تلاش‌های دیپلماتیک ایران برای حل سیاسی بحران سوریه؛ از لوزان تا تهران

کد خبر: ۳۰۱۱۳۱

تاریخ: ۰۸ آبان ۱۳۹۵ - ۱۳:۴۵

ایران که همواره بر حل بحران سوریه آن هم در پشت میز مذاکره تأکید داشته،در ۱۴ روز اخیر بعد از نشست لوزان،تلاش‌های دیپلماتیکی را در این راستا صورت داد و امروز هم این رایزنی‌ها در تهران و با مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا ادامه یافت.

به گزارش انتخاب، بیست و یکم مهر ماه سالجاری بود که خبرنگار شبکه الجزیره به نقل از منابع دیپلماتیک از نشست قریب‌الوقوع تعدادی از وزرای خارجه گروه موسوم به حمایت از سوریه خبر داد و گفت: وزیران خارجه کشورهای آمریکا، روسیه، ایران، عربستان سعودی، قطر و ترکیه روز شنبه در شهر لوزان سوئیس به منظور حل بحران سوریه دیدار می‌کنند.

مقامات ایرانی هیچ اظهارنظری درباره حضور یا عدم حضور جمهوری اسلامی در این نشست بیان نکردند، ولی همزمان طرف‌های درگیر در بحران سوریه برای راضی کردن ایران به منظور شرکت در این نشست، دست به تکاپو زدند و سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه در عرض 48 ساعت دو بار در تماس تلفنی با محمدجواد ظریف همتای ایرانی خود به رایزنی در خصوص آخرین تحولات سوریه پرداخت.

از سوی دیگر نیز فدریکا موگرینی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا 22 مهر ماه و پیش از نشست لوزان در تماس تلفنی با وزیر امور خارجه کشورمان در خصوص آخرین تحولات منطقه به‌ویژه سوریه گفتگو و رایزنی کرد.

وزیر امور خارجه ایران نیز در این گفت‌وگوها، ضمن بیان مواضع اصولی تهران در مقابله همه‌جانبه با تروریسم و گروه‌های تروریستی، بر تحقق آتش‌بس انسانی فوری و پایدار و یافتن یک راه‌حل سیاسی فراگیر برای حل بحران سوریه تاکید کرد.‌

سرانجام با تغییر ترکیب کشورهای حاضر در نشست لوزان و افزوده شدن مصر و عراق به این ترکیب، ایران تصمیم به حضور در این مذاکرات گرفت و بهرام قاسمی سخنگوی وزارت خارجه در این خصوص گفت: با توجه به تغییری که در ترکیب دعوت‌کنندگان در اجلاس ایجاد شد، تصمیم گرفتیم به دلیل اهمیتی که برای سوریه و مسائل انسان‌دوستانه در این کشور قائلیم، در نشست لوزان شرکت کنیم.

لازم به ذکر است در دقایق پایانی جمعه شب نیز اردن به این ترکیب اضافه شد.

بالاخره ظریف برای شرکت در این نشست راهی لوزان سوئیس شد.

رئیس دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران پیش از نشست لوزان نیز با وزرای خارجه روسیه و عراق دیدار داشت و به صورت دوجانبه به رایزنی در خصوص آخرین تحولات سوریه پرداخت.

حسین جابری‌انصاری معاون عربی و آفریقای وزارت خارجه ایران نیز که ظریف را در این سفر همراهی می‌کرد، قبل از آغاز این نشست با فیصل مقداد قائم مقام وزیر خارجه سوریه خصوص آخرین تحولات این کشور و نشست بین‌المللی سوریه تلفنی گفت‌وگو کرد.

بالاخره نشست لوزان در 24 مهر ماه با حضور وزرای امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، روسیه، آمریکا، ترکیه، عربستان، قطر، عراق، مصر، اردن و استفان دی‌میستورا نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل در امور سوریه برگزار و پس از 4.5 ساعت بحث و گفت‌وگو درباره ابعاد انسانی، سیاسی و امنیتی بحران سوریه، طرفین تنها توافق کردند که گفت‌وگوها ادامه یابد.

حسین جابری‌انصاری معاون عربی و آفریقای وزارت خارجه در تشریح نشست لوزان با بیان اینکه دو سوم زمان نشست لوزان به موضوعات امنیتی و آتش‌بس اختصاص داشت، اظهار داشت: در گفت‌وگوها به طور مشخص درباره آتش‌بس و آتش‌بس اخیر که بین آمریکا و روسیه بر سر آن توافق شده است و برهم خوردن آتش‌بس و عوامل اصلی برهم خوردن آتش‌بس یعنی تفکیک بین گروه‌های تروریستی به ویژه النصره و داعش از سایر گروه‌های سوری گفت‌وگو شد.

