چرا سعودی ها از دست ایران عصبانی اند؟

*سید حمزه صالحی

کد خبر: ۲۳۷۶۹۴

تاریخ: ۳۰ آبان ۱۳۹۴ - ۰۷:۳۸

بعد از روی کار آمدن دولت حسن روحانی در ایران یک واقع بینی مبتنی بر دیدگاهی بلند مدت بر سیاست خارجی ایران حاکم شد ، آنچنان که دکتر محمدجواد ظریف در همان ابتدای پذیرش مسئولیت وزارت خارجه با مورد توجه قرار دادن شرایط فعلی نظام بین الملل که در مرحله گذار قرار دارد از تلاش دولت و دستگاه سیاست خارجی ایران برای مدیریت و بهره برداری از این شرایط حساس با نقش آفرینی و تاثیرگذاری مثبت در تحولات منقطه ای و بین المللی خبر داد  تا بدینوسیله در آینده یک جایگاه تثبیت شده و برتر در عرصه روابط بین الملل برای کشور به دست آید.

در همین راستا بود که تلاش های جدی و بی وقفه ای برای پایان دادن به مناقشه غیر ضروری برنامه ای هسته ای که به عنوان مهمترین مانع پیش رو برای  دستیابی به اهداف ترسیم شده مطرح بود آغاز شد و در نهایت هم منجر به یک توافق موفقیت آمیز شد.

سیاست های تعاملی دولت یازدهم گرچه با انجام توافق هسته ای وارد مرحله جدیدی با دولت های غربی مخصوصا دول اروپایی شده است اما در سطح منطقه ای همچنان با موانعی همچون بحران سوریه ، بحران عراق و جنگ یمن روبرو است که روابط تیره دو کشور ایران و عربستان بر پیچیدگی مسائل افزوده است .

افزایش روز افزون تیرگی روابط ایران و عربستان را می توان در این نکته جستجو کرد که جایگاه ممتاز ایران در بعد از مرحله گذار بین الملل که از هم اکنون نشانه های آن آشکار است مورد رشک بی حد و حصر نظام سعودی قرار گرفته است و این دولت سعی می کند به هر طریق ممکن در مسیر ایران به سمت جایگاه متعالی خود در عرصه جهانی و منطقه ای سنگ اندازی کند ، بنابراین جنگ های فرقه ای ، کمک به تروریست های داعشی و یا حوادثی مانند تعرض به نوجوانان ایرانی در فرودگاه جده و فاجعه منا را رقم می زند. این اتفاقات، تلاشی برای این مساله است که با عصبانی کردن افکار عمومی داخلی در ایران مقامات کشور مجبور به انجام اقدامات متقابل شوند تا با بهره برداری از این مسائل ، ایران در دستیابی به اهداف خودش ناکام بماند زیرا مشروعیت روز افزون بین المللی که ایران بعد از روی کار آمدن دولت یازدهم و مخصوصا بعد از انجام توافق هسته ای کسب کرده است ، سخت آرزوهای دولت سعودی که در تلاش بود خود را ژاندارم منطقه معرفی کند تحت الشعاع قرار داده است.

در این میان خوشبختانه همانطور که انتظار می رفت دولت ایران با موقعیت سنجی مناسب به درستی سیاست های بلند مدت خود را به پیش برده است و تحت تاثیر اقدامات خصمانه دولت سعودی وارد دام هایی که این کشور با قصد شکست برنامه های ایران به شکل مذبوحانه ای طراحی و اجرا می کند نشده است و در عین حال تاثیرگذاری خود در معادلات منطقه ای را به اثبات رسانده است. به طوری که برای اولین بار از آغاز بحران سوریه کشورهای غربی و عربی به ناچار مجبور به دعوت از ایران برای شرکت در مذاکرات مربوط به بحران سوریه شدند و بر همگان آشکار است که این یک شکست برای دشمن سرسخت این روزهای ایران یعنی عربستان بود .

هوشیاری دستگاه دیپلماسی و تصمیم گیری ایران در مقابل اقدامات عربستان باعث شد تا خشمی که سعودی ها تلاش می کردند به درون جامعه و در بین مقامات ایرانی تزریق کنند گریبانگیر مقامات این کشور شود آنچنان که اظهارات و مواضع اخیر مقامات این کشور مخصوصا سخنان وزیر امور خارجه جدید عربستان علاوه بر اینکه برای آینده منطقه و تحولات آن به شدت ناامید کننده و دردناک است در عین حال مبین عصبانیت و عدم درک دیپلماتیک آنها از بعضی مسائل هم هست ، اما قدرت تاثیرگذاری ایران و جدیت نسبی قدرت های جهانی برای مبارزه با داعش ، عربستان را ناگزیر به کنار آمدن با واقعیت خواهد کرد .

در مجموع می توان گفت به رغم انتقاداتی که ممکن است نسبت به مواضع و اقدامات نه چندان قاطعانه ایران در قبال بعضی مسائل وارد باشد اما باید پذیرفت مواضع سنجیده و صبر حکیمانه دولت ایران در قبال بعضی اقدامات و سخنان تند کشورهای همسایه لازمه یک سیاست دوراندیشانه است که موفق بودن این استراتژی در عصبانیت مقامات کشورهای همسایه و مخصوصا عربستان دیده می شود و این خود حاکی از موفقیت دستگاه دیپلماسی ایران در اجرای سیاست خارجی است که ادامه این روش خردمندانه می تواند رقیب سرسخت و متعصب منطقه ای ما را ناگزیر از تلاش برای کاهش تنش وگفتگوی دو جانیه برای حل بحران های منطقه کند .

*کارشناس ارشد روابط بین الملل