تصاویر : عزاداری محرم در عصر قاجار

کد خبر: ۲۳۰۴۴۴

تاریخ: ۲۲ مهر ۱۳۹۴ - ۲۳:۱۶

مراسم‌های عزاداری در محرم یکی از سنت‌های مورد توجه شاهان قاجار به شمار می رفت و آنها از این فرصت برای نشان داد پایبندی خود به شرع و ارادتشان به اهل بیت(ع) استفاده می کردند.

در عصر قاجار با شروع ماه محرم خیابان ها و کوچه و شهر به پرچم های سیاه مزین می شد و در تهران نزدیک به دویست هیات مراسم عزاداری برقرار بود؛ در این میان شاهان نیز همراه با مردمی که رسوم و آداب عزاداری محرم را به جا می آوردند مراسم سوگواری برگزار می کردند.

ناصرالدین شاه که سخت خود را شیفته معصومین و بویژه امام حسین(ع) نشان می داد شاید بیش از دیگر شاهان قاجار خود را پایبند به عزاداری عاشورا می دانست. او در طول دوران سلطنت خود با ساخت تکیه دولت که گفته می شود بر اساس ساختمان "رویال البرت هال" در لندن طراحی شده بود هر شب مراسم روضه خوانی و سوگواری برگزار می کرد. در این میان مورخان علاقه زیاد شاه به اجرای نمایش تعزیه را دلیلی بر بنای تکیه دولت در دوره او می دانند.

گفته می شود مراسم ویژه عزاداری در تکیه دولت از روز اول محرم و با حضور ده‌ها روضه‌خوان که برای گرم کردن مجلس یکی پس از دیگری به منبر می‌رفتند آغاز می شد و آنان اشعاری در رثای سیدالشهدا(ع) با صدایی خوش قرائت می کردند و در ادامه با حضور ناصرالدین شاه مراسم تعزیه خوانی آغاز می شد و تعزیه خوان ها در سکوی مرکزی تکیه به نقل و اجرای مصیبت عاشورا می‌پرداختند.

در کنار مراسم رسمی ای که شاه هر ساله برگزار می کرد آئین ها و سنت های ویژه دیگری نیز وجود داشت که مردم پایبند به انجام آن بودند که نذر کردن از مهمترین آنها بود. نقل است در آن روزها کسانی که توانایی اطعام نداشتند هم با ریختن مشتی برنج در پلوی نذری یا تکه گوشتی در خورش، در نذر شریک می‌شدند. حتی پخش لباس سیاه بین فقرایی که توانایی تهیه لباس عزا را نداشتند نیز یکی دیگر نذرهای رایج در تهران قدیم بود.

از رسوم دیگر عزاداری محرم مراسم قمه زنی بود که در روز عاشورا انجام می گرفت و عزاداران کفن پوش در دسته جات چند نفره اقدام به قمه زنی می کردند؛ در این میان رسومی مانند زخم زنی، سنگ زنی قفل آجین و شمع آجین کردن بدن وجود داشت که اکنون منسوخ شده است و سال‌های جز نامی از آن برجای نمانده است. عزادارن برای قفل آجین کردن، بدن خود را سوراخ کرده و به آن قفل می زدند که عملی بسیار دردناک بوده و گاه به عفونت و بیماری فرد منجر می شد.

در آن روزها عکاسان دربار و غیر دربار نیز بی کار نبوده و مراسم عزاداری و آئین های عزاداری را به ثبت تصویر می رساندند. عکس هایی که کسانی چون محمد حسن میرزا، آنتوان سوریوگین، عبدالله قاجار و تنی چند از دیگر عکاسان قاجار از آئین ها عزاداری گرفته‌اند امروز خود یکی از منابع مستند شناخت فرهنگ عزاداری محرم در یکصد سال گذشته است. تصاویر از فرادید.

تنی چند از مقامات و درباریان در مراسم عزاداری در تکیه دولت

نمایی از تکیه دولت محل برگزاری مراسم ویژه عزاداری با حضور شاه

مراسم عزاداری و اجرای تعزیه در تکیه دولت

دسته‌جات قمه زنی در روز عاشورا

مراسم قمه زنی در ظهر عاشورا در تهران

مراسم  قمه زنی روز عاشورا در تهران

دسته‌جات و هیات‌های عزاداری در روز عاشورا در تهران

روضه خوانی در ماه محرم

مراسم تعزیه خوانی در تهران

قفل آجین کردن بدن در ظهر عاشورا

عکس رنگی شده از قفل آجین کردن بدن در روز عاشورا

بازیگران نمایش تعزیه

یکی از بازیگران نمایش تعزیه

مراسم تعذیه خوانی در تهران

بازیگران نمایش تعزیه

نمایش تعزیه در تهران

اجرای نمایش تعزیه در تهران

مراسم عزاداری روز عاشورا در میدان توپخانه

مراسم قمه زنی در روز عاشورا

مراسم قمه زنی در روز عاشورا

مراسم روضه خوانی

مراسم عزاداری در مسجد جامع تهران

دسته جات عزاداری عاشورا در تهران

دسته جات عزاداری عاشورا در خیابان های تهران