نگاهي به سريال 5 کيلومتر تا بهشت؛ بازگشت «روح» جري زوکر، 20 سال بعد

کد خبر: ۳۶۶۹۴

تاریخ: ۰۸ شهريور ۱۳۹۰ - ۰۲:۳۸

باران باستاني: چند سالي است در کشور ما توليد آثار نمايشي بخصوص سريالهايي باب شده که به آنها لقب ماورايي مي دهند.

ماورا؛ يعني آنچه که زميني نيست و از دنيايي مي گويد که با چشم جسمي قابل رؤيت نيست و بايد با دل و هوشياري باطني آنها را درک کرد. براي آنهايي که به ماورا اعتقاد دارند، ريشه همه امور، رفتارهاي زميني در دنيايي است که با حواس قابل درک نيست.

ماورا، مشيت الهي است که جهان مادي را به حرکت در مي آورد و همه زندگي و ارکان آن را فراگرفته است. اما براي بسياري دنياي پس از مرگ مهمترين وجه ماوراست؛ چون پس از مرگ است که پرده هاي خاکي فرو مي افتد و همه راز و رمز دنيا مشخص مي شود. اما انسان کنجکاو، دوست دارد قبل از مرگ واقعي، دنياي فرازميني را درک کند، به همين دليل بنا به اعتقادات و مراجع مستندش از آن دنيا تصورسازي مي کند و هنرمندان تلاش مي کنند اين تصورات را با تصوير به ديگران هم منتقل کنند.

اما آيا همه ماورا همين آثاري است که معمولاً به مناسبت ماه رمضان از شبکه هاي مختلف تلويزيون به نمايش درمي آيد؟ سازندگان اين آثار که چند نفر بيشتر هم نيستند، ماورا را در ارواح سرگردان افرادي که به کما رفته اند و ورود شيطان به زندگي انسان و چگونگي حلول او در روح انسانها خلاصه مي کنند.

رامين عباسي زاده و عليرضا افخمي چند سال پيش با ساخت سريال «او يک فرشته بود» از شيطان تصويرسازي کردند. اکنون رامين عباسي زاده بار ديگر در سقوط يک فرشته، روايتي ديگر از وسوسه هاي شيطاني را بازگو مي کند و افخمي پس از سالها سريال سازي درباره ماورا و ارواح بار ديگر ارواح را به دنياي مادي آورده است تا ديد گاه خود را درباره ماورا و رفتار ارواحي که در برزخ زندگي مي کنند، بازگو کند.

کپي کاري از «روح» 20 ساله

حدود 20 سال پيش کارگردان آمريکايي به نام جري زوکر فيلمي ساخت با نام «روح»، اين فيلم در بيشتر کشورهاي دنيا به روي پرده سينماها رفت و در همان سالها کپي ويديويي آن هم در ميان ايرانيان دست به دست گشت و علاقه مندان به سينما آن را ديدند. فيلم براي اولين بار روح مردي را نشان مي داد که خيلي اتفاقي و در اوج پولداري و عشق به همسر جوانش مي ميرد.
اما روح او از دنياي خاکي نمي رود و تلاش مي کند تا به همسر جوانش ثابت کند که چه کسي باعث کشته شدن او شده و همان شخص مي خواهد همه اموال او را به شکل غيرقانوني تصاحب کند. در اين فيلم براي اولين بار ديديم که ارواح چگونه مي توانند از اجسام عبور کنند.
اين تمهيد رايانه اي اما چنان متبحرانه در فيلم روح اجرا شده بود که همه را مبهوت کرد. اما روح براي ارتباط با همسرش عاقبت مجبور شد تا با يک زن سياهپوست که کارش احضار ارواح بود ارتباط برقرار کند و از طريق او به اهدافش برسد. در اين فيلم بود که براي اولين بار در سينما به شکل استادانه اي ديديم که آدمهاي بد و شرور را بعد از مرگشان، سياهي ها به عمق زمين مي کشند و انسانهاي خوب به آسمان مي روند و با نور يکي مي شوند.
فيلم روح بسياري را تحت تأثير قرار داد؛ اما انگار بيشتر از همه کارگردانان ايراني از اين فيلم متأثر شدند چون هنوز هم پس از 20 سال از اين فيلم کپي برداري مي کنند. در سريال 5 کيلومتر تا بهشت، افخمي الگوي فيلم روح را براي کار خود استفاده کرده است.
اميرحسين به کما مي رود و روح او با روح دختر جواني در گندمزار آشنا مي شود. روح دختر به روح اميرحسين آموزش مي دهد. در فيلم روح هم روح مرد در مترو با روح يک مرد ديگر آشنا شد و او به روح آموزش مي دهد که چگونه مي تواند از اجسام عبور کند و چگونه مي تواند از يک مکان به مکان ديگر برود و ديگر آموزشها را هم خيلي سريع به او ياد مي دهد. در فيلم روح، مرد مرده براي رسيدن به خواسته هاي خود به يک احضار کننده ارواح متوسل شد و در 5 کيلومتر تا بهشت، روح اميرحسين تلاش مي کند تا از طريق ورود به خواب آيدا او را در جريان کل رويدادها قرار دهد. در زمان مواجهه روح اميرحسين با مرگ، آسمان نوراني مي شود؛ چون آدم خوبي است، اما وقتي فريدون(يکي از دزدان و شريک قتل اميرحسين) مي ميرد، زمين پر از آتش شکافته مي شود و روح او به داخل سياهي و آتش برده مي شود.
افخمي در اصل در سريال جديد خود فيلم روح را ايرانيزه کرده و با آوردن آياتي از قرآن، آن را به تفکر اسلامي ايرانيان نزديک کرده است و با وارد کردن پليس به داستان، فيلمنامه آن را براي يک سريال مناسب کرده است.

