چهار ديواري ديگر اختياري نيست!

کد خبر: ۲۶۲۰۰۴

تاریخ: ۲۱ فروردين ۱۳۹۵ - ۱۰:۴۰

رشد جمعيت شهري و گذر زمان در دهه‌هاي گذشته عاملي بود تا تغييرات بنيادي و اساسي در نحوه و شكل زندگي مردم به وجود‌ آيد. مدتي است كه ديگر چهارديواري اختياري نيست و هر اقدامي در خانه ها مستلزم رعايت حقوق همسايگان است. در دهه‌هاي اخير به دليل تغيير در سبك زندگي و كوچ انسان‌ها از خانه‌هاي حياط‌دار به سمت آپارتمان‌ها ديگر از شدت و حدت ارتباطات اجتماعي در بين افراد كاسته شده است. در چند سال اخير بيشتر شاهد برگزاري ‌ميهماني‌ها در رستوران‌ها هستيم كه اين امر مي‌تواند به دلايل گوناگوني مربوط باشد.

به گزارش آرمان، رشد جمعيت روستايي و شهري و مهاجرت سريع مردم به سوي شهرهاي بزرگ، ضرورت ايجاد مجتمع‌هاي مسكوني، افزايش ساختمان‌ها و در نتيجه آپارتمان‌نشيني را ايجاب كرده است. طبقه متوسط جامعه كه قبلا در خانه‌هاي زميني و سنتي و گاه ويلايي با حياط كوچك يا بزرگ در كنار ايوان، باغچه، حوض، حياط خلوت و اتاق‌هاي متعدد زندگي مي‌كردند، اكنون نمي‌توانند به راحتي و بدون هيچ چالشي با زندگي در شكل جديد در آپارتمان‌هاي كوچك با همسايگان ناآشنا، محدوديت جا و مكان، پله‌هاي زياد، وجود آسانسور و رعايت قوانين حاكم بر زندگي آپارتمان‌نشيني كنار بيايند و به همين دليل پيدايش مشكلات و چالش‌هاي مستمر و آسيب‌هاي احتمالي مي‌تواند از نتايج رو‌به‌رو شدن با اين محيط جديد، كم شدن امكانات، ايجاد نگراني و دلواپسي براي ادامه زندگي در شرايط جديد باشد. كاهش نسبي ارتباطات و وابستگي‌هاي اجتماعي، كم شدن حمايت و پشتيباني اجتماعي از سوي آشنايان و همسايگان جديد، بي‌پناهي رواني، بالا رفتن هزينه‌هاي روزمره و عدم دسترسي به اقوام و فاميل در مواقع ضروري، اضطراب و استرس سازگاري با شرايط تازه، مسائل مالك و مستاجر، خريد يا اجاره آپارتمان، نوسان غيرقابل پيش‌بيني قيمت‌ها و ديگر مسائل مي‌تواند بهداشت رواني افراد را به هم زده و در درازمدت امنيت رواني فرد را به مخاطره افكند و سلامت رواني و جسمي افراد را مختل کند.

ديوار‌هايي به نازكي پوست پياز

سعيد در آپارتمان ۷۰ متري در محله شهدا زندگي مي‌كند. او كه به تازگي اين آپارتمان را خريداري كرده است، مي‌گويد: آپارتمان‌ها غيراستاندارد و با ديوار‌هاي نازك ساخته شده است و مي‌توان به راحتي صداي همسايه كناري را به وضوح شنيد. به گفته او براي مثال همسايه طبقه اول به تازگي صاحب فرزند شده است. شب‌ها صداي نوزاد تا طبقه چهارم شنيده مي‌شود و اين موضوع آسايش را از همسايگان سلب كرده است. اين مشكلات فقط به دليل عدم رعايت اصولي در ساخت و سازها بروز كرده است. سعيد درباره نحوه برگزاري ‌ميهماني در خانه خود مي‌گويد: در دعوت ‌ميهمان هيچ محدوديتي ندارم، اما به دليل جاي كم و فضاي محدود مجبور هستيم تعداد افراد در ‌ميهماني‌ها را محدود كنيم و اين امر براي صاحبخانه با هزينه‌هاي گران و چند باره همراه است. از سوي ديگر، به دليل عدم دعوت برخي از بستگان به ‌ميهماني زمينه بروز كدورت در بين ديگر اعضاي فاميل به وجود مي‌آيد. او مي‌گويد: به دليل شرايط كنوني ‌ميهماني‌ها هم محدود شده است و براي برگزاري ‌ميهماني‌ها اغلب افراد يا از اين قضيه طفره مي‌روند يا به عنوان توفيق اجباري در رستوران‌ها آن را برگزار مي‌كنند.

