ايران از وارد كننده بزرگ گندم به صادركننده آن تبديل شده است

دنیای اقتصاد نوشت: با اجراي طرح هدفمندي يارانه ها حجم مصرف و در واقع تقاضاي مصرف بسياري از اقلام دستخوش تغيير شد. در اين ميان ميزان مصرف «گندم» به عنوان يکي از پرمصرف ترين مواد غذايي نزد ايرانيان کاهش يافت.

کد خبر: ۲۹۸۰۲

تاریخ: ۰۶ تير ۱۳۹۰ - ۱۱:۳۵

اين کاهش مصرف که به گفته متوليان امر به خاطر اصلاح الگوي توليد و مصرف و نيز کاهش ضايعات نان اتفاق افتاده است، مسوولان کشور را بر آن داشت تا طرح هاي اقتصادي را که پيش تر به صورت کم رنگ مطرح بودند با جديت بيشتري دنبال کنند. به اين ترتيب «سوآپ» و «افزايش صادرات» گندم در زمره برنامه هاي اصلي سال 90 قرار گرفت، اما با وجود گذشت يک فصل از سال هنوز خبري از آغاز اين طرح ها نيست.

اين دو برنامه از آنجا در دستور کار دولت قرار گرفته است که بر اساس آمار رسمي کشور به دنبال واقعي سازي قيمت ها و تک نرخي شدن عرضه گندم و آرد، اصلاحاتي در روند توليد گندم، آرد و نان انجام و در نتيجه پيش بيني شد که مصرف گندم از 7/8 ميليون تن در سال 89 به 4/6 ميليون تن در سال 90 کاهش يابد.

آن طور که مهدي غضنفري وزير بازرگاني در روزهاي نخست سال اعلام کرده بود، بر اساس تصميم دولت امسال صادرات 2 ميليون تن گندم کليد مي خورد و به اين ترتيب ايران که در سال 89، موفق به صادرات يک ميليون تن گندم شده بود در اين زمينه رشد دوبرابري را تجربه مي کرد.

از سوي ديگر با توجه به توانايي کشور در توليد حدود 10 ميليون تن گندم برنامه هاي مکملي براي افزايش ميزان صادرات به 4 ميليون تن در مراحل بعدي در دستور کار قرار گرفت.

طرح سوآپ گندم نيز که زمزمه هايي در مورد آن طي سال گذشته شنيده مي شد با اعلام نام کشورهاي مايل به شرکت در اين فرآيند، چهره جدي تري به خود گرفت، اما با اين وجود همچنان در حد اظهار نظر باقي مانده است. سوآپ که در واقع روشي براي کاهش هزينه هاي حمل و نقل محسوب مي شود، از سال هاي گذشته براي جابه جايي کالاهاي مختلف به ويژه غلات در جهان مورد استفاده بوده است.
مسوولان کشور نيز با توجه به اين که بيشتر گندم ايران در جنوب غرب کشور توليد مي شود، اجراي اين روش را در برنامه هاي خود گنجانده اند حتي بهمن ماه سال گذشته محمدجعفر آريايي، مديرکل هماهنگي خريد خارجي و صادرات شرکت بازرگاني دولتي از سوآپ گندم قزاقستان (همسايه شمالي کشور) به ايران خبر داده بود، اما هنوز اجرايي شدن اين طرح مشخص نيست.

جايگاه ايران در جهان
به گزارش «دنياي اقتصاد»، تمام اين طرح ها و برنامه ها براي رسيدن به خود کفايي گندم دنبال مي شود. طرحي که کليد آن در دولت هاي قبلي زده شد و اکنون با گذشت بيش از 6 سال از اجراي آن هنوز به طور كامل محقق نشده است.
البته ايران در سال هاي اخير با کاهش حجم واردات گندم تا حدي به اين هدف نزديک شده است. در سال هاي گذشته ايران در صدر واردکنندگان اين محصول معرفي مي شد ولي اكنون با رشد توليد و اصلاح مصرف مسوولان کشور صحبت از توقف واردات گندم به ميان مي آورند.

بر اساس آمار وزارت کشاورزي ايالات
متحده آمريکا، با وجودي که ايران چهاردهمين توليد کننده گندم جهان است، اما پس از برزيل، مصر، ايتاليا و ژاپن در عين حال پنجمين کشور واردکننده دنيا به شمار رفت. اين در حالي است که اين کشور از نظر صادرات اين کالاي استراتژيک در بين 57 کشور جهان رتبه چهل و چهارم را دارد و تامل برانگيز تر اينکه؛ ايران پس از کشورهايي همچون چين و هند که هر يک بيش از يک ميليارد نفر را در خود جاي داده اند در جايگاه هشتم پر مصرف ترين کشورها در جهان قرار دارد.

بحران آينده؟
وزارت کشاورزي آمريکا، پيش بيني کرده است که ميزان توليد جهاني گندم در سال زراعي 2011-2010 به 643 ميليون تن برسد اگر چه کارشناسان و تحليل گران بازار گندم، اين ميزان را 641 ميليون تن برآورد کرده اند حال آنکه توليد جهاني گندم در سال 2008 يعني سال آغاز بحران مالي جهاني به فراتر از 690 ميليون تن رسيده بود. به گزارش بلومبرگ، بررسي وضعيت بازار غلات در دنيا نشان مي دهد که اگر روسيه به عنوان يکي از بزرگ ترين توليدکنندگان گندم در دنيا، به بهانه پايين بودن قيمت ها، محدوديت صادرات اين محصول را همچون سال هاي گذشته در دستور کار خود قرار دهد افزايش قيمت ها را در پي خواهد داشت در اين ميان، تصميم اوکراين به عنوان ديگر توليد کننده بزرگ گندم نيز واجد اهميت است هر چند اين کشور تاکيد کرده است دنباله رو سياست هاي تجاري روسيه نخواهد بود. بنا به پيش بيني وزارت کشاورزي آمريکا در سال جاري ميزان مصرف جهاني گندم نيز 661 ميليون تن برآورد شده است. از سوي ديگر سازمان خواربار جهاني پيش بيني کرده است که طي يک دهه آينده رشد تقاضا براي محصولات کشاورزي به طور اعم و گندم به طور اخص از رشد توليد جهاني بيشتر خواهد بود که مي تواند به بحران مواد غذايي در سطح جهان دامن بزند.