پشت پرده گرانی ٣ برابری خودرو

کد خبر: ۲۲۵۵۲۱

تاریخ: ۲۲ شهريور ۱۳۹۴ - ۰۹:۴۲

چند ی است که موضوع خود رو و سازند گان خود رو د ر محافل اقتصاد ی بحث د اغ و د نباله‌د اری شد ه است.  موضوعی که از مد ت‌ها پیش برای مرد م د اغ شد ه بود و با چند برابر شد ن قیمت د ر این حوزه باعث شگفتی مصرف‌کنند گان شد .  افزایش قیمتی که به بهانه گرانی د لار آغاز شد و با بی‌کیفیت شد ن خود رو‌ها د ر د ولت نهم و د هم، صد ای همه مرد م و مصرف‌کنند گان را د رآورد .

این موضوع د رحالی شد ت گرفت که به گواه کارشناسان، ضعف اصلی د ر روش مد یریتی این صنعت و پشت پرد ه‌هایی بود که کمتر به آنها پرد اخته شد ه بود .

پشت پرد ه‌هایی که د ر مجلس ششم و د ر قالب تحقیق و تفحص از صنعت خود رو ارایه شد ه بود ، اما به آنها توجه لازم نشد .  به هر سو د ر د و د ولت گذشته هم بحث گرانی خود رو و بی‌کیفیت شد ن این صنعت با بهانه تحریم توجیه می‌شد اما د ر عمل، خود روسازان همیشه پشت سنگر تولید ملی خود را مخفی کرد ند تا به مشکلات مد یریتی این حوزه و د خالت‌های د ولتی د ر این صنعت پرد اخته نشود .

اما با روی کار آمد ن د ولت یازد هم و تأکید د ولت بر موضوع کیفیت خود روها، اند ک اند ک بحث‌های تازه‌ای شکل گرفت که خود را د ر ماجرای اخیر کمپین «خود رو صفر نخرید » به خوبی نشان د اد .  مطالبات عمومی مرد م که خواهان کیفیت بود ند و د ر مقابل مد یرانی که بر گرانی خود رو تأکید د اشتند .  با تد بیر رئیس جمهوری، جو موجود و رویه غلط گذشته که د ر مقابل خواست عمومی، فرافکنی می‌شد ، د رحال تغییر است.  اما هنوز کارشناسان فعال حوزه معتقد ند که موضوع کیفیت و قیمت از اساس یک مشکل مد یریتی است و باید برای این بخش کاری کرد و فرهنگ عذرخواهی از مرد م را نهاد ینه کرد .

مد یریت‌های گران گذشته چه کرد ند ؟
برای بررسی پشت پرد ه‌های این حوزه، باید ابتد ا به افزایش قیمت خود رو آن هم با قیمت‌های نجومی د ر  ٦ یا  ٧سال اخیر اشاره کرد .  رخد اد ی که با افزایش قیمت همراه بود اما د ر ازای آن هیچ کیفیت یا خد ماتی به خود روها اضافه نشد و حتی از کیفیت کاسته شد .  د ر این بخش، روزهای اخیر خبرها و گزارش‌هایی مخابره شد ه است که نشان می‌د هد و تأیید می‌کند که هزینه افزایش قیمت خود روها فقط ارتباط به موضوع‌ مد یریت خود روسازان د ارد و نه هیچ چیز د یگر.  ٢ گزارش از نمایند گان مجلس که یکی از آن‌ها رئیس کمیته تحقیق و تفحص از خود روسازی است.  براساس این روایت‌های افشاگرایانه، خود روهایی که با استفاد ه از منابع و پول مرد م (د ریافت مبلغ پیش فروش از متقاضیان) تولید می‌شود و د ر اثنای تولید هزینه بی‌تد بیری مد یران گذشته به آن اضافه شد ه و با هزینه گزاف به خرید اران خود رو فروخته می‌شود .  د راین بخش، به نظر می‌رسد بیش ازهرچیزی نحوه و سیستم اد اره شرکت‌های خود روساز برای مرد م هزینه برد اشته است؛ هزینه‌های پروژه‌های شکست‌خورد ه، راه‌اند ازی خطوط تولید خود رو د ر کشورهایی مانند سوریه، ونزوئلا، حتی آمریکای جنوبی و آفریقا.  ضمن این‌که د ر مد ت زمان اجرای این طرح‌ها هزاران طرح منسوخ و شکست خورد ه د یگر مثل فروش اقساطی به کشورهای همجوار به بهانه صد ور خد مات فنی و مهند سی و حتی ثبت این آمار د ر گمرک به‌عنوان صاد رات غیرنفتی! به همین د لیل از مجلس ششم به بعد هر از گاهی موضوع تحقیق و تفحص از صنعت خود رو مطرح شد اما هر بار به بهانه‌ای مانند ارزآوری این صنعت، د ور زد ن تحریم‌ها د ر این صنعت، تولید ملی د ر صنعت خود رو، تولید موتور ملی و...  اجازه تهیه گزارشی از این صنعت د اد ه نشد تا به امروز.

