تحلیل موسویان از اوضاع منطقه و نقش ایران

کد خبر: ۲۲۲۷۰۷

تاریخ: ۰۴ شهريور ۱۳۹۴ - ۱۲:۲۴

حسین موسویان عضو سابق تیم مذاکره کننده گفت: تشدید خصومت بین ایران و آمریکا دقیقا همان چیزی است که اعراب و اسرائیل می خواهند. هدف آنها حفظ حضور نظامی در منطقه است چون آن را تنها ضامن بقایشان می دانند.

استتاد دانشگاه پرینستون در گفت و گو با ایرنا توافق هسته ای را هموار کننده زمینه حل مسائل اساسی منطقه دانست و تتاکید کرد: اکنون زمان آن است که بعد از دوران هسته ای، ایران و قدرت های جهانی همکاری نزدیک و فوق العاده جدی و کاری راجع به مدیریت بحران های منطقه ای شکل دهند.

تروریسم تفکیری و افراطی خطر اول امنیت جهانی
موسویان درباره احتمال تاثیر این توافق برهمکاری های آتی ایران و آمریکا در منطقه و انزوای برخی افراطیون گفت: نگرانی اصلی جبهه اعراب متحد آمریکا هم همین است. آن ها متوجه می شوند آمریکا و اروپا تشخیص داده اند که ریشه افراطی گری، تروریسم و بحران های منطقه ای یا در اشتباهات خودشان و یا در سیاست های گذشته و جاری متحدانشان است.

موسویان با نقل جمله ای از جو بایدن معاون رییس جمهوری آمریکا که گفته بود «مشکل اصلی ما متحدان خودمان در منطقه هستند»، افزود: این موضوع را همه سرویس های اطلاعاتی غرب، اروپا و آمریکا متوجه شده اند؛ اما روی چه کسی می توانند حساب کنند؟ همه قبول دارند که تروریسم تکفیری افراطی خطر اول امنیت جهانی است.

وی اضافه کرد: همه هم می دانند که ریشه آن در ایدئولو‍ژی وهابی ها است که متحدان خود آمریکا هستند. این ها روزی از گروههای تروریست در سوریه حمایت کردند، حاضر بودند اسد سقوط کند و چشمهایشان را به روی این که به چه کسی پول و اسلحه می دهند، بستند و این فضاحت را در سوریه به وجود آوردند.

این کارشناس مسایل بین المللی تاکید کرد: اکنون می گویند اگر بخواهیم با این تهدید مقابله کنیم، در منطقه روی چه کسی می توانیم حساب کنیم؟ ترکیه را که متحد جبهه النصره و برخی گروه های تروریستی می دانند. پس تنها کشوری که قدرت و توان دارد و به طور جدی مخالف این جریان است ، ایران است.

ایران تنها قدرت ثبات منطقه ای
موسویان در پاسخ به این سوال که تا چه حد توان نیروهای نظامی ما در زمینه امنیت منطقه موثر بوده است؟ گفت: حدود دو ماه پیش به میزگردی در کانادا رفته بودم که از سراسر دنیا کارشناسانی در آن حضور داشتند. بحث یکی از سعودی ها این بود که سپاه، عامل بی ثباتی منطقه است. در پاسخ به ادعای فرد سعودی ،من استدلال آوردم که ارتش و سپاه ایران امروز ستون ثبات منطقه هستند که تقریبا اروپایی ها و آمریکایی ها هر چند که برایشان پذیرفتن این موضوع سخت است اما به فکر فرو رفته اند. یک آمریکایی هم به این فرد سعودی گفت که آیا شما می توانید جایگزین ایران در زمینه مبارزه با داعش شوید که وی پاسخ داد ما سعودی ها، همه کشورهای عربی و حتی آمریکاییها مشکلشان این است که یک قاسم سلیمانی نداریم.

