تحلیل ابتکار دیپلماتیک مکرون در گفتگو با رحمان قهرمانپور پژوهشگر روابط بین الملل:

طرح «توقف در برابر توقف» فرانسه مانند تنفس موقت در بازی والیبال است که بازیکنان مجبورند بار دیگر به بازی برگردند / باید دید این تنفس موقت موجب مذاکره مستقیم میان ایران و آمریکا یا مذاکره در چارچوب برجام خواهد شد یا نه / شاید مذاکره در چارچوب ۱+۵ برای ایران مفید باشد؛ این فرمول مذاکره برای ترامپ دستاوردی ندارد

در طرح فرانسوی‌ها گفته شده آمریکا معافیت فروش نفت ایران را برای سه کشور ژاپن، چین و هند تمدید کند تا ایران بتواند نفت خود را به این سه کشور که عمده ترین خریداران نفتی هستند، بفروشد. در قبال آن نیز ایران گام های هسته‌ای خود را در همین حدی که هست متوقف کرده و پیشروی نکند.

کد خبر: ۴۸۸۸۷۴

تاریخ: ۲۰ تير ۱۳۹۸ - ۱۹:۳۰

روز گذشته مشاور دیپلماتیک رئیس جمهوری فرانسه با هدف زنده نگهداشتن توافق هسته ای به تهران سفر کرد. براساس گزارش پولتیکو، «امانوئل بن» در سفر به تهران بسته ای تحت عنوان «توقف برای توقف» به مقامات ایران پیشنهاد کرده است که در آن، تهران افزایش فعالیت های هسته ای خود را متوقف کرده و آمریکا نیز در طرف دیگر، تحریم های خود علیه ایران را متوقف کند تا زمان بیشتری برای از سرگیری مذاکرات فراهم شود.

در همین رابطه، یک تحلیلگر حوزه بین الملل معتقد است که حتی با فرض عملی شدن طرح توقف در برابر توقف، این راه حلی موقت است. چنین طرحی مانند تنفس موقت در مسابقه والیبال است که بازیکنان مجبورند بار دیگر به بازی برگردند.

رحمان قهرمان پور در گفت و گو با «انتخاب» اظهار داشت: به نظر می‌رسد آنچه ایران می‌گوید با آنچه مقامات فرانسوی می‌گویند، اندکی متفاوت است. در طرح فرانسوی‌ها گفته شده آمریکا معافیت فروش نفت ایران را برای سه کشور ژاپن، چین و هند تمدید کند تا ایران بتواند نفت خود را به این سه کشور که عمده ترین خریداران نفتی هستند، بفروشد. در قبال آن نیز ایران گام های هسته‌ای خود را در همین حدی که هست متوقف کرده و پیشروی نکند.

نویسنده کتاب «سیاست خارجی و دیپلماسی هسته ای ایران» افزود: این طرح بیشتر از آنکه خواستار لغو تحریم ها باشد،«توقف در برابر توقف» است. زیرا ابعاد تحریم ها بسیار گسترده بوده و تحریم های شورای امنیت تا تحریم های اولیه و ثانویه آمریکا را در برمی‌گیرد. اگر آنچه در خبرها آمده صحت داشته باشد، آقای مکرون قبل از ارائه این پیشنهاد به ایران در اجلاس گروه 20 با آقای ترامپ مشورت کرده، همچنین بعد از صحبت با آقای روحانی نیز با رئیس جمهور آمریکا گفت و گو داشته است.

این تحلیل گر حوزه بین الملل گفت: به نظر می‌رسد نوعی هماهنگی میان فرانسه و آمریکا وجود داشته و شاید طرف آمریکایی هم رضایت خود را اعلام کرده است. در چنین حالتی بعید نیست آمریکا نیز در جلسه شورای وزیران اتحادیه اروپا که 24 تیرماه تشکیل می شود یا در جلسه کمیسیون مشترک برجام حضور پیدا کند و در حاشیه آن دیدارهایی صورت بگیرد.

وی در پاسخ به اینکه آیا این مسأله می‌تواند در شرایط فعلی راه حلی مناسب باشد، گفت: به نظر می‌رسد حتی با فرض عملی شدن طرح توقف در برابر توقف، این راه حلی موقت است. چنین طرحی مانند تنفس موقت در مسابقه والیبال است که بازیکنان مجبورند بار دیگر به بازی برگردند. باید دید این برگشتن چگونه خواهد بود؟ آیا این تنفس موقت موجب مذاکره مستقیم میان ایران و آمریکا یا مذاکره در چارچوب برجام خواهد شد؟ فعلا در این‌باره ابهام وجود دارد.

قهرمانپور ادامه داد: آنچه مسلم است طرح «توقف در برابر توقف» درصورت موفقیت نیز نمی‌تواند در کوتاه مدت منجر به مذاکره میان ایران و آمریکا شود. هر چند ممکن است آمریکایی‌ها در چارچوب مذاکرات 1+5 حضور داشته و در آنجا نظرات خود را منتقل کنند، ولی باید در نظر داشت که این فرمول مذاکره برای آقای ترامپ دستاورد چندانی ندارد و او نمی تواند از چنین مذاکره‌ای بهره برداری انتخاباتی کرده یا مدعی شود که ایران را پای میز مذاکره آورده است.

وی با بیان اینکه پذیرش این نوع مذاکره در چارچوب 5+1 برای ایران نیز راحت‌تر است، گفت: این راه‌حلی مرضی‌الطرفین است، اما نکته اینجاست که مذاکره در چارچوب 5+1 الزاماً منجر به لغو تحریم های اولیه و ثانویه آمریکا علیه ایران نخواهد شد. بنابراین حداکثر سود چنین مذاکراتی، حفظ وضع موجود است. این در حالیست که ایران در سیاست‌گذاری کلان خودش به دنبال خروج از وضع فعلی بوده و باید دید خروج از این وضع با چه راه حلی ممکن است؟

قهرمانپور در ادامه با اشاره به اینکه طرح توقف در برابر توقف چندان نمی‌تواند در خروج از وضع فعلی کارایی داشته باشد، گفت: بن‌بست فعلی راه‌حل های ساده ای دارد. یکی از این راه حل‌ها بازگشت آمریکا به برجام است. منتها آمریکا به این کار رضایت نمی دهد و می گوید خواهان مذاکره ای فرابرجامی است. در این میان، اروپا باید عزمی جدی داشته و فشاری جدی به آمریکا بیاورد تا ترامپ را وادار به عقب نشینی از مواضع خود کند.

وی در پایان گفت: متاسفانه ترامپ تک‌روی می‌کند و شخصیتش به گونه ای است که علاقه دارد همه چیز به نام خودش تمام شود. اما طبیعتا ایران علاقه ای به دادن امتیاز به چنین فردی ندارد. لذا باید راه حل مرضی‌الطرفینی مطرح شود که هم بتواند مقداری ترامپ را در رقابت های انتخاباتیش راضی نگه دارد، هم ما بتوانیم از مواضع خود در داخل دفاع کنیم. بنابراین شاید گفت‌و گو در چارچوب 1+5 بتواند از این منظر مفید باشد، ولی باید دید که آمریکا در این گفت و گو نیت دادن امتیاز را دارد یا خیر؟