آیا ایران می‌تواند رهبر جهان در جنگ علیه گرد و خاک شود؟

کد خبر: ۳۵۳۰۲۶

تاریخ: ۱۳ تير ۱۳۹۶ - ۱۷:۵۱

کاوه مدنی، استاد آنالیز سیستم مرکز سیاست محیط زیست امپریال کالج لندن، به بهانه کنفرانس مقابله با گرد و غبار در تهران گزارشی در روزنامه تهران تایمز نوشته است.

به گزارش انتخاب به نقل از خبرآنلاین؛ در طول 2 سال گذشته سازمان ملل 4 قطعنامه برای ساده شدن اراده سیاسی جهان برای مقابله با مسئله گرد و غبار تصویب کرده است؛ این روزها در کنفرانسی به میزبانی ایران، سازمان ملل، مسئولان و متخصصان 34 کشور را دور هم جمع کرده است تا در رابطه با را‌ه‌های مقابله با گرد و غبار بحث شود و همکاری‌ها برای مقابله با این پدیده آغاز شود.

این اتفاق به ایران این فرصت را می‌دهد که مطابق قطعنامه‌های سازمان ملل در رابطه گرد و غبار، رهبر حل یک مسئله زیست‌محیطی جهانی باشد. این قطعنامه‌های سازمان ملل نتیجه کنفرانس تغییر اقلیم در مراکش بود.

گری لوئیس نماینده سازمان ملل در ایران در این باره گفت: انتظار می‌رود این کنفرانس به یک بیانیه مشترک میان وزرای برخی از کشورها دست یابد، این یک مسئله است و ما توافق کرده‌ایم تا گام‌هایی برای مقابله با آن برداریم.

طوفان‌های گرد و خاک کم کم یک مشکل زیست‌محیطی جهانی می‌سازند، سالانه 2میلیون تن از گرد و خاک در اتمسفر پخش می‌شود و این پیامدهای اساسی برای محیط‌زیست، اقتصاد و اجتماع جمعیتی دارند که در مرکز کمربند گرد و غبار دنیا زندگی‌ می‌کنند. شرایط اقلیمی گرمتر و خشک‌تر و از همه مهمتر تغییرات انسانی شرایط را برای خشک شدن دریاچه‌ها و تبدیل آنها به منابع گرد و غبار خشک و نیمه خشک بدتر می‌کند

مشکلات مربوط به سلامت انسان که علت آن گرد و غبار است روبه رشد است، کودکان، سالمندان و کسانی که بیماری‌های قلبی، عروقی و تنفسی دارند و یا اغلب در معرض طوفان گرد و غبار هستند نسبت این مسائل آسیب‌پذیرتر هستند. این پدیده‌ همچنین به دلیل ضعیف کردن میدان دید، تصادف ها را افزایش می‌دهد.

در واقع منبع اصلی گرد و خاک جهان صحرا آفریقا است، گرد و خاک از این منطقه به هزاران کیلومتر دورتر می‌رود؛ قسمت شرقی گرد و غبار این منطقه به خاورمیانه، هیمالیا و چین می‌رود. اروپا هم سالانه از این منطقه 80 تا 120 میلیون تن گرد و غبار دریافت می‌کند، یعنی 30 تا 50 درصد همه میزان گرد و غبار صحرا آفریقا.

با این وجود که عامل 75 درصد طوفان‌های گرد و غبار چرخه‌های طبیعی زمین است، مدیریت ضعیف آب و زمین این پدیده را به شدت تشدید می‌کند، عامل حدود 85درصد طوفان‌های گرد و خاک غیرطبیعی سوء مدیریت در مراقبت از آب است.

به نظر می‌رسد ایران برای رهبری کردن جامعه جهانی به سمت مقابله با گرد و غبار انگیزه خوبی داشته باشد؛ این کشور با طوفان‌های گرد و غباری روبرو می‌شود که جلوی انجام فعالیت‌های روزمره را می‌گیرد، حتی چند روز پیش در اهواز دمای هوا به 54 درجه سلسیوس رسید. گرد و غبارهایی که زمانی فقط در مناطق جنوبی ایران وجود داشتند الان به سمت قسمت‌های شمالی این کشور و حتی تهران حرکت می‌کند.

مشکلات زیست‌محیطی که بعضا مشکل امنیت ملی هم هستند در ایران روبه افزایش است. مانند بسیاری از کشورهای در حال توسعه این کشور در توسعه زیرساخت‌های خود گام‌های کشورهای توسعه یافته را بر‌می‌دارد ؛گام‌هایی گه به منابع طبیعی و اکوسیستم ها آسیب وارد می‌کند.

البته شواهد تاریخی موفقی برای مقابله با گرد و غبارهای انسانی در دنیا وجود دارد؛ در سال 1930 طوفان‌های گرد و غبار زیادی در منطقه‌ای از آمریکا هزاران نفر را مجبور به مهاجرت کرد، اما در سال 1936 با تصویب قانونی در این کشور به این مسئله رسیدگی شد.

البته مسائل پیچیده سیاسی در خاورمیانه شرایط را برای حل مسائل زیست‌محیطی فرا مرزی سخت‌تر می‌کند؛ سال‌ها جنگ، ناهماهنگی‌های سیاسی و تروریسم تاکنون مسائل زیست‌محیطی زیادی را در این منطقه به وجود آورده است، مزرعه‌های رها شده در سوریه و عراق و همچنین باتلاق‌هایی که در زمان صدام حسین سوزانده شده بود از عوامل گرد و غبار ایجاد شده در این منطقه هستند.

مدیریت پایدار آب و زمین و جنگیدن با بیابان زایی کلید کاهش طوفان‌های گرد و خاک انسانی است. راه‌ حل‌های کوتاه مدت و بلندمدت زیادی وجود دارد مثلا می‌تواند پوشش گیاهی را افزایش داد، فرسایش خاک را کاهش داد، حفاظت از آب و خاک در مناطق کشاورزی، اطمینان از تامین آب برای افزایش رطوبت خاک و ... بسیار مهم است که برنامه ریزی شود تا با طوفان‌های بیشتر و شدیدتر وفق شد، برای این کار می‌توان در سیستم سلامت،  هشدار و نظارت سرمایه‌گذاری کرد.

اگر شدت طوفان‌ها نیابد عواقب ناشی از آنها می‌تواند فاجعه بار باشد و در آن صورت جهان باید برای این مشکل فرامرزی باید پیامد زیادی بدهد، کنفرانس تهران یک پلتفورم بین‌المللی بزرگ برای افزایش آگاهی نسبت به طوفان‌های گرد و خاک، انتقال دانش و ایجاد همکاری بین‌المللی است.

تهدیدات زیست‌محیطی ترسناک می‌تواند کشورها را با یک دیگر متعهد کند، البته نبود سازوکارهای اجرایی نتایج اینگونه توافقات را کم می‎کند، گفتنی است طوفان‌های گرد و غبار یکی اساسی‌ترین مسائل زیست‌محیطی قرن بیست یکم است و همکاری بین‌المللی برای حل این مسئله حیاتی است.