‌ميهماني‌هاي از سر باز كني

خارج شدن خانه‌ها از فضايي كه وسعت آن امروزه براي نسل جديد كمتر در تخيل مي‌گنجد و تبديل شدن آنها به خانه‌هايي در ابعاد كوچك‌تر، به گونه‌اي كه هر خانه روي خانه‌اي ديگر بنا شده، مدلي از زندگي را در خانه‌هايي به نام آپارتمان به وجود آورده است. سهيل به همراه مادرش در آپارتمان ۴۰ متري زندگي مي‌كند. او با بيان اينكه فضاي اين آپارتمان نقلي برايش دلگير است، به «آرمان» مي‌گويد: براي مثال در ديد و بازديد عيد نوروز با هر رفت و آمد ‌ميهمانان بايد خانه نظافت مي‌شد، چون خانه‌هاي كوچك به نسبت زود هم كثيف مي‌شود. او درباره برگزاري ‌ميهماني در اين خانه‌ها مي‌گويد: برگزاري ‌ميهماني و دعوت فاميل‌ها در اين آپارتمان نقلي امكان‌پذير نيست و به نسبت در مناسبت‌هاي مختلف ‌ميهمان‌ها را به رستوران يا سفره‌خانه دعوت مي‌كنيم. اين امر به ظاهر و از نظر برخي افراد شيك به نظر مي‌رسد، اما در برگزاري ‌ميهماني در رستوران اصلا شور و حال صله رحم وجود ندارد. در اين نوع برگزاري ‌ميهماني انگار فقط شكم ‌ميهمان مورد احترام قرار گرفته است نه شخصيت او. اين در حالي است كه صله رحم يعني گفت‌وگو و اطلاع از حال و روز يكديگر.

همسايه، صداي موزيك را كم كن

ظهر جمعه است. يكي از واحد‌ها براي چندين بار در اين ماه ‌ميهماني برگزار كرده است. صداي موزيك از سر كوچه به گوش مي‌رسد. اين امر با اعتراض همسايه واحد كناري روبه‌رو شده است. صاحبخانه مي‌گويد: بعد از چندين سال پسرم از خارج از كشور به خانه آمده است و در اين آپارتمان ۶۰ متري همه بستگان را نمي‌توانم با هم دعوت كنم و هر روز تعدادي از آنها را دعوت مي‌كنم. اين امر مورد اعتراض همسايگان است. او مي‌گويد: با اينكه حق همسايه را هميشه رعايت مي‌كنم و نمي‌گذارم كدورتي بين ما بروز كند، اما همسايه‌ها هم بايد شرايط من را درك كنند. در ضمن فرهنگ، جزو لاينفك زندگي آپارتمان‌نشيني است و ناديده گرفتن اين بخش مهم در زندگي آپارتماني به وجود آورنده بخش بزرگي از مشكلات اجتماعي و معضلات رواني است. به گفته او رسيدن به يك فرهنگ واحد در هر مجموعه آپارتماني در حالي است كه هر خانواده ساكن در هر واحد مسكوني فرهنگ آپارتماني خاص خودش را دارد و همسو و همراه كردن همه فرهنگ‌ها با يكديگر در يك فرهنگ در عرصه عمل كاری غيرممكن به حساب مي‌آيد.