این اواخر مجلس گزارش کاملی را از صنعت خود رو تهیه و تنظیم کرد ه است که نشان می‌د هد این صنعت تا چه اند ازه د ر سال‌های گذشته منفعل و حتی زیان‌د ه بود و بسیاری از مد یران گذشته برای پوشاند ن زیان‌هایی که به این صنعت وارد شد ه هزینه بر مرد م تحمیل کرد ه و آن را از جیب خرید ار خود رو پرد اخت کرد ه‌اند .  این گزارش جد ید به قسمت‌های مبهم و جد ید ی از صنعت خود روسازی اشاره می‌کند که نشان می‌د هد مشکل واقعی صنعت خود رو ریشه د ر گذشته و مد یریت غیرتولید ی آن د ارد .

سوءمد یریت پشت تولید ملی و صاد رات
گزارش تحقیق و تفحص مجلس،به آنچه مبناهای علمی و مالی د ر بین خود روسازان مطرح است می‌پرد ازد و راه را برای رسید ن به بخش‌های مختلف و تاریک خود روسازی باز می‌کند .  بخش‌هایی که به نظر می‌رسد بیشتر خود روسازان از آن اطلاع د ارند و مد ت‌ها زمان می‌برد تا همه ابعاد آن آشکار شود .  نخستین برگ از این رفتار مربوط به همین چند سال پیش یعنی ‌سال ١٣٩٠ است.  د رست زمانی که خود روسازان با قاطعیت تمام اعلام کرد ند که ارزآوری خود روسازان تضمین شد ه است و می‌توانند نقش مهمی د ر صاد رات غیرنفتی د اشته باشند .

سایت تابناک روز گذشته د ر این حوزه گزارشی را منتشر کرد که نشان می‌د هد د ر سال‌هایی نه چند ان د ور (حد ود ٤ یا ٥‌سال پیش) ایران‌خود رو با چه هزینه گزافی (که د ست آخر از جیب مرد م پرد اخت شد ه) خود رو به خارج از مرزها فرستاد ه و خرید ار حتی به خود ش زحمت ند اد ه این خود روها را از گمرک ترخیص کند و تمام هزینه‌های تبعی آن نیز بر گرد ن صاد ر‌کنند ه (ایران) ماند ه است.
د ر این گزارش که همراه با عکس و عین اسناد آن منتشر شد ه آمد ه است:  «... از جمله کشورهایی که ایران با آنها قرارد اد فروش یا تولید خود رو امضا کرد ، جمهوری آذربایجان، اوکراین، ونزوئلا و سوریه بود ند .  این موضوع بارها از سوی نمایند گان مجلس د ر گذشته عنوان شد ه بود و برخی نمایند گان د ر گفته‌های خود اشاره به وام‌های بانکی برای توسعه صنعت خود رو د ر کشورهای د یگر د اشته‌اند .

هاد ی حسینی، عضو کمیسیون صنایع مجلس د رباره افزایش بهای خود رو و همچنین رخد اد های به وجود آمد ه د ر این زمینه گفته بود : خود روسازی، مجموعه‌ای د رهم تنید ه و حاصل فرآیند ی پیچید ه است و البته نقایص بسیاری د راین‌باره وجود د ارد .  سال‌های گذشته، ما د ر کشورهایی مانند آفریقا، آمریکای جنوبی، سوریه و کشورهای د یگری سرمایه‌گذاری کرد ه‌ایم؛ آن هم نه با سرمایه خود روسازی، بلکه سرمایه‌گذاری از طریق وام‌ با سود بالا؛ اما نه‌تنها سود ی عاید کشور نشد ، بلکه برایمان بسیار هم گران تمام شد .

خلاصه آن‌که هم اکنون قصه آن سرمایه‌گذاری‌ها شد ه غصه مرد م ما، چون این بد هی‌های بانکی سرشکن می‌شود و قیمت تمام‌شد ه گران د رمی‌آید و اینها باید خود رو را گران به مرد م بفروشند تا بتوانند قسط‌های بانکی را بد هند .

شکست ٤٥‌میلیون د لاری
تازه‌ترین اطلاعات د ر این زمینه، نشان می‌د هد با وجود سرمایه‌گذاری‌های کلان د ر کشور جمهوری آذربایجان (شاماخی) تنها د ر یک مورد و د ر صاد رات ٦٠٠٠ د ستگاه سمند به قفقاز، شرکت ایران خود رو د یزل باکو ٤٥‌میلیون د لار خسارات د ید ه است.

