د وست د وران کود کی محمد رضا شجریان: از همان کود کی با همه فرق د اشت

رضا د اورخواه، دوست دوران کودکی استاد شجریان: از همان د وران بچگی، انگار شخصیت‌شان شکل گرفته بود و مورد احترام همه بود ند . قرآن را هم به زیبایی‌ هرچه تمام‌ تر می‌خواند ند . قاری بسیار ممتازی بود ند و شاگرد ان خوبی را هم د ر مشهد تربیت کرد ند ، رد یف‌های خاصی را هم به شاگرد ان‌شان یاد می‌د اد ند . خود آقامحمد رضا د ر همه شب‌هایی که د وره‌ها برگزار می‌شد ، یک صفحه قرآن را با خوبی و با رد یف‌ها و فراز و نشیب‌های د قیق و د رنظر گرفته شد ه می‌خواند ند . همه گوش می‌کرد ند و لذت می‌برد ند .

کد خبر: ۵۳۳۶۵۲

تاریخ: ۱۳ اسفند ۱۳۹۸ - ۲۰:۳۱

عیسی محمدی در همشهری نوشت: پید ا کرد ن یکی از اعضای خانواد ه استاد محمد رضا شجریان، که د ر این روزها بتواند کمی از گذشته صحبت کند ، کاری سخت است. ظاهراً توصیه استاد هم به اطرافیان، د ال بر این بود ه که صحبت چند انی د رباره وی ند اشته باشند.

یک ربعی با احمد علی شجریان صحبت می‌کنیم تا راضی شود که از گذشته و پد رشان و محمد رضا برایمان بگوید . احمد علی خود ش هنرمند است و گریم و چهره‌پرد ازی کار می‌کند . می‌گوید براد رش توصیه کرد ه هیچ‌یک از اعضای خانواد ه د رباره‌اش صحبت نکنند و به همین د لیل مصاحبه‌های چند انی از آنها موجود نیست.

هرقد ر اصرار می‌کنیم، راه به جایی نمی‌بریم. سرانجام شماره رضا د اورخواه را به ما می‌د هد . د اورخواه، د وست د وران کود کی و از علاقه‌مند ان و عاشقان استاد است که هنوز د ارد با صد ا و عکس‌های او زند گی می‌کند . او هم علاقه زیاد ی به صحبت کرد ن ند ارد و روحیات د رویش‌مسلکانه د ارد . نه از این حیث که اطلاعاتی برای بیان کرد ن ند ارد ، از این بابت که خود ش را د ر حد و اند ازه‌ای نمی‌د اند که نامش، د ر کنار نام استاد قرار بگیرد . با د اورخواه، کلی صحبت می‌کنم تا این تصویر را تعد یل کنم؛ از د وستی که نمی‌خواهد د ر کنار بزرگی چون شجریان قرار بگیرد ، چون خود ش را کوچک‌تر از این حرف‌ها می‌د اند . گفت‌وگویی کوتاه با د وست د وران کود کی خسرو آواز ایران را پیش رو د ارید .

آشنایی شما با استاد از کی شروع شد ؟
د ر روزگاران کود کی و نوجوانی ما، د وره‌های قرآنی برگزار می‌شد که مربی آن، استاد مهد ی شجریان بود . این د وره‌ها د ر خانه‌های مختلف برگزار می‌شد . گاهی هم د ر خانه ما برگزار می‌شد که ایشان و آقامحمد رضا به خانه ما می‌آمد ند . آشنایی ما از این‌جا شروع شد . از همان د وران بچگی، انگار شخصیت‌شان شکل گرفته بود و مورد احترام همه بود ند . قرآن را هم به زیبایی‌هرچه تمام‌تر می‌خواند ند .

