آلزایمر و راه های پیشگیری از آن

بیماری علاج‌ناپذیر آلزایمر را اولین بار روانپزشک آلمانی به نام آلویز آلزایمر در سال ۱۹۰۶ میلادی معرفی کرد. شاید سوال "آیا من آلزایمر دارم؟"از جمله شایع ترین سوالاتی باشد که از یک متخصص مغز و اعصاب درکلینیک های بیمارستان یا مطب ها پرسیده می شود.

کد خبر: ۵۵۲۴۶۵

تاریخ: ۱۰ خرداد ۱۳۹۹ - ۱۵:۱۵

ولی واقعا چطور می توان جواب این سوال را فهمید؟ بیایید اول تکلیف یک سری مفاهیم را مشخص کنیم شاید آن وقت بتوانیم به جواب این سوالراحت تر پاسخ دهیم. با توجه به اهمیت موضوع آفتاب یزد در این باره با دکتر مازیار امامی خواه ، متخصص بیماری های مغز و اعصاب (نورولوژی)، عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران گفت و گو کرده است.

وی در این باره می گوید :اصطلاحی کلی وجود دارد به نام دمانس یا "dementia "،این اصطلاح به خودی خود یک بیماری نیست بلکه به حالتی گفته می شود که فرد از نظر اعمال عالی مغزی مثل حافظه، تفکر، تصمیم گیری، زبان و غیره دچار مشکل می شود در حدی که زندگی روزمره او را مختل می کند.دکتر امامی خواه خاطرنشان کرد : بیماری های مختلفی می توانند باعث دمانس گردند که آلزایمر یکی از آنها و شایع ترین علت دمانس است.

در نتیجه اگر کسی احساس می کند حافظه، تفکر، تصمیم گیری یا زبان اش مشکل دارد ولی زندگی روزمره اش را مختل نکرده است، دمانس ندارد پس آلزایمر هم ندارد.این متخصص بیماری های مغز و اعصاب بیان کرد : بیماری آلزایمر به تدریج ایجاد می شود و هیچ فردی یک دفعه به بیماری آلزایمر مبتلا نمی شود پس اگر پزشک متخصص با انجام بررسی های اولیه به فرد بگوید که آلزایمرندارد تا ماه ها و شاید سال ها می تواند خیالش راحت باشد، البته باید مواردی را رعایت نماید.وی ابراز کرد : مسئله مهمی که در مورد بیماری آلزایمر وجود دارد این است که با بالا رفتن سن احتمال ابتلا به این بیماری بیشتر می شود.

پس اگر افراد مسن اطراف شما (خصوصا بالای 70 سال) کم حرف، گوشه گیر، فراموش کار، بی دقت یا بهانه گیر به نظر می رسند آنها را برای معاینه پیش پزشک مغز و اعصاب ببرید زیرا این علائم مخصوصا در سنین بالا می توانند نشانه های اولیه آلزایمر باشند.دکتر امامی خواه در پاسخ به این سوال که "آیا می توان از آلزایمر پیشگیری کرد"، اظهار داشت : جواب این سوال ساده نیست ولی می توانم به وسیله راهکارهایی سلامت مغز فرد را بالا برد که اصطلاحا مغزتان را ورزیده می کند تا به آلزایمر دچار نشوید و یا اگر در شرف ابتلا هستید، دیرتر به سراغتان بیاید.

این متخصص بیماری های مغز و اعصاب ادامه داد: برخی ازراهکارهایی که سلامت مغز فرد را بالا برد تا از ابتلا به آلزایمر بتوان پیشگیری کرد شامل این می شود که اگر فشار خون بالا یا قند خون بالا (دیابت) دارید، حتی اگر خفیف است، باید تحت نظر پزشک داخلی یا فوق تخصص های مربوط به قلب، کلیه و غدد باشید تا این مشکلات به موقع درمان شوند.

