آب‌شيرين‌كن‌ها اوقات خليج فارس را تلخ كر د ه اند‌‌!‌

کد خبر: ۲۴۲۴۱۹

تاریخ: ۲۲ آذر ۱۳۹۴ - ۰۸:۲۷

کشورهای حوزه خليج‌فارس که پول بسیار زیاد ی د ارند اما به‌هیچ عنوان د ر سمت و سوی توسعه پاید ار حرکت نکرد ه‌اند ، مقام‌های نخست استفاد ه از ‌آب‌شیرین‌کن‌ها را د ارند چراکه د ر این کشورها سوخت ارزان است و پول بی‌حساب د ر د سترس. سوخت‌های فسیلی‌اي مثل گاز و نفت ارزان را می‌سوزانند و با تولید گازهای گلخانه‌ای آلود گی شد ید ایجاد می‌کنند . اين روزها زمزمه استفاد ه از آب‌شيرين‌كن‌ها د ر كشور به‌گوش مي‌رسد اين د رحالي است كه سد سازي همانند گذشته با‌سرعت به كار خود اد امه مي‌د هد حال بايد د يد ؛ مسئولان براي حل بحران بي‌آبي به‌د نبال مقابله با سد سازي هستند يا با آب‌شيرين‌كن‌ها از چاه سد سازي به چاه آب‌شيرين‌كن‌ها مي‌افتند .

مد یرکل د فتر آموزش سازمان محیط زیست پیش‌تر آب‌شیرین‌کن‌ها را تنها راه حل بحران آب د ر ایران د انسته بود اما مد یرکل د فتر زیست‌بوم‌های د ریایی همین سازمان می‌گوید آب‌شیرین‌کن تنها گزینه آخر بررسی خواهد بود .  د اود میرشکار، مد یرکل د فتر زیست بوم های د ریایی، می‌گوید : اولویت اول ما باید مد یریت منابع آبی‌مان د ر کشور باشد و بعد از آن کمبود های انسانی یعنی باید به فکر باشیم، آن چه برای شهرها نیاز د اریم را از آب‌شیرین‌کن‌هایی که بتوانند خروجی صفر د اشته باشند و خروجی نامطلوب به د ریا ند اشته باشند استفاد ه کنیم.

وی با توضیح اینکه آب‌شیرین‌کن‌ها انواع مختلفی د ارند ،‌ می‌گوید :‌ اگر از آب‌شیرین‌کن‌هایی که تلخاب‌هایشان را به د ریا رها می‌کنند ، استفاد ه شود ، مطمئنا ما زیستگاه‌های تالاب‌های ساحلی‌مان، یعنی زیستگاه‌هایی که د ر ساحل و اعماق بالاتر د اریم را از د ست خواهیم د اد .به گفته وی، آب‌شيرین‌کن‌ها به احتمال زیاد روی آب‌سنگ‌های مرجانی سخت د ر عمق‌های کمتر و آب‌سنگ‌های مرجانی نرم که د ر عمق‌های بیشتر قرارد ارند و همچنین روی گونه‌های کف‌زی تاثیر می‌گذارند . میرشکار د رباره تولید ات اولیه د ریاها، یعنی فیتوپلانکتون‌ها که پایه هرم غذایی را تشکیل می‌د هند نیز تصریح می‌کند که فیلتر کرد ن آب باعث می‌شود این تولید ات کاهش پید ا کنند و افزون بر این لاروها هم از زنجیره غذایی د ریاها حذف می‌شوند . همه این‌ها می‌تواند برای اکوسیستم‌های ما یکسری زیان‌هایی را د اشته باشد .محمد د رویش، مد یرکل د فتر آموزش و مشارکت‌های مرد مي‌سازمان محیط‌زیست پیشتر آب‌شیرین‌کن‌ها را تنها راه حل مشکل کم‌آبی ایران د انسته‌ بود . او همچنین تحلیل کرد ه‌ بود که احتمالاً از آنجا که آب‌شيرین‌کن‌ها تنها نمک‌زد ایی می‌کنند و امکان حذف میکروب‌ها را ند ارند ، این راه حل منجر به تشد ید نظارت بر ورود پساب‌ها به خلیج فارس شد ه و از این راه وضعیت زیست محیطی خلیج فارس هم بهبود خواهد یافت.مد یرکل د فتر زیست بوم‌های د ریایی سازمان محیط زیست د ر پاسخ به اینکه اگر پیشنهاد محمد د رویش رسما مطرح شود واکنش این د فتر چه خواهد بود ،‌ می‌گوید : مطمئنا شرایط سنجید ه می‌شود ، ضوابط اعمال و بعد مجوز د اد ه خواهد شد چون موارد بسیاری باید به تفکیک بررسی شود ؛ اولا ببینیم بحران د ر چه حد ی است و تامین آب د ر آن منطقه به چه صورت است. اگر همه راه‌ها منتهی به آب‌شیرین‌کن‌ها شد ، آن وقت باید ببینیم آب‌شیرین‌کن‌هایی که د ر نظر گرفته شد ه از چه فناوری‌اي برخورد ار است، آلایند ه‌هایش چیست و د ر کد ام محل قرار است مستقر شود . این‌ها همه باید بررسی شود بعد ما اعلام نظر خواهیم کرد .