د استان از این قرار بود ه که شرکت ایران خود رو د یزل باکو، اقد ام به صاد رات ٦٠٠٠ د ستگاه خود رو سمند به قفقاز را د اشته است؛ اما به د لایل نامعلوم صاد رات شکست می‌خورد و به شرکت ٤٥‌میلیون خسارات وارد می‌شود و برای جبران خسارت وارد ه، مد یرعامل وقت این خود روسازی د ر باکو از وزارت‌ خارجه وقت (علی‌اکبر صالحی) د رخواست ٥٠‌میلیون د لار وام با‌د رصد کم را برای جبران خسارت وارد ه می‌کند .  (سال ٩٠ )

مطابق اسناد موجود ، گویا بانک توسعه صاد رات نیز با پرد اخت وام ٥٠‌میلیون د لاری با نرخ سود ٧‌د رصد به بانک ملی موافقت می‌کند و مقرر می‌شود ، بانک ملی نیز با د اد ن تسهیلات ٦٠‌د رصد قیمت خود رو برای خرید اران با حد اکثر سود ١١‌د رصد موافقت کند ، د رحالی‌که نرخ سود تسهیلات بانکی د ر خود بانک‌های جمهوری آذربایجان بیش از ٢٠‌د رصد بود ه است.

صاد رات ٤‌سال د ر گمرک مقصد ماند 
اما ماجرای فروش خود رو به این‌جا ختم نمی‌شود .  طی قرارد اد د یگری که بین کشور اوکراین و
ایران خود رو د یزل بسته شد ه بود ، مقرر می‌شود ، ٥٠٠ د ستگاه خود رو به یک خرید ار اوکراینی تحویل شود .  ولی باز به د لیل نامعلوم، اوکراینی‌ها حاضر به خرید این خود روها نمی‌شوند و ٥٠٠ د ستگاه خود رو، حد ود چهار‌سال د ر گمرک خارکوف معطل می‌ماند و خسارات زیاد ی را به شرکت صاد ر‌کنند ه وارد می‌کند .

بنا بر اسناد موجود که تابناک منتشر کرد ه است، خسارات‌ وارد ه به خود روها به شرح زیر است: - پرد اخت ٤٠٠٠ د لار بابت گمرک و بیمه هر د ستگاه د ر زمان ٤ سال، هزینه‌های انبارد اری، باتری از کار افتاد ه، لاستیک از بین رفته به علت متوقف ماند ن خود رو د ر ٤ سال.

د ر مقابل، پس از گذشت این مد ت، طرف آذری به د لیل د و برابر بود ن قیمت این خود روها د ر ایران پیشنهاد می‌د هد این خود روها به ایران منتقل شود ؛ اما برای انجام این اقد ام؛ برای ترانسپورت هر خود رو به ایران برای هر د ستگاه باید ١٢٠٠ د لار پرد اخت می‌شد ، پرد اخت ٤٠٠٠ د لار بابت گمرک و بیمه هر د ستگاه د ر زمان ٤ سال، پرد اخت هزینه باتری و لاستیک نیز باید د ر نظر گرفته می‌شد .
مد یرعامل وقت پیشنهاد می‌د هد ، مبالغی از قیمت خود رو کسر و همچنین افت قیمت محاسبه شود تا شاید طرف اوکراینی حاضر به قبول خود روهای ایرانی شود .

رشد شرکت اقماری خود روسازان د ر د ولت گذشته!
یکی د یگر از موضوع‌هایی که د ر د وسال گذشته به آن بسیار پرد اخته شد ه، نحوه ساختن سود شرکت‌هاست.  بیشتر بنگاه‌ها مانند بانک‌ها یا صنایع بزرگ مثل خود رو سازی به جای این‌که فعالیت اصلی خود را سود آور کنند ، اقد ام به تأسیس شرکت کرد ه تا سود حاصل عملیات مرتبط با خود شرکت را هم گرفته به حساب خود شرکت منظور می‌کنند . خود روسازان هم یکی از مجموعه‌هایی بود ه‌اند و بخشی از گزارش تحقیق و تفحص از صنعت خود رو هم به این موضوع اختصاص د ارد .  علی علی‌لو رئیس هیأت تحقیق و تفحص از خود روسازان اعلام کرد ه شرکت‌های خود روساز بیش از ۲۳۴ شرکت اقماری د ارند که عموم این شرکت‌ها بعد از انتخابات‌های مختلف ازجمله ریاست‌جمهوری تأسیس شد ه‌اند .  او د ر خلال گفت و گویش با تسنیم اشاره د ارد که عمد ه این شرکت‌ها د ر د ولت قبل ایجاد شد ه‌اند .  به گفته او، شرکت ایران خود رو حد ود ١٦٤ و سایپا نزد یک به ٧٠ شرکت اقماری د ارند که عموم این شرکت‌ها بعد از انتخابات‌های مختلف ازجمله ریاست‌جمهوری تأسیس شد ه‌اند و براساس آمار د ریافتی متاسفانه بیشترین رشد این شرکت‌ها د ر د ولت گذشته بود ه است.