وی افزود: درباره روش‌های جدا کردن این گروه‌ها و ملاک‌های مورد نظر در این رابطه و زمان‌بندی‌های مرتبط با این بحث به طور مفصل گفت‌وگو شد.

معاون عربی و آفریقای وزارت خارجه با بیان اینکه بخش دیگری از گفت‌وگوها در نشست لوزان به مسئله انسانی و فوریت‌های امدادرسانی در حلب و دیگر مناطق سوریه اختصاص داشت، عنوان کرد: در ارتباط با این موضوع با آتش‌بس و سازوکارهای مرتبط که به چه نحوی جدول زمان‌بندی مشخص شود تا آتش‌بس برقرار شود و تسریع ارسال کمک‌های انسانی هم بحث شد.

جابری‌انصاری محور بعدی گفت‌وگوها را بعد سیاسی بحران سوریه و اینکه آینده این کشور چگونه خواهد بود اعلام کرد و گفت: در این موضوع بحث‌های کمتری صورت گرفت، اما توافق کلی این بود که در اسرع وقت ممکن این گفت‌وگو بین طرف‌های گفت‌وگو ادامه یابد.

دوشنبه ۲۶ مهر ماه و دو روز پس از این نشست فدریکا موگرینی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا پس از نشست لوکزامبورگ از رایزنی اتحادیه اروپا با ایران، ترکیه و عربستان درباره سوریه خبر داد و اعلام کرد که اتحادیه اروپا از فردا (سه‌شنبه) مذاکراتش را درباره آینده سوریه با این کشورها آغاز خواهد کرد و این کشورها را «بازیگران کلیدی منطقه» خواند. متعاقب آن و در شامگاه همان روز موگرینی در تماسی تلفنی با محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه ایران در خصوص آخرین تحولات منطقه به ویژه سوریه گفت‌وگو و تبادل نظر کرد.

رایزنی مقامات اروپایی با ظریف به همین جا ختم نشد و «برت کوئندرس» وزیر امور خارجه هلند نیز همان روز ۲۶ مهر ماه در تماسی تلفنی با محمدجواد ظریف ضمن تبادل نظر پیرامون روابط دوجانبه و چگونگی همکاری‌های فیمابین، درباره آخرین تحولات بحران سوریه هم گفت‌وگو کرد.

فرانک والتر اشتاین‌مایر وزیر امور خارجه آلمان نیز یک روز بعد، سه‌شنبه 27 مهر ماه در تماس تلفنی با محمدجواد ظریف همتای ایرانی خود در خصوص آخرین تحولات منطقه، بویژه سوریه و نیز تحولات مربوط به روابط دو‌جانبه گفت‌وگو و رایزنی کرد.

وزیر خارجه آلمان همان روز در سخنانی در برلین گفته بود: از پایان حملات هوایی استقبال می‌کنیم اما 8 ساعت برای اینکه کمک‌های بشردوستانه به مردم شرق حلب برسند، کافی نیست. حملات هوایی باید در حلب متوقف شود.

اشتاین‌مایر وزیر خارجه آلمان ضمن استقبال از اعلام آتش‌بس از سوی مسکو در شهر حلب گفت که این اقدام می‌تواند آغاز راه باشد.

رایزنی‌های ایران در راستای حل بحران سوریه در این مدت متوقف نشد و چهارشنبه اعلام شد که قرار است روز جمعه هفتم آبان ماه در مسکو نشستی سه جانبه با حضور وزرای خارجه ایران، روسیه و سوریه درباره تحولات سوریه برگزار شود. در همین راستا ظریف صبح جمعه برای شرکت در این نشست عازم مسکو شد و علاوه بر شرکت در این مذاکرات با همتایان روس و سوری خود دیدارهای دوجانبه‌ای نیز داشت.

ولید معلم وزیر خارجه سوریه پس از پایان این نشست در کنفرانس خبری سه جانبه با حضور لاوروف و ظریف اعلام کرد که ایران و روسیه در مبارزه با تروریسم و کمک به سوریه کاملا صداقت داشته‌اند و افزود: از مسئولان روس و ایران که در کنار ما در مبارزه با تروریسم قرار گرفتند، قدردانی می‌کنم و گفت‌وگوهای سه جانبه در مسکو تأکید مجددی بود در خصوص هماهنگی بیشتر بین سه کشور در مبارزه با تروریسم.