هر كس به فكر خويش است

يونس ۶۰ ساله از زندگي در آپارتمان كلافه شده است و معتقد است زندگي به اين سبك آزادي افراد را از بين برده است و باعث تنزل صميمت‌ها شده است. او به «آرمان» مي‌گويد: براي مثال پرداخت آب بها جزو هزينه‌هاي مشترك در بين همسايگان محسوب مي‌شود و به نسبت برگزاري ‌ميهماني و مصرف بيش از حد اين امكانات مشكلات فراواني را به دنبال دارد. او زندگي آپارتمان‌نشيني را همچون زندگي در مسافرخانه مي‌داند و معتقد است: با اينكه در آپارتمان همه امكانات در اين محدوده جمع شده است، اما همين امر براي شخصي مثل من كه هفت فرزند دارم و آخر هفته‌ها اكثر آنها به همراه خانواده شان به منزل ما مي‌آيند مي‌تواند سر هر مساله‌اي از جمله جاي پارك خودرو، سر و صدا و تردد بيش از حد دردسرساز باشد. به گفته او در گذشته در نشست‌هاي شبانه افراد به دور هم جمع مي‌شدند و اين ‌ميهماني‌ها نيز به‌طور دوره‌اي برگزار مي‌شد، اما هم‌اكنون به دليل عدم گنجايش خانه‌ها و تغيير سبك زندگي ديگر هر كسي به دنبال كار خود است.

تغيير اميال و آرزوها

يك جامعه‌شناس درباره تغيير سبك زندگي در ‌ميهماني‌ها به «آرمان» مي‌گويد: امروزه شاهد تغيير سبك زندگي در ‌ميهماني‌ها هستيم. در اصل اين عوامل تحت تاثير «حكومت تكنيك‌ها» در جامعه‌شناسي قرار گرفته است. در اين شرايط با دگرگوني تكنيك سبك زندگي در اميال، آرزوها، شيوه زندگي و... تغيير ايجاد مي‌شود. امان‌ا... قرايي‌مقدم مي‌افزايد: از ابتداي خلقت بشر متاثر از تئوري تغيير بوده است. بنابر اين سبك زندگي بشر تحت تاثير تكنولوژي است. اين تكنولوژي، خوراك، پوشاك و ديگر نيازهاي افراد را تحت تاثير خود قرار داده است. آپارتمان‌نشيني يك شيوه زندگي صنعتي است و به اين ترتيب نوع ارتباط‌هاي خانوادگي و فاميلي نيز تحت تاثير شيوه‌اي از زندگي صنعتي قرار گرفته است. به گفته او هم‌اكنون به دليل تغيير در شيوه زندگي با افزايش تعداد خانواده‌هاي هسته‌اي و خانواده‌هاي تك نفره روبه‌رو هستيم. اين جامعه‌شناس تاكيد مي‌كند: سبك زندگي افراد در كره زمين تحت تاثير تكنيك است و اين سبك تعيين‌كننده زندگي است. او درباره تغيير سبك زندگي در برگزاري ‌ميهماني‌ها در رستوران‌ها به جاي خانه مي‌گويد: اين نوع تغيير باعث تضعيف روابط مي‌شود و به نسبت روابط معنوي به‌جاي روابط صوري بروز مي‌كند. در چنين شرايطي مصلحت‌گرايي در بين افراد افزايش مي‌يابد و رفت و آمدها و به نوعي همبستگي اجتماعي نيز تنزل پيدا مي‌كند. به گفته اين جامعه‌شناس با تغيير در سبك خانه‌ها در فضاي آپارتمان‌ها ديگر آزادي عمل از بين رفته است و افراد مجاز به اعمال برخي رفتارها نيستند، چون در غير اين صورت مورد نقد و تذكر همسايگان قرار خواهند گرفت. در جامعه كنوني ديگر چهارديواري اختياري نيست و ديوارها فرو ريخته است. در خانه‌هاي كنوني به ناچار بايد ‌ميهماني‌ها را از خانه به رستوران منتقل كرد و همه اين عوامل تحت تاثير فناوري بوده است.