درمان نکردن فشار خون و دیابت شما را چند قدم به آلزایمر نزدیکمی کند و دیگر اینکه باید تغذیه سالم داشته باشید، از همهگروه های غذایی مصرف کنید ولی غذاهای گیاهی، میوه، سبزی و مغزها را به طور جدی تری در برنامه غذایی خود قرار دهید.وی عنوان کرد : برای پیشگیری از ابتلا به آلزایمر باید به طور منظم ورزش کنید. مهم نیست چه ورزشی می کنید، مهم این است که مرتب و پیوسته به آن بپردازید.

پیاده روی، دویدن، دوچرخه سواری، شنا و دیگر ورزش ها همگی اگر اکثر روزهای هفته به مدت بیش از نیم ساعت انجام گیرند ومغز شما را از نظر ابتلا به آلزایمر واکسینه می کنند ولی فراموش نکنید این واکسن نیاز به یادآور منظم دارد.دکترامامی خواه بیان کرد:سال هاست ثابت شده است که ضربات مکرربه سر در طول زمان افراد را به انواع دمانس از جمله آلزایمر مستعد می کند.ورزش های رزمی، ضربه زدن به توپ با سر و تصادفات مکرر همگی می توانند مثال هایی از این رفتار خطرناک باشند که بعضا از کودکی برای بعضی عادت می گردند لذا توصیه می شود که به سرتان ضربه نزنید یا با سرتان هم ضربه نزنید.

این متخصص بیماری های مغز و اعصاب افزود :هر چقدر مطالعه کنید در مغز شما ارتباطات بیشتری شکل می گیرد که این ارتباطات مانند گره های متعدد مغز شما را در جای خود محکم می کنند و اجازه نمی دهند به سادگی آلزایمر آن را از جای خود تکان دهد. همه چیز بخوانید، داستان، شعر، مطالب علمی، اخبار، جدول، زبان.

تنوع مطالب اثر مطالعه را دو چندان می کند.وی ادامه داد: وراثت نیز در ابتلا به آلزایمر افراد بی تاثیر نیست لذا اگر در خانواده شما کسی دمانس و خصوصا آلزایمر داشته،علی الخصوص اگر در سنین زیر 65 سال مبتلا شده بوده، نیاز است شما هم حداقل یکبار توسط متخصص مغز و اعصاب بررسی شوید. این بررسی ممکن است یک معاینه ساده باشد و یا در صورت نیاز شامل عکس برداری و تست های بیشتر هم بشود. باید بدانیم که آلزایمر 90 درصد اوقات ژنتیکی نیست ولی اگر در نزدیکی ما فردی مبتلا شده ما باید توصیه های بالا را با جدیت دوچندان پیگیری کنیم.

دکترامامی خواه با بیان این نکته که " اگر فردی از نزدیکان ما به بیماری آلزایمر مبتلا شد باید چه کنیم "، اظهار داشت : اول از همه باید بدانیم که بیمار آلزایمر نیاز به همراهان خوب دارد، همسر، فرزند یا پرستاری دلسوز می توانند بسیاری از مشکلات بیمار را حل کنند. باید بدانیم که بیماری به مرور زمان متاسفانه بدتر می شود و نهایتا بیمار نیازمند کمک دیگران می گردد.

پس قبل از اینکه بیماری برای او به اجبار همراهی را انتخاب کند خود بیمار باید همراه مناسبش را برگزیند.این متخصص بیماری های مغز و اعصاب اضافه کرد : برای کارهای روزانه باید به فرد مبتلا به آلزایمرکمک کنید و با کمک او برای هر چیزی برنامه مشخصی تعیین کنید. منزل بیمار، اتاق بیمار، وسایل بیمار، برنامه دارویی و غذایی بیمار همگی باید مشخص و آشنا باشند.