ایران ده ها قاسم سلیمانی دارد
موسویان خاطرنشان کرد: ما که خودمان می دانیم سپاه و ارتش ایران ده ها قاسم سلیمانی دارد، ما جنگ را تجربه کرده ایم و می دانیم که هزاران نیروی فوق العاده فداکار در طول هشت سال جنگ داشته ایم و اکنون نیز داریم اما چون حاج قاسم دررسانه های جهانی سمبل شده است، افکار عمومی دنیا بیشتر او را می شناسند.

وی تصریح کرد: واقعیت این است که آن ها هم می دانند اگر بنا باشد عملیات جدی زمینی علیه تروریسم در خاورمیانه شکل بگیرد این قدرت اطلاعاتی و عملیاتی نیروهای نظامی ایران است که می تواند جوابگو باشد. آمریکا که دیگر به هیچ وجه حاضر نیست تحت هیچ شرایطی و به هیچ دلیلی نیروی زمینی نظامی در منطقه پیاده کند و وارد جنگ جدید شود.

قدرت دفاعی با برجام تقویت می شود
استاد دانشگاه پرینستون در پاسخ به این سوال که آیا ممکن است این توافق منجر به تضعیف قدرت نظامی ایران شود؟ گفت: این توافق بار تحریم ها را از روی دوش ایران برداشته است. همین که بار تحریم ها از روی دوش کشور و ملت ایران برداشته شود، مسلما باعث تقویت توان دفاعی ایران می شود.

موسویان افزود: محدودیت هایی در گذشته علیه توان نظامی ما قبل از هسته ای و در دوران هسته ای بوده است. در دوران هسته ای در دولت قبل قطعنامه سازمان ملل، تشدید و جهانی شد، اکنون علیرغم آن محدودیت ها آیا توان نظامی ایران واقعا مضمحل و یا ضعیف شد؟ خیر این گونه نیست.

وی ادامه داد: علیرغم 35 سال تحریم، امروز ارتش و سپاه ایران قدرتمندترین سازمان نظامی خاورمیانه است. حالا این توافقنامه مقداری محدودیت ها را برمی دارد. درست است به طور کامل برداشته نمی شود و برخی از آن ها چند سال طول می کشد.

این کارشناس مسایل سیاسی تصریح کرد: این که ما توقع داشته باشیم با این توافقنامه بلافاصله تمام تحریم های به ایران لغو شود غیر منطقی است ،حتی کسانی که انتقاد می کنند نیز می دانند که چنین چیزممکن نیست که فورا به ما جنگنده F18 تحویل داده شوند.

موسویان در پاسخ به این سوال که « تحولات دیپلماتیک در منطقه با محوریت مساله سوریه در حال رخ دادن است که نشان می دهد اجماع بین المللی حتی بین کشورهایی که با یکدیگر تقابل دارند در مورد سوریه در حال وقوع است. آیا می توانیم این موضوع را به تحولات بعد از توافق هسته ای ارتباط داد؟ آیا در مورد مسایل منطقه ای هم در مذاکرات گفت و گو شده است؟

موسویان پاسخ داد: فکر نمی کنم به طور رسمی راجع به مسایل منطقه ای صحبت شده باشد. فکر نمی کنم مسایل منطقه ای در دستور کار رسمی مذاکرات قرار داشته باشد اما این که در حاشیه مذاکرات کری به ظریف بگوید بیایید فکری کنیم، نظر شما راجع به سوریه و یمن چیست؟ یا طرف آمریکایی بگوید که مساله هسته ای حل شود آیا شرایط برای همکاری منطقه ای فراهم است یا خیر؟ قاعدتا این موارد این موارد طبیعی است .

استاد دانشگاه پرینستون افزود:من از سال 2011 که بحران سوریه شروع شد، تقریبا به طور متوسط هر ماه در سه یا چهار نشست بین المللی در اروپا، آمریکا و آسیا شرکت می کنم. بدون استثنا یکی از بحث هایی که در هر نشست و کنفرانسی با تینک تنک ها(اتاق فکر)، محافل علمی و آکادمیک مطرح است، موضوع سوریه است.

