تکنیک های «نه» گفتن/ مهارت رفتار جرأت مندانه

کد خبر: ۴۷۹۰۷

تاریخ: ۳۰ آذر ۱۳۹۰ - ۱۶:۲۳

مریم سادات کاظمی: انسانها در برخورد با یکدیگر یکی از سه نوع شیوه پرخاشگرانه، منفعلانه و جرأتمندانه را به کار می برند. در ارتباط پرخاشگرانه فرد با تهدید کردن و تضییع حق دیگران، توهین آمیز برخورد می کند.

در شیوه منفعلانه فرد با عذر خواهی افراطی و کوچک انگاری خود تمامی افکار، احساسها و حقوق شخصی خود را به نفع طرف مقابل نادیده می گیرد.
اما ارتباط جرات مندانه ... اگر تمایل دارید که با مهارت این نوع رفتار آشنا شوید، خواندن مصاحبه با دکتر علیرضا اکرمی نژاد، روان پزشک و مدرس دانشگاه را از دست ندهید.
***
* به عنوان نخستین پرسش، رفتار جرأتمندانه را تعریف کنید.
** رفتار جرأتمندانه یک رفتار بین فردی است که شامل ابراز صادقانه و رک افکار و احساسات می باشد، به گونه ای که از نظر اجتماعی مناسب بوده و احساسات و آسایش دیگران نیز در آن مد نظرباشد. جرات مندی را می توان توانایی ابراز صادقانه نظرات، احساسات و نگرش ها بدون احساس اضطراب دانست. جرأتمندی همچنین شامل دفاع فرد از حقوق خود می باشد، به شکلی که حقوق دیگران پایمال نشود.
* جرأتمند نبودن چه مشکلاتی را در پی دارد؟
** افسردگی، رنجیدگی، ناکامی، انفجار خشم، اضطراب و به دنبال آن اجتناب، ضعف در روابط بین فردی، مشکلات جسمانی و مشکلات مربوط به فرزند پروری از مهم ترین پیامدهایی است که نداشتن جرأت برای فرد به همراه دارد.
* این نوع رفتار چه توانایی هایی برای فرد دارد؟
** رفتار جرأتمندانه به انسان کمک می کند تا بتواند به خود اطمینان داشته باشد، اعتماد به نفس خود را افزایش دهد، احترام دیگران را نیز جلب کند، توانایی تصمیم گیری خود را بهبود بخشد، حقوق خود را حفظ کند، احساسات خود را ابراز کند، روابط خود را بهبود بخشد، اعتراض کند، نظر خود را بیان کند، درخواست کند و نه بگوید.
در واقع هر کسی حق دارد:
- به تقاضاهای دیگران نه بگوید.
- در مورد احساسات و دلیل کارهای شخصی اش به دیگران توضیح ندهد.
- در برابر تقاضاهای بیش از حد دیگران ایستادگی کند.
- از دیگران بخواهد که هنگام صحبت به نظراتش گوش دهند.
- تغییر عقیده دهد.
- از دیگران بخواهد که کاری را برایش انجام دهند.
- زمانی که نیاز داشت تنها بماند.
- در روابط بین فردی مورد احترام قرار گیرد.
- اشتباه کرده و مسؤولیت آن اشتباه را به عهده بگیرد.
- برای زندگی خود تصمیم بگیرد.
- احساس خاصی را داشته و آن را نشان دهد.
- از دیگران سوال کرده یا کمک بخواهد.
- خودش را دوست داشته باشد.
* موانع شناختی جرأتمند بودن چیست؟
- بیم از دست دادن روابط یا آسیب زدن به رابطه با فرد مقابل.
- احساس گناه در مورد نه گفتن و رنجیدن یا ناراحت شدن دیگران.
- باور به اینکه اگر از قبول درخواست دیگران سرباز زنید، آدم بد و خودخواهی هستید.
- احساس مهم و باارزش بودن در مواقعی که درخواستی از شما می شود.
- اعتقاد به اینکه همیشه باید دیگران را از خود راضی و خوشحال نگه داریم.