شما استاد مهد ی شجریان را هم د رک کرد ه بود ید ؟
بله، هفته‌ای یک‌بار ایشان را می‌د ید م. قاری بسیار ممتازی بود ند و شاگرد ان خوبی را هم د ر مشهد تربیت کرد ند ، رد یف‌های خاصی را هم به شاگرد ان‌شان یاد می‌د اد ند . خود آقامحمد رضا د ر همه شب‌هایی که د وره‌ها برگزار می‌شد ، یک صفحه قرآن را با خوبی و با رد یف‌ها و فراز و نشیب‌های د قیق و د رنظر گرفته شد ه می‌خواند ند . همه گوش می‌کرد ند و لذت می‌برد ند . اصلاً نفس‌ها د ر سینه‌ها حبس می‌شد . حاضران نفس نمی‌کشید ند تا قرآن خواند ن او تمام شود . همین هم باعث شد ه علاقه‌ام به او بیشتر شود .

غیر از د وره‌های قرآن چطور؟ جاهای د یگری هم با هم می‌رفتید ؟
بله، به جاهای مختلفی می‌رفتیم. مثلاً به شکار و خیابان‌گرد ی و... وقتی هم از تهران می‌آمد ند مشهد ، با من تماس می‌گرفتند که بروم د نبال‌شان.
از محل زند گی‌تان تا د وره‌های قرآن را پیاد ه می‌رفتید ؟
البته ما از همان سال‌های قد یم ماشین د اشتیم. ولی چون خانه‌هایمان نزد یک بود ، پیاد ه یا با د وچرخه می‌رفتیم. ما د ر چهارراه ناد ری سابق بود یم که نزد یک خانه استاد بود.

استاد شجریان از همان روزهای کود کی و نوجوانی که می‌د ید ید ، چه تفاوت‌هایی با د یگر هم‌سن و سال‌های شما د اشت؟
اولین تفاوتش د ر حنجره و صد ایش بود . صد ای خیلی رسایی د اشت. صد ایشان خیلی زیبا بود ، طوری که حتی اگر براد ران د یگرش هم استعد اد ی د ر این زمینه د اشتند ، مقابل ایشان رنگ و رو می‌باخت. سرآمد همه بود . از سوی د یگر فرزند بزرگ‌تر استاد مهد ی شجریان هم بود ند . پد رشان هم خیلی ایشان را احترام می‌کرد ند .

اهل ورزش هم بود ند ؟
اهل همه ورزش‌ها بود . والیبال را زیاد د وست د اشت. د ر کتاب «رازمانا» عکس‌هایی وجود د ارد که د ارد والیبال بازی می‌کند . اهل کوهنورد ی، شکار و... هم بود .

استاد مهد ی شجریان را چطور توصیف می‌کنید ؟
آقا مهد ی شجریان بسیار بسیار بزرگ بود . یک بزرگمرد . مناعت خاصی د اشت. هیچ‌کس نتوانست به او هیچ هد یه‌ای بد هد . بالاخره د ر د وره‌های قرآن گاهی رسم بود که هر سال، هد یه‌هایی برای معلمان قرآن و روحانیونی که قرآن تعلیم می‌د اد ند ، د رنظر می‌گرفتند . ولی او اصلاً هد یه‌ای نمی‌گرفت. آنها خانواد ه و خاند انی خیلی ثروتمند و شناخته‌شد ه و محترم بود ند که متأسفانه انبارشان د ر خارج شهر از بین رفت. ولی چیزی از بزرگی این فرد کم نشد . حمام و کاروانسرای شاه‌ورد ی‌خان هم که د ر مشهد وقف زائران شد ه بود ، متعلق به خانواد ه ماد ری ایشان بود .

هم مد رسه‌ای هم بود ید ؟
ایشان معلم بود ند و من چون چند سالی کوچک‌تر بود م، هم کلاسی نبود یم. د رس خواند ند و به تربیت معلم رفتند و معلم شد ند . کشاورزی هم خواند ه بود ند و اطلاعات خوبی د ر این زمینه د ارند .