هر تغییر جدیدی می تواند بیمار را سردرگم سازد. پس با کمک او محیط را برایش آشنا و با حداقل تغییرات ممکن آماده سازید و به او کمک کنید تا در محیطی مناسب کارهای خود را خودش انجام دهد.وی در پایان گفت : بیمار آلزایمری همچون کودکی که بسیاری از کارها را نیاموخته و نمی داند، بسیاری از آموخته ها را فراموش کرده و نمی داند، پس برای اشتباهاتش او را سرزنش نکنید و با او بحث مجادله نکنید. حتی تا مراحل شدید بیماری اگر همراه و حامی مناسبی در کنار بیمار باشد، بسیاری از کارها برای وی آسان می شود. و در آخر بدانیم که بیماران آلزایمری هر لحظه بیش از قبل از فقدان قسمتی از خود عذاب می کشند، ولی موهبتی دارند به نام فراموشی، پس آن لحظه را بر آنهاآسان سازیم.

کاهش فشارخون ریسک ابتلا به زوال عقل را کم می کند

محققان در مطالعه خود مشاهده کردند پایین آوردن فشارخون بالا با داروهای ضدفشارخون ریسک ابتلاء به زوال عقل یا اختلال شناختی را تا ۷ درصد در طول یک دوره چهار ساله کاهش می‌دهد. به گزارش مهر، دکتر «کونار جاج»، سرپرست تیم تحقیق، در این باره می‌گوید: «یافته های ما بر ضرورت غربالگری، پیشگیری و درمان موثرتر فشارخون بالا تاکید دارد. در حال حاضر ۵۰ میلیون نفر در جهان مبتلا به زوال عقل هستند.»

در این مطالعه به جمع آوری تمام شواهد مربوط به تاثیر مصرف داروهای کاهنده فشارخون بر کاهش ریسک ابتلاء به زوال عقل پرداخته شد.کاهش فشارخون ریسک سکته و بیماری قلبی را کاهش می‌دهد. حال مشخص شده پیشگیری از زوال عقل هم از فواید درمان فشارخون بالا است.

در حال حاضر هیچ درمان قطعی برای پیشگیری مستقیم از زوال عقل وجود ندارد از این‌رو این مطالعه بر اهمیت فشارخون در افزایش ریسک زوال عقل تاکید دارد.پیام این مطالعه این است: فشارخون تان را دائم چک کنید. اگر بالا است، می‌توان آن را با تغییراتی در سبک زندگی و مصرف دارو درمان کرد.اهمیت کنترل فشارخون برای حفظ سلامت مغز همراه با سبک زندگی سالم میسر است.

ژن زوال عقل موجب تشدید عوارض کووید ۱۹ می‌شود

محققان دریافتند وجود دو نسخه معیوب از ژن موسوم به APOE که عامل زوال عقل است، موجب تشدید عوارض بیماری کووید ۱۹ می‌شود.به گزارش ایرنا، بر اساس این تحقیقات، برخی افراد دارای نسخه‌های معیوبی از این ژن هستند. پیش از این مشخص شده وجود ژن APOE در بدن شخص موجب افزایش احتمال ابتلا به آلزایمر به میزان ۱۴ برابر می‌شود و خطر بیماری‌های قلبی را نیز افزایش می‌دهد.

اکنون محققان دریافتند وجود جهش‌های این ژن حتی در بدن افرادی که دچار زوال عقل نیستند، ریسک‌های ناشی از بیماری کووید ۱۹ را به میزان دو برابر افزایش می‌دهد.در این تحقیقات که با استفاده از اطلاعات ژنتیکی بیش از ۵۰۰ هزار شهروند اروپایی انجام شد، حدود ۲.۳۶ درصد افراد مورد مطالعه دارای نسخه‌های معیوبی از ژن APOE بودند، اما ۵.۱۳ درصد از افرادی که به کووید ۱۹ مبتلا بودند، این ژن‌های معیوب را داشتند. اکثریت افراد مورد مطالعه هنوز در معرض آلودگی ویروسی قرار نگرفته‌اند.محققان پیش از این نیز نشان دادند که افراد مبتلا به زوال عقل سه برابر بیش از سایرین در معرض خطر ابتلا به عوارض شدید کووید ۱۹ قرار دارند.

روزنامه آفتاب یزد