چتر آلودگی هوا بر فراز پایتخت/ تعطیلی مدارس تا چه زمانی ادامه خواهد داشت؟

باز هم چتر آلودگی هوا بر فراز تهران افراشته شده و داستان غم‌انگیز نفس‌هایی که به سختی فرو می‌رود در این کلان‌شهر به معضلی جدی و هزینه‌ساز تبدیل شده است.

کد خبر: ۳۰۵۱۰۰

تاریخ: ۲۶ آبان ۱۳۹۵ - ۱۲:۱۷

معضل آلودگی کلان‌شهرها در ایران همواره در طول سال‌های گذشته مردم و مسئولان را با چالش‌ها و دغدغه‌هایی جدی مواجه ساخته است.

در این میان پایتخت ایران به عنوان یکی از کانون‌های آلایندگی هوا در کشور بیش از دیگر مناطق ایران با این معضل دست‌و‌پنجه نرم می‌کند و البته برخی معتقدند مرکزیت استراتژیک این محدوده باعث شده ضریب انعکاس اخبار مربوطه در خصوص آلودگی هوا در منطقه مذکور پر رنگ‌تر از دیگر شهرهای آلاینده باشد.

به هر ترتیب نمی‌توان از این چالش عظیم به سادگی گذشت، معضلی که هر از چندگاهی آن‌چنان پایتخت‌نشینان را درگیر می‌سازد که مسئولان ذی‌ربط با استیصال قادر به اتخاذ تصمیمی اساسی در این خصوص نیستند و تنها راهکار موجود را در اجرای طرح‌های ترافیکی، ممنوعیت یا کاهش تردد خودروها و گاه تعطیلی مدارس جستجو می‌کنند.

*نقش موقعیت جغرافیایی تهران در وارونگی دما

محمد صفی‌زاده،کارشناس هواشناسی؛ در تشریح نقش موقعیت جغرافیایی در تشدید این پدیده اظهار کرد: ارتفاعات توچال در نواحی شمالی تهران جزء مناطقی به شمار می‌رود که مانع حرکت بادهای جنوبی می‌شوند و همین امر یکی از دلایل پایداری هوا در تهران است.

وی افزود: در مقابل، شب هنگام بادهای ضعیفی از سمت کوه به سوی دشت‌ها شروع به وزیدن می‌کند که توان بازدارندگی و تغییر جدی در پایداری حاکم شده به هوا را ندارد و در نتیجه روز به روز بر میزان آلودگی هوا افزوده می‌شود و در چنین شرایطی تنها نزولات آسمانی است که می‌تواند در کوتاه مدت این معضل را مهار کند.

صفی‌زاده عنوان کرد: برج سازی‌ها و انبوه سازی‌هایی که در تهران شکل گرفته عامل دیگر است که به دلیل ایجاد شکنندگی در بادهای مسیر غرب به شرق، باعث اختلال در روند تهویه هوا می‌شوند.

*مرگ سالانه 3 هزار نفر در پایتخت به دلیل آلودگی هوا

چندی پیش مهراد بائوج لاهوتی نماینده لنگرود با اشاره به مرگ 3 هزار نفر در سال به دلیل آلودگی هوا در پایتخت گفت: در حال‌حاضر دو هزار مینی‌بوس بالای 10 سال عمر در سطح شهر فعالیت می‌کنند و از سوی دیگر تردد موتورسیکلت‌ها در پایتخت با تولید5/7 گرم گاز (4 برابر میزان تولید گاز در خودروها) از جمله عوامل اصلیِ آلودگی هوا به شمار می‌روند که تاکنون به آن توجه چندانی نشده است.

نماینده لنگرود می‌گوید: در همه نقاط دنیا برای کاهش آلودگی هوا از یک نسخه مدرن و قابل اجرا استفاده می‌شود اما متأسفانه در کشور ما تا کنون هیچ مسئولی نتوانسته آن‌طور که باید و شاید در کاهش مشکلات زیست محیطی راهکار موثری ارائه کند.

الهام میراحمدی کارشناس محیط زیست و عضو انجمن دوست‌داران محیط زیست نیز ؛ در تشریح میزان آلایندگی‌های شهر تهران عنوان کرد: سالانه 800 هزار تن آلودگی از منابع مختلف در تهران تولید می‌شود که منشأ 70 تا 80 درصد آن خودروها هستند.

وی افزود: تعطیلی مدارس در چنین شرایطی امری ضروری است اما اقدامی کافی نخواهد بود و تا زمانی که راهکاری موثر برای مهار و کنترل آلایندگی‌ها اتخاذ نشود نمی‌توان بر این معضل غلبه کرد.

کارشناس محیط زیست گفت: باید با تعریف و طراحی سازوکاری هدفمند همچون خارج کردن خودروهای غیر استاندارد از مدار تردد و خروج واحدهای صنعتی آلاینده از شهر تهران، مدیریت لازم برای بهبود وضعیت موجود اعمال شود.

میر احمدی عنوان کرد: بر اساس گزارش‌های منتشر شده قریب به 30 درصد از ترافیک کل کشور در تهران متمرکز شده و 40 درصد از سفرهای برون شهری نیز مربوط به سفرهایی است که یک طرف آن به تهران ختم می‌شود.

وی افزود: با در نظر گرفتن حضور بیش از 4 میلیون خودرو و 3 میلیون و 500 هزار موتورسیکلت در پایتخت و همچنین 30 هزار واحد صنعتی موجود در استان تهران که اغلب آن‌ها با عمری بالای 5 سال فرسوده هستند بیش از پیش به عمق فاجعه پی می‌بریم.

