مسجد قبا؛ مسجدی که رفتن به آنجا ثواب یک عمره دارد

کد خبر: ۴۲۷۳۰

تاریخ: ۰۷ آبان ۱۳۹۰ - ۱۳:۳۶

مسجد قبا یکی از مهمترین و زیباترین مساجدی است که در محدوده فعلی مدینه قرار دارد، نخستین پایگاه عبادی در اسلام است که ساخت آن در زمانی که پیامبر (ص) بعد از ۱۲روز راهپیمایی شبانه در دو فرسخی مدینه‌ قرار گرفت، آغاز شد.
به گزارش خبرگزاری مهر، قبا دهکده‏ای خوش آب و هوا و از جمله مناطق زراعی و پر آب اطراف مدینه به شمار می‏آید. به همین دلیل نخلستان های زیادی در قبا وجود داشته و دارد و به دلیل واقع شدن در جنوب شهر، اولین محلی است که از رسول خدا استقبال کرد. پیامبر (ص) پس از ورود به مدینه در روز دوشنبه 12 ربیع الاول در توقف چهار روزه اش با کمک اصحاب و یارانش اولین مسجد را که "قبا" نامگذاری شد در همین مکان بنا کرد. این مکان در آن زمان بیش از یک فرسخ با یثرب فاصله داشت.

در اطراف این مسجد دیواری از سنگ های حره کشیده شد و تا زمان توسعه ولید، سقف نداشت‏ یا اگر هم داشت از همان شاخه‏های خرما بود. پیامبر در این مدت در منزل کلثوم بن هدم میهمان بود و در منزل سعد بن خیثمه با مردم ملاقات می‏کرد. این دو منزل در سمت قبله مسجد قبا بوده و در توسعه اخیر مسجد قبا در درون مسجد قرار گرفته است. پیامبر گرامی اسلام (ص)، پس از ترک قبا به خانه ابو ایوب در یثرب (مدینه) وارد شد و به برکت حضور ایشان، مادر ابو ایوب که نابینا بود شفا یافت و بینا شد.

رسول خدا بعدها نیز که در مرکز مدینه ساکن شد، هرهفته، گاه روزهای شنبه و گاه دوشنبه به قبا می‏آمد و در این مسجد نماز می‏گزارد. ساکنان قبا نوعاً از چهره‏های بسیار خوب اصحاب آن حضرت بودند. در آخرین دهه اول هجری، عمر بن عبد العزیز به دستور ولید بنای اولیه مسجد قبا را تخریب و از نو بنایی استوار بر پا کرد و برای آن رواق هایی نیز ساخت.

بعدها نیز این مسجد به دست جواد اصفهانی، یکی از وزرای حکام موصل، در سال 555 قمری بازسازی شد و پس از تغییرات دیگر در سال 1388 قمری ملک فیصل رواق های آن را در جهت ‏شرقی مسجد توسعه داد.

در پشت این مسجد منزلی بوده است متعلق به امیرالمومنین(ع) و جلوی مسجد چاه آب شیرینی که فعلاً اثری از آن نیست. گفته شده است که انگشتر پیغمبر در آن چاه افتاد و بدین جهت "چاه انگشتر" نامیده شده است.

در باب ساخت این مسجد در کتاب تفسیر المیزان آمده است: « جماعتی از بنی عمروبن عوف مسجد قبا را ساختند و از پیامبر تقاضا کردند که در آن نماز بخواند و پیامبر نیز چنین کرد و در آن نماز خواند. پس جماعتی از بنی غنم بن عوف به آن ها حسادت کردند، این ها افرادی منافق بودند مسجدی در کنار مسجد قبا ساختند تا به وحدت مؤمنین ضربه بزنند و بین مؤمنین تفرقه ایجاد کنند.

آنها به انتظار ابن عامر راهب نشستند. او کسی بود که به آنها وعده داده بود با سپاهی از روم به حمایت آنان در جنگ با پیامبر خواهد آمد. خداوند پیامبر را از نیات پلید آنان مطلع کرد ولی ایشان سوگند یاد کردند از ساختن این مسجد قصد خیر دارند. خداوند شهادت داد که این افراد کاذب و دروغگو هستند.»

بنا به نقل روایات بسیار، مسجد قبا مصداق آیه ‏« لمسجد اسس علی التقوی من اول یوم احق ان تقوم فیه » است. این آیه اشاره به این نکته‏ دارد که این مسجد از روز نخست بر پایه تقوا ساخته شده و لذا سزاوار است رسول خدا نه در مسجد "ضرار" که در این مسجد نماز بگزارد. به دلیل نزول همین آیه در شأن مسجد قبا، در آن زمان مسجد قبا را به نام‏ "مسجدالتقوی‏" می‏شناختند.

پیامبر در این مورد فرموده است: « هر کس در مسجد قبا نماز بخواند ثوابش معادل با ثواب عمره است.» و در باب پاداش نماز گزاردن در قبا می فرمایند: « الصلاه فی مسجد قبا کعمره» نماز در مسجد قبا مانند (پاداش) عمره است.

فضیلت های مسجد قبا

در فضیلت مسجد قبا روایات زیادی است. از جمله این که: دو رکعت نماز در مسجد قبا برابر با حج عمره است. همچنین در کتب صحاح و سنن آمده است که رسول خدا هر شنبه با پای پیاده یا سواره به مسجد قبا می آمده و در آن نماز می گزاردند.

پیامبر اسلام نیز در باب فضایل این مسجد فرموده است: « دو رکعت نماز در مسجد قبا برای من بهتر از آن است که دوباره به بیت المقدس بروم، اگر می دانستند در قبا چیست جگرهای شتران را می زدند و به سوی آن می تاختند تا از فضیلت آن بهره مند شوند.»

حدود مسجد قبا

مسجد قبا هم اکنون یکی از مهمترین و زیباترین مساجدی است که در محدوده فعلی مدینه قرار دارد، چرا که با توسعه شهر، قبا نیز در محدوده مدینه قرار گرفته است. بنای جدید آن مربوط به سال 1406 هجری قمری است و کتیبه‏ای سنگی که مربوط به این بازسازی است نیز در بیرون مسجد نصب شده است.

مساحت تقریبی این مسجد که در منطقه قبا که در فاصله شش کیلومتری جنوب مسجدالنبی قرار دارد و بناهای جانبی مربوط به آن، به 13500 متر مربع می‌رسد و به شکل زیبایی با 4 مناره با 47 متر طول ساخته شده است و گنجایش 20 هزار نمازگزار را دارد.