بازگرداندن بخار بنزین به چرخه مصرف؛

طرح جالب تولید بنزین از هوا!

همه ما در زمان سوخت‌گیری یا عبوراز نزدیک یک پمپ بنزین، از بوی بنزین اذیت شده‌ایم.بویی که اطراف پمپ بنزین‌ احساس می‌کنیم به‌دلیل ترکیباتی است که از بنزین جدا و در هوا پراکنده می‌شود و به آن «بخار بنزین» گفته می‌شود و البته به جز سردرد احتمالی،ارزش اقتصادی هم دارد.

کد خبر: ۴۵۹۲۳۱

تاریخ: ۲۴ بهمن ۱۳۹۷ - ۱۸:۲۱

بخار بنزین فقط در پمپ بنزین‌ها وجود ندارد. در واقع هر جا بنزین هست، بخار بنزین هم هست. مقداری از بنزین در زمان بارگیری در مخزن‌ها تبخیر می‌شود، بخش دیگر در زمان تخلیه در پمپ بنزین و در آخر، بخشی از آن، زمانی که در حال پر کردن باک خودرویمان هستیم به هوا می‌رود.

ترکیبات بخار بنزین، برای سلامتی مضر هستند و به محیط زیست هم آسیب می‌زنند. تبخیر بنزین از نظر اقتصادی هم قابل توجه است و باعث هدر رفت منابع می‌شود. به همین دلیل بازیافت بخار بنزین، اهمیت دارد و بسیاری از کشورها با روش‌هایی بخار بنزین را دوباره به بنزین قابل استفاده تبدیل می‌کنند تا زیان کمتری در حوزه‌های سلامت، محیط زیست و اقتصاد متحمل شوند.

*صرفه‌جویی روزانه 360 هزار لیتر بنزین

در ایران نیز شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی، از 10 سال پیش با اجرای طرح کاهش، هدایت، انتقال و بازیافت بخار بنزین یا طرح «کهاب»، با شناسایی محل‌های انتشار بخار بنزین، این ترکیبات مضر را به چرخه مصرف باز می‌گرداند. با فرض سه بار جابه‌جایی بنزین، یعنی از انبار به نفتکش، از نفتکش به جایگاه و از جایگاه به خودرو، در تمامی این مراحل بخار ایجاد می‌شود.

اگر مصرف بنزین کشور را به‌طور میانگین 80 میلیون لیتر در روز بدانیم، با اجرای طرح کهاب، روزانه 360 هزار لیتر بنزین بازیافت شده از بخار بنزین به چرخه مصرف باز می‌گردد که حتی با در نظر گرفتن قیمت یارانه ای هزار تومانی برای هر لیتر بنزین، به معنای صرفه‌جویی بیش از 130 میلیارد تومانی در سال است. سه محل اصلی بخار شدن بنزین، انبارها، نفت‌کش‌ها و جایگاه‌ها هستند که در طرح کهاب، برای هر کدام از آن‌ها برنامه‌ریزی‌های مورد نیاز، انجام شده است.

*صرفه‌جویی در مبدأ با تجهیز انبارها

انبارهای نفت شهرهای تهران، کرج، بندرعباس، اصفهان، تبریز، مشهد، اراک و اهواز، به سیستم‌های بازیافت بخار نفت به شیوه‌های مختلف و بازدهی‌های متفاوت، مجهز هستند و در شهرهای ری، قزوین و قم نیز به‌زودی این طرح در انبارهای نفت اجرا خواهد شد و در دو سال آینده، با همکاری بخش خصوصی تمامی انبارهای نفت فعال، امکان جلوگیری از ورود بخار بنزین به محیط زیست و همچنین بازیافت آن را پیدا خواهند کرد.

تجهیزات نصب شده در انبارها، بومی‌سازی شده و ساخت داخل کشور هستند. با تجهیز انبارهای نفت، در مجموع از ورود روزانه 33 هزار متر مکعب بنزین به هوا جلوگیری می‌شود و 49 هزار لیتر بنزین به چرخه مصرف باز می‌گردد.

نفتکش‌هایی که بنزین را جابه‌جا می‌کنند از دیگر محل‌های هدر رفت آن به‌صورت بخار هستند که در این طرح، پنج هزار تانکر حمل زمینی بنزین به امکانات هدایت و نگهداری بخار بنزین مجهز شده‌اند و به این ترتیب، میزان قابل توجهی از بخار بنزین که هنگام جابه‌جایی هدر می‌رفت، جمع‌آوری و بازیافت می‌شود.

*جمع‌آوری و بازیافت بخار جایگاه‌های سوخت

محل دیگر، جایگاه‌های سوخت یا پمپ‌های بنزین است که با طرح کهاب، 97 درصد جایگاه‌های سراسر کشور یعنی حدود سه هزار و 700 جایگاه، به تجهیزات کنترل بخار بنزین مجهز شده‌اند و جایگاه‌‌های تحت پوشش شرکت‌های زنجیره‌ای هم در مراحل بعدی تجهیز خواهند شد که این تجهیزات، با دانش فنی داخلی تولید شده‌اند و تا پایان سال 1398، تمام این جایگاه‌ها تحت پوشش طرح کهاب قرار خواهند گرفت.

این طرح، علاوه‌بر صرفه‌جویی‌های اقتصادی، آثار محیط زیستی مهمی دارد که به همین دلیل، همکاری‌های دوجانبه‌ای بین شرکت ملی پخش و سازمان حفاظت از محیط زیست در زمینه‌های آموزش و نیز مشوق‌های مورد نیاز برای اجرای بهتر طرح، صورت گرفته است.