المانیتور:

میانجیگری عمران خان بین ایران و عربستان پیامدهای مثبتی داشته؛ اما چرا هنوز به آشتی دو کشور منجر نشده؟ / یک مانع جدی وجود دارد: روابط تهران و واشنگتن

نخست وزیر پاکستان پیشنهاد برگزاری اجلاسی بین ایران و عربستان در اسلام آباد را مطرح کرده است. ظاهرا پاکستانی ها به طور مستقل تصمیم گرفتند که به عنوان میانجی عمل کنند. در هر صورت دخالت عمران خان نتایج امیدوار کننده ای به دنبال داشته است.

کد خبر: ۵۰۸۷۴۲

تاریخ: ۰۱ آبان ۱۳۹۸ - ۰۹:۳۲

سابنا صدیقی در المانیتور نوشت: عمران خان، نخست وزیر پاکستان در هفته های اخیر برای کاهش تنش بین ایران و عربستان به تهران و ریاض سفر کرده است.

به گزارش سرویس بین الملل «انتخاب»، در ادامه این مطلب آمده است: در تاریخ 14 سپتامبر شاهد حملات موشکی و پهپادی گسترده ای علیه تاسیسات نفتی عربستان بودیم. این حادثه باعث تشدید تنش در خلیج فارس شده است. در حال حاضر اولویت اصلی پاکستان جلوگیری از بروز جنگ در خلیج فارس در نظر گرفته می شود. حمله موشکی به یک نفت کش ایرانی در تاریخ 13 اکتبر نیز موجب افزایش نگرانی رهبران منطقه شد.

عمران خان درست دو روز بعد از این حادثه به تهران سفر کرد. این موضوع نشان دهنده وضعیت بحرانی منطقه است. نخست وزیر پاکستان بعد از دیدار با رهبر و رئیس جمهور ایران در کنفرانس خبری مشترک خود با حسن روحانی گفت: «بدون تردید بحران کنونی مسئله پیچیده ای است، اما امکان حل و فصل آن از طریق گفت و گو وجود دارد. باید توجه داشته باشیم که جنگ بین ایران و عربستان فقط دامن منطقه را نخواهد گرفت. قیمت نفت افزایش پیدا خواهد کرد و همه کشورهای دنیا با عواقب این فاجعه روبرو خواهند شد».

نخست وزیر پاکستان همچنین پیشنهاد برگزاری اجلاسی بین ایران و عربستان در اسلام آباد را مطرح کرده است. ظاهرا پاکستانی ها به طور مستقل تصمیم گرفتند که به عنوان میانجی عمل کنند. در هر صورت دخالت عمران خان نتایج امیدوار کننده ای به دنبال داشته است. عمران خان و حسن روحانی در بیانیه خود تاکید کردند که جنگ یمن باید خاتمه پیدا کند.

ائتلاف تحت هدایت عربستان در حال جنگ با شورشی های حوثی تحت حمایت ایران است. ماه گذشته مقامات سعودی ایران را مسئول اصلی حملات علیه مراکز نفتی خود معرفی کردند. اما تهران این اتهامات را رد کرده است. شبه نظامیان شیعه حوثی مسئولیت اجرای این عملیات را بر عهده گرفته بودند. اما سازمان های اطلاعاتی غربی معتقدند که حوثی ها توانایی انجام چنین عملیات پیچیده ای را نداشته اند.

مقامات ایرانی در ملاقات اخیر راه حل چهار مرحله ای پیشنهاد شده توسط جواد ظریف، وزیر خارجه ایران در سال 2015 را تکرار کردند. این راه حل شامل چهار بخش است:1-آتش بس.2- ارائه کمک های بشردوستانه به مردم یمن.3-گفت و گو بین گروه های مخالف در یمن.4- تشکیل یک دولت وحدت ملی

دولت ایران همچنین از پیشنهادهای مطرح شده برای گفت و گوی مستقیم با عربستان استقبال کرده است. روحانی همچنین تایید کرد که در ملاقات اخیر در مورد تحریم های اقتصادی آمریکا و احتمال بازگشت به توافق هسته ای تبادل نظر شده است.