بشار اسد بخشی از راه حل بحران سوریه است
عضو پیشین تیم مذاکره کننده هسته ای اضافه کرد: حرف من به غربیها همیشه این بود شما اسد را نمی پسندید ولی قطعا اسد خیلی بهتر از القاعده است؛ بعد داعش به وجود آمد؛ خطایی که در مورد عراق انجام دادید و سیستم نظامی و امنیتی عراق را از هم پاشیدید، اکنون هم می بینید که عراق ارتشی قوی ندارد. میلیاردها دلار به عراق کمک کردید، آموزش دادید و باز هم ارتش اش متلاشی است . اکنون که برای شما مسلم شده کارتان اشتباه بوده، وقتی برای سقوط اسد و از هم پاشیدن دستگاه های امنیتی و نظامی سوریه فشار می آورید یعنی آن خطا نیز غیرعمدی نبوده است. چون کسی که اشتباهی می کند نباید آن را تکرار کند.

وی ادامه داد: نکته دیگر این که اسد و دولت او به معنای یک فرد نیست، سقوط اسد به معنای سقوط سوریه به عنوان یک ملت و به عنوان یک کشور است. بنابراین اگر قبول دارید که تمامیت ارضی سوریه باید حفظ شود و خطر اول تروریسم است، باید به اسد کمک کنید که بتواند تمامیت ارضی سوریه را حفظ و تروریسم را در این کشور پاک کند و وحدت ملی سوریه را با قدرتی که دارد به تدریج بازگرداند چون قدرت دیگری در سوریه وجود ندارد.

این استاد دانشگاه اضافه کرد: خود آن ها نیز می دانند که اپوزیسیون سوریه، قدرتی نیست که بتواند کاری انجام دهد. منهای داعش که فقط می تواند سوریه را متلاشی کند، می توانم به شما بگویم که از 2013 تغییر نگرش آغاز شد؛ اولا این که دیگر خیلی مطرح نمی کنند که اسد باید برود، ثانیا نماینده سازمان ملل در سوریه رسما گفت که اسد بخشی از راه حل است.

موسویان تصریح کرد: اکنون قبول دارند که اگر اسد سقوط کند، هم سوریه تجزیه می شود، هم ملت سوریه از هم پاشیده می شود و هم تروریسم بر سوریه مسلط می شود و کشورهای همسایه نیز دیگر قادر به کنترل تروریسمی که کشوری مثل سوریه را در دست دارد، نخواهند بود.

وی یادآور شد: یکی از انگیزه هایی که قدرت های جهانی از جمله آمریکا را برای توافق با ما تشویق می کرد به خاطر وضعیت شکننده منطقه از جمله سوریه است، این توافق هسته ای راه را باز کرده است که مسایل اساسی منطقه در دستور کار قرار گیرد. ما مساله سوریه، یمن، عراق، افغانستان و تروریسم را که فراتر از داعش و القاعده است، داریم. لبنان و شکنندگی رژیم های عربی نیز مطرح است.

کارشناس مسایل بین الملل با بیان این که رژیم های عربی در برابر آن بهار معروف عربی شکننده هستند، گفت: دیدگاه من این است که اکنون زمان این است که بعد از دوران هسته ای، ایران و قدرت های جهانی یک همکاری نزدیک و فوق العاده جدی و کاری راجع به مدیریت بحران های منطقه ای شکل داده و آغاز کنند که طبیعتا آمریکا هم بخشی از مذاکرات باید باشد.

اجتناب از جدال قدرت در منطقه
موسویان افزود: لازم نیست که فقط با آمریکا مذاکره کنیم، بالاخره اروپا قدرت بوده و روسیه نیز تعیین کننده است. همین ترکیبی که اکنون از پنج قدرت جهانی وجود دارد به نظر من باید این مذاکرات را بین ایران و پنج قدرت جهانی ادامه دهیم و منطقه در دستور کار قرار گیرد.

