قيام وزيران عليه رييس دولت

دولت هايي كه در فاصله 1320 تا دهه 1340 تشكيل مي شدند، چند ويژگي داشتند كه كوتاه بودن دوره فعاليت آنها يكي از آنها است.

کد خبر: ۳۰۹۹۴

تاریخ: ۱۸ تير ۱۳۹۰ - ۱۱:۲۳

ايجاد فراكسيون در درون دولت كه شاه و دربار در تشكيل آنها مهارت داشتند از ديگر ويژگي دولت ها در دوره ياد شده است. اما به نوشته جعفر مهدي نيا در كتاب «زندگي سياسي عبدالحسين هژير» «در تاريخ ديپلماسي دنيا سابقه نداشت كه وزيران كابينه به صورت دسته جمعي عليه رييس خود قيام كنند، اما وزيران دولت قوام اين بلارا سر او آوردند».

اين نويسنده درباره اين رويداد عجيب نوشته است: «... اولين وزيري كه در كابينه قوام، علم مخالفت با او برافراشت عبدالحسين هژير بود. در آن ايام حقوق وزيران در ماه 1200 تومان بود. هژير به عنوان وزير دارايي از قوام خواست دستمزد ماهانه او 3 هزار تومان شود و قوام پذيرفت و در هيات دولت تصويب شد، اما هژير در نامه اي به خزانه داري كل نوشت اين دستور نخست وزير به دليل بي اطلاعي مجلس غيرقانوني است... مي گويند قوام از اين نامه عصباني شد و خواستار پيش نويس نامه اي شد كه در آن هژير درخواست افزايش حقوق كرده بود، اما فهميد كه فريب خورده و هژير پيش نويس نامه اي را كه خود نوشته بود پاره كرده است...»

نويسنده به مخالفت يكي ديگر از وزيران كابينه اشاره كرده و مي نويسد: «... يك روز قوام شنيد در راه آهن مهندس عزت الله هدايت نامي عليه او و حزب دموكرات تشكيلاتي ايجاد كرده است. قوام، غلامحسين فروهر كه وزير راه بود را خواست و به او دستور داد كه عزت الله هدايت را از راس راه آهن بردارد... قوام انتظار داشت فروهر بدون چون و چرا دستور او را اطاعت كند، اما از چهره فروهر آثار نافرماني او را درك كرد... با اين حال به روي خود نياورد و حرف خود را تكرار كرد. اين بار فروهر سكوت را شكست و با كمال صراحت و جسارت به نخست وزير مقتدر گفت: «جناب اشرف اولامديركل راه آهن سراسري براي مدت 3 سال به تاييد و تصويب دولت انتخاب مي شود و مدت ماموريت مهندس هدايت هنوز منقضي نشده است... قوام با بي حوصلگي مي گويد چه چيز ما درست كه اين يكي درست باشد.

فروهر گويا كه حرف نخست وزير را نشنيده باشد حرف خودش را ادامه داد و گفت، بنده كه وزير راه هستم بايد علت اصلي تغيير مديركل راه آهن را بدانم... آن روزها مهندس خسرو هدايت از قوام بريده بود. قوام نمي خواست با صراحت به فروهر بگويد علت بركناري مهندس عزت الله هدايت، فاميل بودن او با خسرو هدايت است به همين جهت با صراحت گفت: سياست دولت من اقتضا مي كند كه عزت الله هدايت در راس مديركل راه آهن نباشد... فروهر باز هم جسارت كرد و پاسخ داد، بنده كه عضوي از دولت شما هستم بايد سياست دولت را بدانم.

برخلاف آنچه شهرت دارد، قوام كمتر عصباني مي شد و با وزيران و همكاران خود با نرمي سخن مي گفت و آن روز نيز با آن مقاومت و سرسختي وزير راه خود، چيزي روي خود نياورد و با متانت گفت، آقاي فروهر، تصميم من در اين باره قطعي است.

فروهر در جواب مي گويد، در اين صورت، جناب اشرف بنده را از خدمت در دولت خود معاف فرماييد. قوام لبخند تلخي زد و براي مدت طولاني به فكر فرو رفت. معلوم نيست كه نخست وزير در آن دقايق به چه چيزي مي انديشيد و مشغول طراحي چه برنامه و نقشه اي بود، اما سكوت را شكست و با لحن مخصوص خود گفت، آقاي فروهر، نه شما استعفا دهيد و نه هدايت عزل شود...»

منبع: دنیای اقتصاد-  كتاب زندگي سياسي عبدالحسين هژير