سرگئی لاوروف نیز در این نشست گفت که تلاش‌های روسیه، ایران و سوریه برای مقابله با تروریسم استمرار خواهد داشت.

رئیس دستگاه دیپلماسی ایران در این نشست نیز بار دیگر بر مواضع ایران در خصوص بحران سوریه تاکید کرد و پس از نشست سه‌جانبه در نشست خبری مشترک با لاوروف و ولیدمعلم گفت: در این نشست بذ ضرورت رعایت اصول انسانی در سوریه و تلاش همه‌جانبه برای رسیدن به راه‌حل سیاسی در سوریه و توقف درگیری‌ها تأکید کردیم. همواره معتقد بوده و هستیم که بحران سوریه تنها از مسیر سیاسی قابل حل و فصل خواهد بود و ضمن مقاومت و مبارزه بر علیه تروریسم، افراطی‌گری و گروه‌های تکفیری راه‌حل بحران سوریه از طریق گفت‌وگوی مردم سوریه و گروه‌های سوری شکل خواهد گرفت.

وی اضافه کرد: به همین دلیل از آمادگی دولت سوریه برای بازگشت و شروع مذاکرات بر مبنای قطعنامه 2254 در ژنو استقبال می‌کنیم.

وزیر امور خارجه تاکید کرد: به اعتقاد ما راه‌حل بحران سوریه تنها پشت میز مذاکره صورت خواهد گرفت.

وی ادامه داد: ایران همواره بر آتش‌بس همه جانبه در سوریه اصرار داشته به دلیل اینکه معتقدیم راه‌حل نظامی وجود ندارد و بر مبارزه همه جانبه با تروریسم و کمک به هرگونه حرکت انسان دوستانه برای کاهش آلام مردم سوریه تأکید کرده‌ایم.

ظریف خاطرنشان کرد: ما همواره تأکید کرده‌ایم بر این واقعیت که مبارزه با تروریسم یک مبارزه جهانی و نیازمند اراده سیاسی است و متاسفانه این اراده سیاسی کماکان مشاهده نشده است و چنانچه این اراده سیاسی شکل بگیرد، امکان برخورد جدی با این پدیده شوم که در ماه‌ها و سال‌های گذشته مشاهده کردیم محدود به سوریه و منطقه نخواهد بود و در سراسر جهان قربانی خواهد گرفت.

رئیس دستگاه دیپلماسی ایران خاطرنشان کرد: نیاز به همکاری جهانی برای مبارزه با تروریسم است و کشورهایی که ادعای مبارزه با تروریسم دارند باید عزم جدی ایجاد کنند و توان واقعی را برای مقابله با تروریسم نشان دهند.

در ساعات پایانی روز گذشته خبری منتشر شد مبنی بر سفر فدریکا موگرینی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به ایران و پس از آن به عربستان برای گفت‌وگو درباره بحران سوریه و متعاقب آن بهرام قاسمی سخنگوی وزارت خارجه سفر موگرینی به تهران را تأیید کرد. موگرینی در واپسین ساعات دیشب وارد تهران شد و صبح امروز (شنبه) با حضور در وزارت خارجه ایران با محمدجواد ظریف درباره مناسبات دوجانبه و اوضاع سوریه به گفت‌وگو پرداخت.

ظریف در دیدار موگرینی با استقبال از نقش سازنده اتحادیه اروپا در بحران سوریه، آمادگی جمهوری اسلامی ایران را برای همکاری نزدیک‌تر با اتحادیه اروپا اعلام کرد.

موگرینی پس از آن به دیدار حسن روحانی رفت و متعاقب آن دومین دور رایزنی‌هایش با ظریف را در محل وزارت خارجه ادامه داد.

آنگونه که پیش از آن اعلام شد، قرار است موگرینی پس از تهران به ریاض خواهد رفت.

بر اساس این گزارش، جمهوری اسلامی ایران از ابتدای بحران سوریه همواره مواضعی ثابت داشته و با تاکید بر حق مردم سوریه برای تعیین سرنوشت خود در تمام نشست‌های بین‌المللی صراحتا دخالت خارجی در این کشور را محکوم و اعلام کرده است که راه‌حل بحران سوریه تنها پشت میز مذاکره به دست خواهد آمد و راهکار نظامی پاسخگو نیست.