دولت طرح های برنامه ريزي شده نفتي را اجرا نکرد تا اینکه؛

قطري ها صدبرابر ما از ميادين مشترک، برداشت مي کنند!

در دوره هاي اخير به اندازه يکصد سال درآمد نفتي داشته ايم، اما آثار آن کجاست؟ / وضوع يک ميلياردي که در ايام انتخابات مطرح شد هنوز هم در هاله اي از ابهام است

کد خبر: ۳۶۲۸۳

تاریخ: ۰۵ شهريور ۱۳۹۰ - ۰۴:۲۴

مسعود بصيري: «رضا اميرخاني» در کتاب «نفحات نفت» مي نويسد: «جوان ايراني بايستي بياموزد که نه فقط براي نفع شخصي، که براي اعتلاي کشورش نبايد چشم طمع به نفت داشته باشد. جوان ايراني بايستي بياموزد که ... نفت به امانت دست ماست.»

به گزارش انتخاب؛ اگرچه منتقدان به کتاب اميرخاني نقدهاي متفاوتي را وارد کرده اند اما فارغ از همه موافقتها و مخالفتها اين يک حقيقت است که به نفت نمي توان به عنوان يک منبع دائمي کسب در آمد نگاه کرد. اين موضوعي است که پيش از جوانان مديران اين کشور بايد به آن توجه کنند .

نمي توانيم نفت بيرون بياوريم، بفروشيم و بخوريم. خاصه آنکه توان بيرون آوردن آن از دل زمين را هم نداشته باشيم و باز براي همين کار هم محتاج بيگانه شويم.

اکنون سالهاست فرياد «نفت را تمام نکنيد» از گوشه و کنار محافل اقتصادي کشور به گوش مي رسد، اما بازهم دولتها گويا راه چاره ديگري ندارند و به اين فريادها توجه نمي کنند.

عبدالله کعبي نماينده يکي از شهرهاي نفت خيز کشور-آبادان- و عضو کميسيون انرژي مجلس است و به همين دليل اعتراضش بيش از خيلي ها به گوش مي رسد .

او چندي پيش در نطقي که در مجلس داشت بشدت سياست نفت زدگي و استفاده ناصحيح از نفت را زير سوال برد و با اشاره به افزايش شديد قيمت نفت در چند سال گذشته از روش هزينه کرد درآمد نفتي انتقاد کرد و گفت: با انجام تحقيق و تفحص از برنامه چهارم مشخص شده که حدود 70 درصد از برنامه محقق نشده است.

حرفهاي کعبي در آغاز کار وزير جديد نفت که از تجربه قابل توجهي در اين حوزه برخوردار است، مي تواند راهگشاي حل پاره اي از مشکلات سابق باشد.

گفتگوي ما با نماينده آبادان را بخوانيد:

آقاي کعبي! نطق شما در مجلس و اشاره به شرايط استخراج و مصرف درآمدهاي نفتي در کشور توجه خيلي از رسانه ها را به خود جلب کرد. آيا تصور مي کنيد اين صحبتها سرانجامي هم داشته باشد؟

ببينيد من به عنوان نماينده مردم تنها از ابزار قانوني که در اختيار دارم مي توانم استفاده کنم و يکي از اين ابزار نطق و صحبت کردن است. نفت به امانت دست ماست. وقتي مي بينم امارات متحده عربي به سرعت در حال برداشت از مخازن مشترک نفتي است و ما کاري از پيش نمي بريم، آيا نبايد آن را تذکر بدهم؟ قطريها هم در حال برداشت از ذخاير مشترک هستند و به سرعت روند خود را افزايش مي دهند، آن وقت ما به جاي صيانت از منابع نفتي داخلي مشغول برداشت از آنها هستيم و ذخاير مشترک را رهاکرده ايم.البته وزير جديد نفت، قول هايي داده که بهره برداري از حوزه هاي مشترک را به سامان کند.

دولتهاي هفتم و هشتم در اجراي برنامه سوم توسعه به منظور بهره برداري از مخازن مشترک بين ايران و قطر اقدام به احداث فازهاي پارس جنوبي و فعال کردن منطقه آزاد عسلويه کردند؛ طي برنامه ريزي در دوره هاي سوم و چهارم توسعه قرار بود دولت با توليد محصولات پتروشيمي و گاز به منظور صادرات به درآمدي افزون بر 20 ميليارد دلار دست يابد همچنين بايد گفت در پايان دولت هشتم حدود 30 هزار نفر در منطقه عسلويه به کار اشتغال داشتند.