د وره‌های قرآن که تمام شد ، باز هم به استاد سر می‌زد ید ؟
بعد از د وره‌های قرآن، ایشان راهی تهران شد ند و کمتر امکان این را د اشتیم که او را ببینیم. اما وقت‌هایی که به مشهد می‌آمد ند ، حتماً به خانه پد رم سر می‌زد ند و همد یگر را می‌د ید یم.

روزهایی که به مشهد می‌آمد و همد یگر را می‌د ید ید ، خاطرات گذشته را هم مرور می‌کرد ید ؟
(بغض می‌کند ) د وست د ارم اسم و آوازه ایشان پایند ه باشد . واقعاً یک هنرمند فرهیخته است. د و شخص د ر زند گی‌ام خیلی مهم و الگو هستند ؛ پد رم و آقای شجریان. سعی می‌کرد م کارهایم را با این د و هماهنگ کنم تا ببینم مسیر د رستی را می‌روم یا نه.

شما قرآن را اد امه ند اد ید ؟
نه، همان د وره بود و د یگر د نبال نکرد م. اما به موسیقی و هنر علاقه زیاد ی د اشتم.
استاد که به تهران آمد ، کی بود که نخستین بار فهمید ید که خیلی معروف شد ه‌اند ؟
استاد ابتد ا با نام سیاوش بید گانی می‌خواند . همه او را به چشم یک خوانند ه جد ید نگاه می‌کرد ند ، ولی ما می‌د انستیم که بید گانی همان محمد رضا شجریان خود مان است. استاد ان هم وسعت و کیفیت صد ای او را کشف کرد ند و کارهای فاخرتری را به او د اد ند تا بخواند . د ر گل‌های رنگارنگ راد یو هم که خواند ، د یگر خیلی معروف‌تر شد . آن‌موقع هم که همه فقط راد یو گوش می‌کرد ند .

اینکه آشنای روزگار کود کی‌تان را می‌د ید ید که این‌قد ر معروف شد ه، چه حسی برایتان د اشت؟
حس افتخار. نخستین اثر را که با آقای ورزند ه کار کرد ه و خواند ند ، یاد م نمی‌رود . من از همان نوجوانی ضبط‌های بزرگ ریلی د اشتم؛ که البته الان نیست. قطعه‌های قرائت قرآن پنج‌د قیقه‌ای ایشان را هم د ارم. صد ا که از راد یو پخش می‌شد ، به اطرافیانم می‌گفتم آقامحمد رضاست ها....

اولین‌بار، د ر تهران، کجا او را د ید ید ؟
بیشتر ایشان را د ر مشهد می‌د ید م. تهران هم که بود ند ، گاهی زنگ می‌زد ند که برنامه‌ای د ارم، می‌آیی یا نه؛ من هم با کمال میل قبول می‌کرد م. اما الان نخستین بارش را یاد م نیست.

وقتی که به تهران می‌آمد ید و می‌د ید ید که خیلی معروف شد ه‌اند و رفت‌وآمد زیاد ی پیرامون ایشان وجود د ارد و همه د نبال‌شان هستند ، با خود تان نمی‌گفتید بهتر است کمتر به او سر بزنید ؟

من همیشه براساس خواسته ایشان جلو می‌آمد م. همیشه هم محبت‌شان به‌شد ت بیشتر از ظرفیت و ارزش من بود . من همه زند گی و عشقم، استاد شجریان است.

بیمارستان هم رفته‌اید ؟
نه، نشد . د و، سه سال قبل که بیمارستان بود ند ، از مشهد راهی شد م تا به بیمارستان سری بزنم. جلوی بیمارستان که رسید م، د یگر نتوانستم پیش‌تر بروم و برگشتم.

استاد ابتد ا با نام سیاوش بید گانی می‌خواند . همه او را به چشم یک خوانند ه جد ید نگاه می‌کرد ند ، ولی ما می‌د انستیم که بید گانی همان محمد رضا شجریان خود مان است. استاد ان هم وسعت و کیفیت صد ای او را کشف کرد ند و کارهای فاخرتری را به او د اد ند تا بخواند.