میرشکار د ر پاسخ به اینکه آیا فناوری مناسبی با ضوابطی که مد نظر اوست د ر د نیا وجود د ارد و آیا این فناوری برای ایران قابل د سترسی است یا نه می‌گوید : امروز د ر د نیا آب‌شیرین‌کن‌هایی وجود د ارد که سازند ه آن می‌گوید خروجی آن صفر است و یون‌ها و املاح و … را هم به محصولات د یگری بد ل می‌کند . اینکه ما توان د سترسی به این فناوری را د اریم یا نه من نمی‌د انم و باید متخصصان امر بررسی کنند و ببینند امکانش وجود د ارد یا نه اما آن‌چه برای ما مهم است این است که اگر همه راه‌ها به آب‌شیرین‌کن‌ها ختم شود بحث‌های اکوسیستمي‌مطرح خواهد شد و باید ببینیم چطور می‌توانیم کاهش ضرر و زیان را به محیط زیست د اشته باشيم. با وجود این من تاکید می‌کنم که مد یریت آب‌های شیرینی که د اریم د ر اولویت است. شاید بسیاری از هم‌وطنانی که به کرانه‌های جنوبی خلیج فارس سفر کرد ه‌اند غبار سیاه و آلود ه‌ای که همیشه بر آسمان د وبی هست را د ید ه باشند . این د ود حاصل از فعالیت آب‌شیرین‌کن‌هاست که عواقب وخیم زیست‌محیطی آن‌ها د ر د نیا کاملاً شناخته شد ه است.

خلیح فارس د ریایی کم‌عمق است و راه‌اند ازی هرگونه آب‌شيرین‌کن د ر آن نیاز به تحقیقات وسیعی د ارد که تا امروز چنین تحقیقاتی انجام نشد ه است. آب‌شیرین‌کن‌ها د ر میان فعالان محیط زیست سراسر جهان چنان منفورند که بیش از ۶۰ د رصد کل آب‌شیرین‌کن‌های د نیا د ر خلیج فارس واقع شد ه‌اند . آب‌شیرین‌کن‌ها شوری و غلظت آب را افزایش می‌د هند ، سوخت فسیلی زیاد ی مصرف می‌کنند و بسیار انرژی‌بر هستند .

کشورهایی مثل عربستان، امارات و قطر که پول بسیار زیاد ی د ارند اما به هیچ عنوان د ر سمت و سوی توسعه پاید ار حرکت نکرد ه‌اند ، مقام‌های نخست استفاد ه از ‌آب‌شیرین‌کن‌ها را د ارند و پس از آن هم کویت و بقیه کشورهای این چنینی هستند چراکه د ر این کشورها سوخت ارزان است و پول بی‌حساب د ر د سترس. سوخت‌های فسیلی‌اي مثل گاز و نفت ارزان را می‌سوزانند و با تولید گازهای گلخانه‌ای آلود گی شد ید ایجاد می‌کنند .

فرآیند کار این فناوری هم بد ان شکل است که مقد ار زیاد ی آب را از خلیج فارس می‌گیرند و این آب که شامل انواع پلانکتون‌ها و لارو ماهی‌هاست را مکش می‌کنند و به کارخانه می‌برند تا نمکش را جد ا کنند و با کلر وارد د ریا می‌کنند . به این ترتیب حجم انبوه آبی که گرم و شور است وارد خلیج فارس می‌شود .

می‌توان پیش‌بینی کرد که این افزایش شوری و گرما، خلیج فارس را با د ریای سرخ به‌عنوان شورترین د ریای جهان هم‌عرض خواهد کرد و تازه خود خلیج‌فارس هم‌اکنون گرم‌ترین د ریای جهان هم هست.

نکته مهم د یگر آنجاست که تنوع زیستی موجود د ر خلیج فارس عمد تا د ر شمال آن یعنی د ر کرانه‌های جنوبی ایران است. جایی که محل زاد آوری حیوانات پرشمار است. زیستمند ان د ریایی براساس د و عامل، زاد آوری می‌کنند . یکی میزان د ما و د یگری شوری آب چرا که پلانکتون‌ها بر اساس این د و عامل شکوفا می‌شوند و ماهیان، همزمان با این فرآیند زاد آوری می‌کنند تا وقتی لاروها د ر می‌آیند غذای کافی د اشته باشند . روشن است که افزایش د ما و شوری آب به معنای از میان رفتن این چرخه خواهد بود .

اکنون باید د ید آیا سازمان محیط زیست که توان مقابله با بحران بزرگ بی‌آبی د ر اثر سد سازی‌های گسترد ه و کشاورزی ناپاید ار را ند اشته است، همچنان تلاش خود را به مد یریت منابع موجود آب شیرین کشور معطوف خواهد کرد یا به سراغ آب‌های همیشه نیلگون خلیج فارس می‌رود تا آن را نیز د ر بطری‌های یک‌بار مصرف پلاستیکی به مصرف برساند .

قانون