با شروع کار دولت نهم، فازهاي مختلف پارس جنوبي و منطقه عسلويه به حالت نيمه تعطيل درآمد و اعتبارات آن صرف هزينه کارهاي ديگر از جمله ساخت مسکن مهر و يا سفرهاي استاني شد، بنابراين طرحهاي برنامه ريزي شده نفتي در منطقه پارس جنوبي و عسلويه به اجرا درنيامد و ميزان بهره برداري قطريها از ميادين مشترک به صدبرابر ميزان برداشت ايران از پارس جنوبي رسيد و کارگران مشغول به کار عسلويه نيز به حدود 7 هزار نفر کاهش پيدا کرد که اين موضوع سبب افزايش بيکاري نيز شده است.

اما قرار است اين روند اصلاح شود و فاز جديد پارس جنوبي ظرف 35 ماه افتتاح شود.

بدون ترديد اينگونه نخواهد بود. چون اکنون که با شما صحبت مي کنم، پروژه بايد 35 درصد پيشرفت داشته باشد، اما کمتر از نصف اين رقم پيشرفت داشته ايم، يعني چيزي حدود 17 درصد. البته وزارت نفت، با وجود وزير جديد که تجربه هاي مناسبي در فعاليت هاي نفتي دارد، مي تواند عقب ماندگي را جبران کند.

خب البته بايد مساله تحريمها و کمبود قطعات را هم در نظر بگيريد. با اين شرايط حرکت بر زمان تعيين شده خيلي دشوار است.

ببينيد اين حرفها را بايد زماني که پروژه اي را تعريف مي کنند در نظر گرفته شود. ما سي سال است در تحريم هستيم و فشارهاي متفاوتي عليه ما وارد شده است. اين، مساله تازه اي نيست، لذا مدير ما وقتي وعده اي را به مردم مي دهد، بايد اين موارد را هم در نظر بگيرد. مگر مديران قبلي حوزه نفت نمي دانستند ما تحريم هستيم؟ بحث ما اين است که هنگام تعريف يک پروژه همه جوانب آن بايد در نظر گرفته شود. کمبود نيرو، کمبود قطعه، تحريمها، شرايط آب و هوا و... همه و همه بايد مد نظر قرار گيرد. کسي را در نظر بگيريد که در زمستان قصد مسافرت دارد، آيا اگر اين فرد زنجير چرخ و وسايل گرمازا را با خود نبرد مقصر ديگران هستند؟

ضمن اينکه ما هم مي دانيم چيني ها سابقه خوبي در اين گونه موارد ندارند. يعني واقعا ما بايد با چيني هايي قرارداد ببنديم که در اجراي پروژه ها سابقه خوبي ندارند؟ نمونه آن هم آزاد راه شمال است و من و شما آثار کار چيني ها را ديده ايم.

در مورد پالايشگاه آبادان و انفجاري که رخ داد هم شرايط همين گونه بود؟

در پروژه «کت کراکر» جديد، ما قطعات را از آلمانها خريديم و اينها تحت ليسانس آنها بود و آلماني ها بايد تا زمان بهره برداري ما راهمراهي مي کردند.

روزهاي آخر آلمانها نيامدند و بچه هاي پالايشگاه، کار را خودشان شروع کردند و اين کار قطعا با مشکلاتي همراه مي شود که طبيعي هم هست؛ زيرا تا کنون اين تخصص آلمانها بوده. اما حرف ما اين است که بايد واحد جديد بدون مراسم افتتاح و اگر کار نقص داشت مشخص و ايرادهاي آن رفع برطرف مي شد.

به نظر من در اين پروژه سرعت، فداي دقت شد و همين به کشته شدن يک نفر و زخمي شدن 25 نفر ديگر منجر شد. اکنون تلاش کردند و کار دارد با توان بچه هاي ايراني، راه مي افتد. اما اگر اين کار با آرامش و دقت بيشتري صورت مي پذيرفت، آن اتفاق هم رخ نمي داد و وجهه بچه هاي ما را خراب نمي کرد. ما معتقديم نيروهاي ما توانمند هستند، اما بايد به آنها فرصت داد.يکي از همين نيروها به من مي گفت در هر شبانه روز، 22 ساعت کار کرده است. خب اين جوانها، اين متخصصان، واقعا از دل و جان زحمت کشيده اند، چرا حاصل کار فقط به خاطر بعضي مسايل، خراب شود؟ من اميدوارم در اين کارها دقت نظر بيشتري صورت بگيرد

ما از ديوان محاسبات هم که انصافا زحمت زيادي مي کشد، مي خواهيم که بحثهاي بودجه اي وزارت نفت را بيشتر پيگيري کند، زيرا نفت تاثير زيادي بر اقتصاد کشور دارد و متاسفانه همچنان برخي ابهامهاي مالي درباره آن وجود دارد.