وی ادامه داد: شاید سوریه مهم ترین مساله است چرا که اگر مساله سوریه حل نشود عراق حل نمی شود و نمی توانند تروریسم را محدود کنند. این موضوع را باید در دستور کار قرار دهند و سپس به مسایل عراق و یمن بپردازند.

استاد دانشگاه پرینستون با تاکید بر این که جایگاه عربستان در منطقه تنزل داشته است، گفت: سعودی ها می گویند ما اول باید جایگاهی پیدا کنیم که بتوانیم با ایران مذاکره کنیم. می گویند الان جایگاه ما و ایران خیلی متفاوت است و به همین دلیل خواستند ضعف جایگاه، قدرت و نفوذ منطقه ای خود را با حمله به یمن جبران کنند.

موسویان افزود: سعودی ها فکر می کردند ظرف سه یا چهار ماه می توانند یک پیروزی نظامی بزرگ به دست بیاورند و در مقابل شکست هایی که در منطقه داشتند، در جایگاه بالاتری قرار گیرند و با ایران مذاکره کنند؛ الان نتیجه معکوس داده است.

وی ادامه داد: در همان زمان که آن ها حمله به یمن را آغاز کردند به فردی که نماینده عربستان بود در جلسه ای در اروپا گفتم که یمن به این سادگی ها حل نمی شود. یمن در نهایت ویتنام شما خواهد شد. چندسال طول می کشد و در نهایت شما نمی توانید از آن خارج شوید اما او به صراحت می گفت ما دو- سه ماهه رییس جمهوری و دولت تعیین می کنیم.

این استاد دانشگاه تاکید کرد: باید از این که همسایگان جدال قدرت را در منطقه ادامه دهند، اجتناب کنیم. راه حل هم سیستم همکاری است.

موسویان توضیح داد: در خلیج فارس در گام اول باید بین ایران و 6 کشور خلیج فارس و عراق یک سیستم همکاری جمعی به وجود آید. نمی تواند از ابتدا به جامعیت اتحادیه اروپا باشد. چون اتحادیه اروپا هم 40 سال کار کردند تا به این جا رسیدند.

وی افزود: در گذشته این کار امکان پذیر نبود چون آمریکا نمی خواست اما اکنون آمریکایی ها دیگر نمی خواهند برای خاورمیانه خون و پول بدهند. به نفت هم احتیاجی ندارند. ترجیح می دهند به تدریج نیروهایشان را در منطقه کم کنند ودیگر هزینه نکنند.

این کارشناس مسایل بین الملل ادامه داد: عربستان و اسرائیل سعی می کنند به هر قیمت حضور آمریکا را در منطقه حفظ کنند. بین منظور از نظر آنها باید تقابل بین ایران و آمریکا باقی باشد، باید مساله هسته ای حل نشود، باید تئوری تغییر رژیم در ایران زنده باشد و دامنه اختلافات ایران و غرب تشدید شود.

موسویان اضافه کرد: جیمز بیکر در دانشگاه پرینستون به من گفت تمام دولت های امریکا در سالهای گذشته استراتژیشان سلطه بر نفت بود. فرق نمی کرد دموکرات باشد یا جمهوری خواه؛ اما الان حمله نظامی همچون حمله به عراق وافغانستان دیگر تکرار نمی شود، چون آمریکا دیگر احتیاجی به آن ندارد.

وی اظهار داشت: تشدید خصومت بین ایران و آمریکا دقیقا چیزی است که اعراب و اسرائیل می خواهند تا حضور نظامی آمریکا را در منطقه حفظ کنند و نگذارند آمریکا از منطقه خارج شود زیرا حضور آمریکا در منطقه را تنها ضامن بقایشان میدانند. حکومت بحرین خواب خوش ندارد زیرا که اگر روزی پایگاه نظامی آمریکا از آن جا برود، چه می شود؟ باید مراقب باشیم سیاست هایمان در آن چارچوب نباشد.