- اعتقاد به اینکه خوب نیست خواسته های خود را بر خواسته های دیگران ترجیح دهیم.
- اعتقاد به اینکه اگر کسی چیزی گفت یا کاری کرد که سبب ناراحتی ما شد، نباید چیزی بگوییم و اگر این کار ادامه پیدا کرد، بهتر است فقط تلاش کنیم از او فاصله بگیریم.
* چطور می توانیم این نوع رفتار خود را تغییر دهیم؟
** نخست باید باورهای ناکارآمد را بشناسیم و آنها را ارزیابی کنیم. سپس پیامدهای رفتار غیرجرأتمندانه را بررسی کنیم و تصمیم بگیریم رفتار جرأتمندانه را به کار گیریم.
در مورد انجام رفتار جرأتمندانه زمان و مکان مناسبی را انتخاب کنید. تلاش کنید احساس فرد مقابل را منعکس کرده و با او تا حدی همدلی کنید. رفتار موردنظر و احساس خود را در مورد آن به طور واضح بیان کنید. از پیام «من» استفاده کرده و از سرزنش فرد مقابل یا برچسب زدن به او خودداری کنید. تغییر مورد نظر و آنچه را که می خواهید بیان کنید. در مواردی که اعتراض کرده یا می خواهید "نه" بگویید، می توانید پیامد ادامه دادن به رفتار قبلی را بیان کنید.
* یکی از مهارتهای ارتباط توانایی «نه» گفتن است که برخی افراد نمی توانند به راحتی مخالفت خود را ابراز کنند. چه توصیه هایی برای آنها دارید.
** مطمئن شوید که چه می خواهید، آیا می خواهید بگویید «بله» یا «نه». اگر مطمئن نیستید بگویید که باید درموردش فکر کنید و زمانی را برای دادن پاسخ خود مشخص کنید.
اگر مطمئن نیستید که چه چیزی از شما خواسته شده، توضیح بیشتری بخواهید.
تا جایی که می توانید پاسخ کوتاهی داده و از دادن توضیحات طولانی و آوردن دلایل زیاد خودداری کنید.
از عباراتی با ضمیر «من» استفاده کنید و به جای سرزنش یا محکوم کردن دیگری به مطرح کردن موضوع بپردازید.
به جای عباراتی مانند «فکر نمی کنم بتوانم ....» از کلمه «نه» استفاده کنید.
به جای قضاوت کردن، مواردی را که وجود دارد مطرح کنید.درخواست خود را به صورت واضح و مستقیم بیان کنید.سعی کنید حرکات غیر کلامی تان با پیامی که می دهید همخوانی داشته باشد.
به جای گفتن «نمی توانم»، بگویید «این کار را نخواهم کرد».گاه مجبورید امتناع خود از انجام آن کار را چند بار تکرار کنید. در این صورت به جای اینکه هر بار دلیل جدیدی بیاورید، «نه» گفته و همان دلیل قبلی را تکرار کنید.
اگر علیرغم اینکه چند بار نه گفتید، فرد مقابل به اصرار خود ادامه داد، سکوت کرده یا موضوع صحبت را تغییر دهید. در موارد بحرانی حتی می توانید به گفتگوی خود پایان دهید.
افراد منفعل، گاهی حتی وقتی با چیزی مخالف هستند، برای آرام نگه داشتن شرایط، تظاهر به موافقت می کنند، برای مثال لبخند می زنند، سرشان را تکان می دهند یا به دقت گوش می کنند. در حالی که لازم است به طور مستقیم یا غیرمستقیم مخالفت خود را نشان دهند.
لزومی ندارد احساس گناه کنید. شما رسالت ندارید به هر قیمتی که شده تمام مشکلات دیگران را حل کرده یا همه را خوشحال کنید.اگر می خواهید به فرد مقابل کمک کنید، می توانید پیشنهاد خود را به او بگویید .
باید در نظر داشت که رفتار جرأتمندانه همیشه فرد را در رسیدن به اهداف خود موفق نمی سازد.