گفتند اين ابهامهاي حل شده است، بخصوص آن يک ميلياردي که در ايام انتخابات دولت دهم مطرح بود.

نه حل نشده است.گزارشهايي که سازمان بازرسي مي دهد اذعان مي کند ما با عدم اجراي قانون برنامه و بودجه سالانه در بخش نفت مواجهيم.

دولت در برنامه چهارم توسعه، تعهداتي داشت که تنها 30 درصد آن عملي شده است. اين در حالي است که قرار بود در آخرين سال اجراي برنامه چهارم توسعه، يعني سال 1388 به رشد اقتصادي 8 درصد و نرخ تورم تک رقمي برسيم، ولي نه تنها به اين اهداف نرسيديم، بلکه طبق گزارش صندوق بين المللي پول و بانک جهاني، رشد اقتصادي ايران در سال 2010 ميلادي به ميزان يک درصد پيش بيني مي شود.

همچنين محقق نشدن اهداف برنامه چهارم در حالي صورت گرفت که موجودي ذخيره ارزي در آغاز دولت نهم حدود 13 ميليارد و در طول اجراي برنامه با افزايش بي سابقه قيمت نفت و گاز و درآمد نفتي کشور به 283 ميليارد دلار رسيد، اما ناکامي دولت در رسيدن به اهداف برنامه چهارم توسعه در حالتي رخ داد که علاوه بر وجود منابع مالي کافي، نظرات اصلاحي دولت نهم در برنامه چهارم توسط مجلس هفتم، نيز اعمال شد.

قرار بود طي برنامه ريزي در دوره هاي سوم و چهارم توسعه دولت با توليد محصولات پتروشيمي و گاز به منظور صادرات به درآمدي افزون بر 20 ميليارد دلار دست يابد. در پايان دولت هشتم حدود 30 هزار نفر در منطقه عسلويه به کار اشتغال داشتند. اما الان چند نفر هستند؟برويد آمار را ببينيد.

متأسفانه با شروع کار دولت نهم فازهاي مختلف پارس جنوبي و منطقه عسلويه به حالت نيمه تعطيل درآمد و اعتبارات آن صرف هزينه کارهاي ديگر از جمله ساخت مسکن مهر و يا سفرهاي استاني شد، بنابراين طرحهاي برنامه ريزي شده نفتي در منطقه پارس جنوبي و عسلويه به اجرا درنيامد و ميزان بهره برداري قطريها از ميادين مشترک به صدبرابر ميزان برداشت ايران از پارس جنوبي رسيد و کارگران مشغول به کار در عسلويه نيز به حدود 7 هزار نفر کاهش پيدا کرد که اين موضوع سبب افزايش بيکاري نيز شده است.

به همه اينها درآمد هنگفت نفتي ما طي چند سال اخير را هم اضافه کنيد. بر اساس اطلاعات بنده، در دوره هاي اخير به اندازه يکصد سال درآمد نفتي داشته ايم، اما آثار آن کجاست؟

متأسفانه مجلس هم در برابر نقض قانون اقدامي انجام نداد و تنها به تذکر و ارسال نامه اکتفا کرد و اين پيش درآمدي بود براي اجراي نشدن ساير قوانين مجلس که امروز شاهد آن هستيم.

واقعيت اين است که مردم انقلاب ،مقام معظم رهبري و کشورشان را دوست دارند و از شنيدن پيشرفتهاي آن خوشحال مي شوند، لذا ما بايد براي اين مردم خوب بيشتر تلاش کرده و برنامه ريزي بيشتر و بهتري انجام دهيم.

تلاش نکرديد اين رويه درست شود؟ به هر حال شما عضو کميسيون انرژي مجلس هستيد و بايد از راهکارهاي قانوني خود استفاده کنيد.

آن قدر نامه نگاري و صحبت کرده ايم که حساب آن از دستم بيرون است کميسيون انرژي تمام تلاش خود را به کار گرفت تا يک هماهنگي و رويه قانونمندي در وزارت نفت اتخاذ شود، اما با اين جابه جايي ها مجموعه وزارت نفت از هم پاشيده است.

سرانجام موضوع يک ميلياردي که در ايام انتخابات مطرح شد حل شد يا خير؟گفتند حل شد و تمام شد!

نه حل نشد .هنوز هم در هاله اي از ابهام است.

گفتند سند آن موجود است که حل شده است.

اگر سندي دارند به ما نشان نداده اند .