*توسعه فزاینده و فراگیرخودروها و موتورسیکلت‌های برقی در دستور کار قرار گیرد

عزیز بهره‌ور کارشناس محیط زیست؛ در ارتباط با آلودگی هوای تهران اظهار کرد: اصلی‌ترین عامل آلودگی هوا، خودروهای آلاینده، سیستم‌های گرمایشی منازل و تا حدودی فعالیت کارخانه‌ها است.

وی افزود: بیش از 90 درصد از خودروهای موجود در شهر تهران در سال‌های گذشته تولید شده‌اند که عامل 70 درصد آلودگی هوا محسوب می‌شوند.

بهره‌ور گفت: استاندارد آلایندگی یورو 4 و 5 از اصلی‌ترین راهکارهای پیشگیری و مدیریت آلودگی هوا است که باید در خصوص خودروهای قدیمی که فاقد چنین استانداردهایی هستند تصمیمات و تدابیر مقتضی اندیشیده شود که البته اخیرا با اتخاذ تمهیداتی شاهد ورود به مباحث این‌چنینی هستیم.

کارشناس محیط زیست عنوان کرد: موتورسیکلت‌های موجود در سطح شهر تهران از دیگر معضلات جدی محسوب می‌شوند که میزان آلودگی آن‌ها چندین برابر خودروها است که با برقی‌شدن آن‌ها، توفیقات بسیاری در حفظ سلامت زیست محیطی حاصل خواهد شد.

بهره‌ور گفت: تولید موتورسیکلت‌های برقی و هیبریدی مصوبه هیأت وزیران را دارد که باید به نحو جدی‌تری به آن پرداخته شود و تا زمانی که این موضوع محقق نشود نمی‌توان به مثابه شهری همچون توکیو در حفظ سلامت هوا و پایداری هوای پاک موفق بود.

کارشناس محیط زیست تغییر کاربری‌ها و تخریب فضای‌سبز برای ساخت و احداث ساختمان‌های مسکونی و تجاری را یکی‌دیگر از عوامل موثر در افزایش معضلات زیست محیطی عنوان کرد.

وی افزود: در شرایطی که در منطقه‌ای همچون منطقه 22 تهران که برای مصارف عمومی خدمات شهری در نظر گرفته شده، شاهد حجمی انبوه از ساخت‌و‌سازها هستیم به تبع امکان حفظ سلامت زیست محیطی در این خطه دشوارتر از گذشته خواهد شد.

بهره‌ور در ادامه با اشاره به نقش ناوگان حمل‌ونقل ریلی به عنوان ظرفیت موثر در کنترل و مهار آلایندگی‌های زیست‌محیطی ناشی از فعالیت خودروها اظهار کرد: توسعه مترو یکی از راهکارهای موثر در جلوگیری از تخریب محیط زیست به شمار می‌رود که با تجهیز نقاط متعدد شهری به این سیستم به‌طور طبیعی حجم تردد خودروها در داخل شهر به نحو قابل‌توجهی کاهش می‌یابد.

وی افزود:مجموعه این عوامل در کنار هم تکمیل کننده چرخه‌ای است که در حفظ محیط زیستی سالم اثرگذار است و با عنایت به اصل 50  قانون اساسی باید تمامی دستگاه‌ها و نهادهای متولی فعال در شهرها هر کدام به نوبه خود قواعد زیست محیطی را مدنظر قرار دهند.

*ضرورت الگوبرداری از طرح‌ها و اقدامات کشورهای توسعه یافته در حوزه کنترل و مهار آلودگی هوا

اگرچه بارش نزولات آسمانی باعث پاک شدن هوا خواهد شد اما به طور یقین باید در اندیشه اتخاذ راهکارهایی بود که نه بر حسب تصادف و احتمالات بلکه با اقدامات اصولی و سازنده این معضل را مدیریت کرد.

اقداماتی که در گزارش فوق تا حدودی به ابعادی از آن پرداخته شد، و به طور یقین تحقق آن مستلزم هم‌سویی و عزمی جدی از سوی کلیه متولیان امر خواهد بود.

یقینا با الگوبرداری از روش‌ها و راهکارهای کشورهای توسعه یافته زمینه و روند غلبه بر این چالش مخاطره آمیز تسهیل و فراهم خواهد شد.

افزایش هر چه بیشتر پایش‌های‌های زیست‌محیطی از واحدهای صنعتی و تولیدی، توسعه سخت‌افزاری حمل و نقل، توسعه دولت‌الکترونیک برای کاهش سفرهای درون شهری به منظور پیگیری امور اداری، اعمال قوانین سخت گیرانه در جهت استفاده کمتر از خوردوهای شخصی با وضع عوارض سنگین و ارتقای رفاهی و کیفی خدمات حمل و نقل شهری و توسعه مترو از نمونه اقداماتی است که با اتکای به آن می‌توان بر این معضل(آلودگی هوا) چیره شد.

در غیر این صورت هر ساله شاهد اعلام وضعیت اضطراری و بروز چالشی با عنوان آلایندگی هوا خواهیم بود.

و سخن آخر اینکه اتخاذ تمهیداتی همچون تعطیلی مدارس راه حل مدیریت آلودگی هوا نخواهد بود، باید با عزمی جدی، همتی عالی و مدیریت و اقدامات جهادی و تلاش شبانه‌روزی این چالش را مدبربت کرد در غیر این صورت همچنان شاهد تحمیل هزینه‌های سنگین به ساکنان کلان‌شهری مانند تهران خواهیم بود.