه همراهان اروپایی ما در مذاکره را نیز به تعجب واداشته است. آن هم در حالی که هنوز معلوم نیست نتیجه نهایی مذاکره چه خواهد بود! آنچه در صحنه سیاسی آمریکا مشهود است، تشدید اختلاف در کنگره آمریکا و در فضای سیاسی واشنگتن است. دموکرات‌ها معتقدند رقبای آنها از حزب جمهوریخواه اشتباه بزرگی را مرتکب شده‌اند که نباید از آن به سادگی عبو رکرد. مردم آمریکا این اقدام سناتورهای جمهوریخواه را نه تنها رد می‌کنند، بلکه آن را توهین به رئیس جمهورر خود می‌دانند. دموکرات‌ها می‌خواهند همچنان پس‌لرزه‌های سیاسی ـ تبلیغاتی این اقدام، زنده و در جریان باشد تا جمهوریخواهان هر چه بیشتر مورد پرسش قرار گیرند. جمهوریخواهان تا این جای کار ضمن تائید اقدام به انتشار چنین نامه‌ای، تنها دو نقد بر آن را پذیرفته‌اند: اول، این نامه نباید به صورت سرگشاده انجام می‌گرفت. دوم، مخاطب آن باید به صورت عمومی می‌بود و نه خطاب به رهبری ایران!

بسیاری از محافل سیاسی در غرب بر این باورند که این نامه به محور اصلی بحث و جدل میان نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری آمریکا در سال ۲۰۱۶ تبدیل خواهد شد. نامه‌ای که «تام کاتن» سناتور جوان و تازه‌کار جمهوریخواه تنظیم کرده و حتی یک نسخه ترجمه فارسی آن را برای رئیس جمهوری و وزیر خارجه ایران فرستاده است. برخی از تحلیلگران سیاسی در آمریکا نوشته‌اند: واکنش‌ها درباره این نامه هنوز در مراحل ابتدایی است که هنوز نتیجه مذاکره معلوم نیست. اگر مذاکره‌ به نتیجه برسد و مهمتر از آن با پیشنهادجدید، توافق جامع برای تصویب به شورای امنیت سازمان ملل فرستاده شود، امضاء‌کنندگان نامه (سناتورهای جمهوریخواه) در مخمصه بسیار شدیدتری گرفتار خواهند شد. به‌خصوص اگر در سه‌شنبه آینده، «نتانیاهو» پیروز انتخابات در اسرائیل نشود و یا پیروزی شکننده‌ای را به دست آورد.

خشم دموکرات‌ها چنان بالا گرفته است که در (وب‌سایت) کاخ سفید درخواستی برای بازداشت و پیگیری اتهامات این ۴۷ سناتور به دلیل نقض قانون (لوگان) ثبت شده است. درخواستی که تاکنون بیش از صد هزار نفر آن را امضاء کرده‌اند و همچنان بر تعداد امضاءکنندگان افزوده می‌شود. قانون «لوگان» در سال ۱۷۹۹ تصویب شد که براساس آن مذاکره شهروندان با دولت‌های خارجی ممنوع است به‌خصوص اگر این مذاکره موجب اتهام به شخص مسئول و یا نهادهای حاکمیت باشد. تقابل جمهوریخواهان که به صورت یکپارچه از انتشار این نامه حمایت می‌کنند و دموکرات‌ها که خشمگین از این اقدام آن را در حد اهانت به فرماندهی کل قوا و رئیس جمهوری یعنی بالاترین مقام مسئول در آمریکا می‌دانند، چنان شده است که فعلاً راه تفاهمی در آن دیده نمی‌شود.

پس‌لرزه‌های نامه ۴۷ سناتور آمریکایی تنها شکاف سیاسی در واشنگتن را نشان نمی‌دهد، بلکه اختلاف‌نظر عمیق دو حزب حاکم در مدیریت کلان کشور و به‌خصوص در سیاست خارجی آمریکا را علنی کرده است. سران اتحادیه اروپا، نگران از تشدید اختلاف‌ها در واشنگتن، در باره رهبری آمریکا در مسایل بین‌المللی هم دچار تردید شده‌اند. همین اشاره را اوباما در مصاحبه خود داشت که انتشار چنین نامه‌ای جایگاه آمریکا در صحنه بین‌المللی را تضعیف کرده است. تجدیدنظر و یا رد تعهدات بین‌المللی با تغییر رئیس جمهور که صاحب بالاترین امضای تعهدات حقوقی دو و چندجانبه با کشورها و در سطح بین‌المللی است، آن‌گونه که ۴۷ سناتور آمریکایی در نامه نوشته‌اند، بسیاری از دولت‌های دوست و همراه آمریکا را نیز نگران کرده است. رهبری در سخنان خود نامه سناتورهای آمریکایی را حاوی نشانه‌های فروپاشی اخلاق سیاسی در نظام آمریکا بیان کردند.

«… همه کشورهای جهان طبق مقررات پذیرفته شده بین‌المللی، پس از تغییر دولت‌هایشان نیز به تعهدات خود پایبندند، اما سناتورهای آمریکایی رسماً‌ اعلام می‌کنند که اگر این دولت برود تعهدات او کان‌لم‌یکن، تلقی می‌شود. آیا این نهایت فروپاشی اخلاق سیاسی و متلاشی شدن درونی نظام آمریکا نیست؟»

*ابوالقاسم قاسم زاده