چند روز بعد نخست وزیر پاکستان برای گفت و گو با رهبران سعودی به ریاض سفر کرد. عربستان از تلاش های عمران خان برای کاهش تنش در منطقه تقدیر کرده است. مطابق با بیانیه منتشر شده توسط دولت عربستان، دو طرف در مورد آخرین تحولات منطقه و نگرانی های مشترک گفت و گو کرده اند.

به نظر می رسد که ابتکار خان به نتایج مثبتی دست پیدا کرده است. اول، عربستان و ایران برای مذاکره مستقیم ابراز تمایل کرده اند. اشتیاق عربستان برای کاهش تنش در خلیج فارس نشانه مثبتی محسوب می شود، اگرچه حل و فصل اختلافات بین دو کشور دشوار خواهد بود.

دوم، حداقل در شرایط کنونی به نظر می رسد که احتمال بروز یک جنگ فاجعه آمیز در خلیج فارس کاهش یافته است. بنا براین، تلاش های پاکستان برای تشدید تنش در منطقه موفقیت آمیز بوده اند.
آقای شاه محمود قریشی، وزیر خارجه پاکستان بعد از بازگشت از سفرهای اخیر در مصاحبه با خبرگزاری ها گفت که ساز و کاری برای از سر گیری مذاکره بین دو طرف در نظر گرفته شده است. علاوه بر این، ظاهرا آتش بس در یمن نیز در دستور کار قرار خواهد داشت.

پاکستان در گذشته حداقل چهار بار تلاش کرده بود که بین این دو رقیب منطقه ای میانجیگری کند. دولت پاکستان در سال 2015 از پیوستن به ائتلاف نظامی عربستان در یمن پرهیز کرده بود. به همین خاطر تحلیل گران معتقدند که این کشور گزینه مناسب تری برای تسهیل گفت و گو بین تهران و ریاض خواهد بود. با وجود این، پاکستان برای دست یابی به صلح پایدار باید به فکر میانجیگری بین تهران و واشنگتن نیز باشد.

متاسفانه ایران و آمریکا در یک بن بست دیپلماتیک گرفتار شده اند. تا زمانی که تهران و واشنگتن راه حلی برای برنامه هسته ای ایران پیدا نکنند، تنش در منطقه ادامه پیدا خواهد کرد.
از زمان حملات ماه گذشته شاهد افزایش حضور نظامی آمریکا در خلیج فارس بوده ایم، زیرا عربستان از لحاظ نظامی قابلیت کافی برای مقابله با حملات موشکی و پهپادی را ندارد. اخیرا پادشاه عربستان با استقرار سربازان آمریکایی برای جلوگیری از حملات علیه تاسیسات نفتی موافقت کرد.

عربستان برای تامین امنیت خود بیشتر به آمریکا وابسته شده است. تا زمانی روابط بین آمریکا و ایران بهبود پیدا نکند، شرایط لازم برای عادی سازی روابط بین ایران و عربستان فراهم نخواهد شد.
تلاش های آلمان و ژاپن در ماه های گذشته برای میانجیگری بین ایران و آمریکا به شکست منجر شده اند. ماه گذشته دونالد ترامپ از عمران خان درخواست کرده بود که با رهبران ایران صحبت کند.

خان در مدت بازدید از ایران در مورد احتمال مذاکرات مستقیم بین تهران و واشنگتن صحبت کرده بود. او در مصاحبه با شبکه سی ان ان گفته بود: «من در مورد پیشنهاد آمریکا با حسن روحانی صحبت کردم. آن ها هنوز پاسخ نهایی خود را اعلام نکرده اند». خان اشاره کرد که بن بست بین دو کشور پیچیده تر از آن است که در ظاهر مشاهده می کنیم.

بنا براین، مذاکرات بین ایران و عربستان بدون مشارکت آمریکا نتیجه بخش نخواهد بود. عمران خان با اقدامات اخیر خود توانست اعتماد تهران را جلب کند. شاید او بتواند رهبران ایران را برای مذاکره با واشنگتن قانع کند.