الزام بانک‌ها برای وام د اد ن به خود روسازان
علی‌لو با بیان این‌که بیش از ٦٠‌د رصد این شرکت‌ها زیان‌د ه هستند ، گفت:  به‌د لیل آن‌که حساب این شرکت‌ها تلفیقی است همه زیان‌های آنها وارد حساب شرکت ماد ر می‌شود ، این ثمره همین مد یریت‌های د ولتی و سیاسی است که به‌معنی واقعی خصوصی اد اره نمی‌شود . حد ود یک‌سال پیش سایپا حد ود ٣‌هزار‌میلیارد تومان بد هکار بود که د رحال حاضر این رقم به ٦هزار و ٧٠٠‌میلیارد تومان رسید ه است. حتی هیأت تحقیق و تفحص سرمایه‌گذاران خوب را هم به شرکت‌های خود روساز معرفی کرد اما آنها فقط مجاز به د ید ن خط تولید شد ند و د رنهایت شرکت‌ها تلاشی برای حضور سرمایه‌گذاران انجام ند اد ند . او اشاره به مشکل‌های ریشه‌ای د ر اد اره خود روسازی و نفوذ د ولت د ر این خود روسازان به تسنیم می‌گوید : شکل ظاهری شرکت‌های خود روسازی شرکت ثبت‌شد ه خصوصی است اما د ر باطن د ولت ٢٤‌د رصد د ر ایران خود رو و ١٧. ٥‌د رصد د ر سایپا سهامد ار است که همین امر اختیارات د ولت را افزایش د اد ه است.  د ر هر د و شرکت رئیس هیأت‌مد یره معاونین وزیر صنعت هستند و عزل و نصب‌ها توسط وزیر صنعت، سازمان گسترش و حتی معاونین وزارت صنعت انجام می‌شود .

تسهیلات به حساب زیان انباشته رفت
علی‌لو با ابراز «بند ه ارایه تسهیلات به خود روسازان را خیانت می‌د انم» افزود :  د ر تحقیق و تفحص از خود روسازان د و یا سه مورد به شرکت‌های خود روساز‌هزار تا د و‌هزار‌میلیارد تومان وام د اد ه‌اند اما آنها این مبلغ را د ر خط تولید هزینه نکرد ه‌اند بلکه این مبالغ بر زیان‌های انباشته آنها هم اضافه کرد ه است.  چاشنی این خیانت پرد اخت تسهیلات به شرکت‌های خود روساز است زیرا امروز هزاران پروند ه تقاضای تسهیلات از سوی صنایع کوچک مطرح است که نیازمند مبالغ اند ک برای تأمین سرمایه د ر گرد ش خود هستند .  د ر همین شرایط سناریوهایی را تد وین و با امنیتی جلوه د اد ن موضوع خود روسازی؛ بانک‌ها را ملزم به پرد اخت تسهیلات به خود روسازان می‌کنند .

وی همچنین اضافه کرد : به‌د روغ می‌گویند د ستور از بالا بود ه، د رحالی‌که بند ه با آقای لاریجانی صحبت کرد م، گفتند : «چنین د ستوری ند اد ه‌ام،» به ما گفتند : «آنجا مشکلات جد ی است و ما هم گفتیم رسید گی کنید .

قیمت فروش ١٤ میلیون، قیمت مصرف‌کنند ه ١٩ میلیون
علی‌لو از قیمت تمام شد ه و نحوه قیمت‌گذاری خود رو نیز گلایه‌مند است او اضافه می‌کند : خود روسازان د ر خود روهایی مانند پراید می‌توانند به‌صورت استاند ارد ٥ تا ٢٠‌د رصد سود د ریافت کنند ، البته میزان سود بنا به صلاحد ید خود روساز و با توجه به شرایط بازار امکان تغییر د ارد .

خود روساز کمتر د ر فروش محصولات خود سود ٢٥‌د رصد ی را لحاظ می‌کند . حال فرض کنید خود روساز می‌خواهد ١٥‌د رصد سود را د ر قیمت تمام‌شد ه یک پراید ١٢‌میلیون تومانی محاسبه کند که باید این خود رو را با ١٤‌میلیون تومان به فروش برساند ، اما چرا همین پراید ١٤ میلیونی را ١٩‌میلیون تومان می‌فروشند ؟! د ر پاسخ باید گفت همه این افزایش قیمت برای شرکت سود نیست بلکه به‌د لیل سوءمد یریت‌ها هزینه‌های سربار شرکت افزایش یافته و آنها برای جبران این هزینه‌ها اقد ام به افزایش قیمت می‌کنند .

منبع: روزنامه شهروند