قابل توجه کپي کاران ايراني

همان طور که گفته شد، از زمان توليد فيلم روح تاکنون حدود 20 سال مي گذرد. در اين سالها در سينماي دنيا فيلمهاي معناگراي خوبي ساخته شده که نشان داده، ماورا فقط روح و شيطان نيست. چند سال پيش فيلمي ساخته شد با نام «سنجاقک» که در آن «کوين کاستنر»نقش اصلي را بازي مي کرد. اين فيلم داستان مردي بود که همسر باردارش براي کمک به مردم بومي به دل جنگلهاي استوايي مي رود، اما بعد خبر ناپديد شدن او به مرد مي رسد.
روح زن تلاش مي کند به شيوه هاي مختلف به مرد ثابت کند که بچه او زنده است و مرد بايد بچه را از بوميان پس بگيرد. اما در اين فيلم بيننده فقط نشانه ها را مي ديد و هيچ خبري از روح سرگردان زن نبود. سنجاقک را يکي از بهترين فيلمهاي معناگراي دنيا به شمار مي آورند. سال گذشته هم بازيگر و کارگردان معروف؛کلينت ايستوود با ساخت فيلم «آخرت» پرسشها و پاسخهايي متفاوت درباره دنياي بعد از مرگ را به تصوير کشيد. نگاه او چنان به مقوله ماورا تازه و امروزي بود که طرفداران زيادي را براي فيلم آخرت شکل داد.
اگر فيلم روح توانسته 20 سال سلطه خود را بر کارگردانان ايراني حفظ کند بايد منتظر بود تا آخرت کلينت ايستوود هم از سوي کارگردانان ايراني بارها و بارها بازسازي شود، اما مسلماً کارگردانان ايراني هرگز نخواهند توانست سکان آغاز سونامي را در آثارشان بازسازي کنند!
يکي از نکاتي که در اديان مختلف همواره به آن توجه شده، دنياي پس از مرگ است.
کتاب آسماني ما مسلمانان؛ يعني قرآن اساس و پايه خود را بر آخرت و معاد گذاشته است؛ اما معلوم نيست به چه دليل کارگردانان مسلمان و ايراني بيشتر تمايل دارند که از آثار خارجي کپي برداري کنند و به عنوان آثار ماورايي آنها را به مردم نشان دهند؟ ! آن هم در روزگاري که بيشتر مردم به مدد سيستم دي وي دي با آثار سينمايي دنيا آشنا هستند و آن ها را مي بينند.
با ديدن اين آثار تفکر و باورهاي آنها زير سؤال نمي رود، اما وقتي اين آثار در ايران کپي برداري مي شود، باورها را به شک مي اندازد؛ چون اين پرسش را ايجاد مي کند که آيا ارواح مسلمانان هم مانند ارواح مسيحيان براي رسيدن به آخرت از يک راه مي روند؟ البته اين آثار يک حسن خوب هم دارد و آن، اين است که ثابت مي کند، ماورا را مي توان از زاويه هاي مختلف ديد و آنها را به فيلم و سريال تبديل کرد.