اختلاف روسيه وجمهوري آذربايجان بر سر«قبله»

اگرچه شعله جنگ سرد با فروپاشي اتحاد جماهير شوروي خاموش شد، اما هيچ گاه به بهبودي رابطه دو كشور نيز ختم نشد.

کد خبر: ۳۲۸۰۰

تاریخ: ۰۴ مرداد ۱۳۹۰ - ۱۱:۱۴

به گزارش انتخاب، اختلافات قديمي همچون سامانه سپر دفاع موشكي ايالات متحده آمريكا و انقلاب هاي رنگين در كشورهاي تازه تاسيس شده شوروي سابق و نگاه اين كشورها به غرب، همواره روسيه را به ديدگاه دايي جان ناپلئوني و سوءظن هاي هميشگي نسبت به غرب به ويژه ايالات متحده آمريكا واداشته است.

روز گذشته خبرگزاري ها خبري را مخابره كردند كه وزير دفاع روسيه براي تمديد قرارداد درخصوص «رادار قبله» با جمهوري آذربايجان به اين كشور سفر كرده است. شايد اين سفر همسو با همان قانون نانوشته مقابله با طرح هاي ايالات متحده باشد.

وزارت دفاع روسيه در اين خصوص اعلام كرد: «آناتولي سرديكف»، وزير دفاع اين كشور براي ديدار و مذاكره با مقام هاي ارشد جمهوري آذربايجان در زمينه همكاري هاي دوجانبه نظامي و دفاعي به ويژه تمديد مدت اجاره پايگاه راداري قبله، روز يكشنبه عازم باكو شد.

سرديكوف در سفر به جمهوري آذربايجان با الهام علي اف، رييس جمهوري اين كشور درباره وضعيت همكاري هاي دو كشور در امور دفاعي ديدار خواهد كرد؛ اين در حالي است كه باكو ضمن درخواست افزايش اجاره بها خواهان كاهش حداكثري مخاطرات زيست محيطي اين پايگاه، پرداخت مبالغي براي جبران زيان وارده به ساكنان اطراف پايگاه، افزايش تعداد نظاميان جمهوري آذربايجاني شاغل در اين پايگاه و واگذاري بخش هاي خدماتي پايگاه به جمهوري آذربايجاني ها شده است.

پيش از اين، برخي از منابع خبري جمهوري آذربايجان از مذاكرات محرمانه روسيه با جمهوري آذربايجان براي ادامه و همچنين تقويت حضور اين كشور در پايگاه راداري قبله خبر دادند. چندي پيش خبرگزاري آپا به نقل از منابع آگاه نظامي با اشاره به اتمام مدت اجاره پايگاه قبله در سال ۲۰۱۲ نوشت كه روسيه به دنبال عقد قراردادي با جمهوري آذربايجان است كه طي آن موقعيت حقوقي جديدي براي حضور در اين پايگاه پيدا كند.

پيش از اين، پس از يك سال مخفي كاري، دولت هاي روسيه و جمهوري آذربايجان درخصوص موشك هاي اس 300، در جريان رژه ارتش جمهوري آذربايجان به مناسبت سالروز استقلال اين كشور، آخرين تجهيزات نظامي و دستاوردهاي تسليحاتي از جمله سامانه پدافند موشكي «اس۳۰۰» ساخت روسيه به نمايش درآمد.

آگاهان معتقدند كه اين قرارداد براي همسو كردن جمهوري آذربايجان با خواسته هاي روسيه بوده است، اما جمهوري آذربايجان در عمل و در سياست خارجي نگاهي به غرب دارد؛ امري كه همواره از سوي دولت روسيه مورد نكوهش قرار گرفته است. با بالاگرفتن اختلافات بين دو كشور، روسيه در سال ۲۰۰۵ ميلادي كليه كاركنان آذري رادار قبله كه شامل ۱۱۰ نيروي متخصص و كارگر فني بود را از اين پايگاه اخراج كرد.

در تابستان سال ۲۰۰۷، روسيه در اجلاس سران گروه هشت در اقدامي قيم مآبانه و بدون مشورت با باكو به آمريكا براي استفاده مشترك از پايگاه راداري قبله جمهوري آذربايجان به شرط چشم پوشي آمريكا از استقرار سيستم سپرموشكي در چك و لهستان پيشنهاد داد كه مورد پذيرش آمريكا قرار نگرفت. از سوي ديگر جمهوري خواهان در سناي ايالات متحده در طرحي، خواستار اقدامي مشابه در تركيه شدند.

به نوشته حريت، بر اساس اين طرح پس از توافق با دولت تركيه، قرار است كه راداري براي تحت نظر گرفتن تحولات منطقه اي در آن كشور نصب شود. در اين طرح پيش بيني شده است كه اين رادار 24 ساعته و در كل روزهاي هفته فعاليت كند.

جمهوري خواهان پس از رايزني با هيلاري كلينتون قرار است كه آن را به صورت لايحه ارايه دهند. گفتني است پايگاه راداري قبله كه در دوران شوروي احداث شده، در شمال جمهوري آذربايجان در نزديكي شهر قبله واقع شده و قادر به رهگيري پرتاب موشك ها در كل منطقه خاورميانه، شبه جزيره هند، شمال آفريقا و حتي شمال استرالياست.