آسیبهای آموزشی حوزه علمیه از دیدگاه شهید مطهری

کد خبر: ۳۸۸۳۸

تاریخ: ۳۰ شهريور ۱۳۹۰ - ۰۱:۴۱

مهدی شیرخانی:شهید مطهری نگاه ویژه ای به جایگاه حوزه های علمیه داشته و محیط و فضای حوزه را این گونه ترسیم می کند:

«محیط حوزه های علمیه، محیط صفا و صمیمیت و اخلاص و معنویت می باشد. امتیازی که طلاب برای یکدیگر می شناسند جز امتیاز علمی و تقوایی نیست، در میان آنها کلیه اقشار مختلف جامعه از هر سطحی وجود دارند، ولی ملاک برتری و احترام در این مدارس و سیستم فقط تحصیل خوب و تهذیب نفس است. تمام چیزهای مادی شکل خویش را از دست داده و اصلی ترین و یگانه ترین مسأله برای یک طلبه محصل در علوم دین تحصیل و معنویت است و این امتیاز بزرگی به حساب می آید. روابط معاشرتی و احترام بین خود طلاب و بین آنها و اساتیدشان مثال زدنی نیست. رابطه میان آنها بسیار دوستانه است و در محیطی خدایی با هم رابطه دارند و بین آنها صفا و صمیمیت جاری است. طلاب به اساتیدشان احترام بسیار می گذارند و برای آنها مقام بالایی قائلند و حتی در غیاب آنها نیز از اساتیدشان به نیکی یاد می کنند. عادات طلاب بر خوب گوش دادن، درس خوب خواندن، خوب بحث کردن، و تقریر نوشتن و به یاد سپردن است. مبنای آنها طوطی وار حفظ کردن نیست آنها به عمق درس فرو می روند و شیره و جان مطلب را بیرون می کشند و آن را به خاطر می سپارند...»
آنچه معلم شهید، برای حوزه های علمیه شیعه ترسیم می کند، یک فضای ایده آل برای حوزه علمیه است. اما ایشان در بیان دیگری به طرح برخی کاستی های موجود در حوزه پرداخته و مشکلات آموزشی، مالی، عوام گرایی، تولید محدود اندیشه و فکر دینی و... را از نواقص و آسیبهای فراروی حوزه عنوان می کند. با توجه به اینکه در روزهای آینده سال تحصیلی حوزه آغاز می شود به موضوع حل معضلات آموزشی حوزه نگاهی می افکنیم.
1 - کتابهای تحصیلی که در حال حاضر خوانده می شود یکی از اصلی ترین مباحث بحث نظام آموزشی حوزه است که بی شک قوام و سرزندگی حوزه های علمیه، به آنهاست. به شرطی که این قدرت علمی در هدایت مردم کاربرد داشته باشد و فقط به فرد محصل در این علوم منحصر نباشد.
2 - نکته مهم دیگری که در مسایل آموزشی حوزه باید مدنظر قرار گیرد موضوع استعدادیابی طلاب است. در میان طلبه ها استعدادهای مختلفی وجود دارد و اگر استعداد این محصلان از بدو ورود به حوزه شناخته و روی آن سرمایه گذاری شود برای آینده حوزه بسیار مفید خواهد بود.
3 - یکی دیگر از موضوعات مهم در این عرصه، محدودیت رشته های تحصیلی و گرایش بسیاری از طلبه ها به سمت رشته های خاص مثل فقه است که سبب می شود، خروجی حوزه هم محدود باشد و طلاب نتوانند پاسخگوی مسایل متعدد روز باشند.
گرچه در بیانات ارزشمند شهید مطهری می توان از آسیبهای دیگری که پیش روی حوزه های علمیه قرار دارد، پرده برداشت که در سالها پیش از این، با نگاهی هوشمندانه و دقیق با بیانی دلسوزانه مطرح شده است. اما همین اندک مطالبی را که استاد شهید درباره مسایل آموزشی حوزه بیان نموده است اگر مورد توجه قرار گیرد بی گمان فعالیتهای علمی حوزه از گستره بیشتری برخوردار خواهد شد و افزون بر کلاسها و محافل علمی حوزه قدم در محیط زندگی مردم خواهد گذاشت.