آینده نگری عربستان از حمله به یمن!

کد خبر: ۲۰۳۸۳۸

تاریخ: ۲۳ ارديبهشت ۱۳۹۴ - ۰۸:۰۰

حکمفرمایی اصول رئالیسم بر خاورمیانه کشورهای عرب را بر آن ساخته تا با کسب قدرت حول رقابت بی پایان ، بقاء و ادامه حکمرانی خود را ثبات ببخشند. گسترش بیداری اسلامی و افزایش نفوذ ایران در منطقه خاورمیانه عربستان سعودی را حول تنگناهای امنیتی بیش از هر زمان دیگری ناراضی از توزیع قدرت ساخته است . بدنبال سقوط حکومت های وابسته به عربستان در نتیجه بیداری اسلامی و رشد قدرت شیعه در کشورهای عراق ، لبنان ، یمن و ناکامی در جنگ داخلی سوریه ، آل سعود را بر آن ساخته بدنبال سهم جدیدی از توزیع قدرت در منطقه خاومیانه باشد . لذا عربستان سعودی با توجه به همسایگی با یمن و روی کار آمدن حوثی ها ، یمن را شبیه برگ برنده ای در کشمکش بر سر توزیع قدرت در منطقه میداند .آل سعود حمله نظامی به یمن را حربه نیرومندی در جهت کنترل گروه انصارلله که تحت تاثیر آموزه های امام خمینی میباشند میداند.

علاوه بر این با نزدیک شدن به توافق جامع جمهوری اسلامی ایران وغرب و پیامدهای این توافق بر تقویت نقش هژمون ایران در خاورمیانه ، عربستان را نگران از تاثیر مثبت پیروزی انصارالله بر موضع ایران در مقابل غرب ساخته است . از این حیث با پیشروی انصارالله در یمن و برداشت تهدید آمیز کشورهای عربی خلیج فارس نسبت به حکومت حوثی ها ، نگرش آل سعود این است که امریکا در مقام حفظ امنیت کشورهای عرب خلیج فارس نسبت به کنترل انصارالله از طریق ایران اقدام خواهد کرد که این موضوع میتواند موضع ایران را در مقابل 5+1 در امتیازگیری هسته ای از غرب تقویت نماید . عربستان سعودی ضرورت تحمیل منافع خود به انصارالله را در راستای محدود کردن این گروه با در پیش گرفتن حمله نظامی در جهت تضعیف آنها و بازگرداندن منصور هادی رییس جمهور قبلی یمن به قدرت را اختیار کرده است . بنابراین عربستان با تمرکز بر یمن از طریق جنگ مستقیم و در سوریه جنگ نیابتی سعی بر افزایش آستانه امنیتی در روی کار آوردن حکومتهایی متحد خود را دارد که پیامد آن به تصور آل سعود برهم زدن توزیع قدرت در خاورمیانه به نفع عربستان و کسب هژمونی در خاورمیانه میباشد . نکته ای که آل سعود از آن غافل است این است که تنها راه سقوط انصارالله حمله زمینی میباشد . از آنجا که مبارزین حوثی بر مبنای مبانی تشیع اراده بالایی در مبارزه و جنگیدن دارند و با توجه به ضعف ارتش عربستان سعودی در جنگهای زمینی تن به تن ، نتیجه ای جز گرفتار شدن در باتلاق یمن برای عربستان نخواهد داشت. چرا که این حملات هوایی و خسارتهای آن ، مقبولیت عربستان را نزد قبایل هوادار آل سعود در یمن کاهش داده و همه گروههای قومی را حول انصارالله در راستای مبارزه با عربستان متحد خواهد کرد . قبایل یمن در جبران آسیب های تجاوز عربستان همبستگی پیدا کرده و جبران آنرا در حملات تلافی جویانه به مواضع عربستان خواهند دید که پیامدهای آن افزایش نا امنی در منطقه خاورمیانه میباشد .

موضوع محوری دیگر که مسبب حمله نظامی عربستان به یمن شده است ایجاد ائتلاف عربی با تمرکز بر بسط حوزه قدرت عربستان در خاورمیانه میباشد . این موضوع از دومنظر قابل بحث میباشد : اتحاد در شورای همکاری خلیج فارس و رهبری جهان عرب . شورای همکاری خلیج فارس شامل شش کشور عرب از ابتدای تشکیل 1981 میلادی ، تقویت نظام های حاکم در مقابل موج نارضایتی های مردمی و مقابله با براندازی رژیم خود را دنبال کرده است . با توجه به فقدان همبستگی امنیتی کشورهای عضو شورای همکاری در حوزه خلیج فارس و تحولات خاورمیانه ، عربستان بعنوان لیدر شورای همکاری ضرورت ایجاد جبهه محکمتر و متحدتر را مد نظر داشته است .

لذا آل سعود با عنایت به ترغیب مناسبات نظامی در شورای همکاری ، حمله به یمن را زمینه ساز همکاریهای امنیتی پایدار اعضا شورا در تحولات آینده منطقه خاورمیانه متصور میشود . امری که بسترساز کنترل تحولات آینده خاورمیانه توسط ائتلاف عربی در راستای محدودیت بر جمهوری اسلامی ایران و متحدانش در منطقه خاورمیانه است.

پیشرفت اتحاد ائتلاف عربی میتواند آرایش اولویتهای کشورهای عرب را از برجسته نمودن تضادهای بین عرب به سمت پیرامون جهان عرب سوق داده و هسته عربی را در تقابل با پیرامون غیر عرب در تقویت اشترکات هویتی مرکزیت بخشد .

از حیث رهبری جهان عرب عربستان با حمله نظامی به یمن و همراه نمودن دیگر کشورهای عربی تلاش دارد نقش تاریخی مصر بعنوان رهبری جهان عرب را کمرنگ نموده و کشورهای عربی را به محوریت عربستان تحکم ببخشد.

پان عربیسم به رهبری جمال عبدالناصر رییس جمهور مصر و بعد از آن اسلام سیاسی در خاورمیانه ، مشروعیت کشورهای پادشاهی عرب خصوصا عربستان را در دهه 50 میلادی تاکنون آسیب پذیر کرده است . عربستان سعودی که از زمان تشکیل 1932 تاکنون مواضع محافظه کارانه را در پیش گرفته بود اکنون در نتیجه خلاء قدرتی که در خاورمیانه متصور است با حمله به یمن سعی بر ارتقاء جایگاه خود در کسب رهبری جهان عرب دارد این امر این فرصت را به عربستان سعودی میدهد تا با کاهش نفوذ اصول پان عربیسم (مبارزه با استعمار) و اسلام سیاسی ، هویت و نقش جدیدی بر مبنای تحکیم بقای حکومتهای عربی متحد خود در راستای وابستگی امنیتی به غرب تعریف نماید .

نکته آخر اینکه حضور دیگر کشورهای عربی در کنار عربستان برای حمله به یمن در قالب ائتلاف عربی ، میتواند فشارهای بین المللی را کاهش دهد گرچه حضور آنها در حمله به یمن بیشتر جنبه شکلی دارد .

*سعید امیر
کارشناس ارشد علوم سیاسی و روابط بین الملل دانشگاه علامه طباطبایی