اهدای خون برای جهانی سالم‌تر

جان بسیاری از بیماران هموفیلی، تالاسمی، سرطانی و همه آنهایی که مسیرشان به اتاق‌های عمل می‌خورد به خون‌های اهدایی وابسته است.

کد خبر: ۵۵۵۳۷۲

تاریخ: ۲۵ خرداد ۱۳۹۹ - ۱۱:۲۰

خوشبختانه ایران از جمله کشورهایی است که در آن خون به صورت رایگان از سوی مردم اهدا می‌شود. هر واحد خون می‌تواند جان سه نفر را نجات بدهد. حاجی‌بیگی، سخنگوی سازمان انتقال خون ایران می‌گوید: «شاخص اهدای خون مستمر در سال 98 به بیش از 60درصد رسیده است و این شاخص در بعضی از استان‌ها مانند استان سمنان به 80درصد رسیده است.»

با شیوع ویروس کرونا در کشور، مراقبت‌های مردم برای حفظ سلامت‌شان بیشتر شد. قرنطینه‌ها شروع شد و کمتر کسی حاضر می‌شد برای اهدای خون در محل حاضر شود. قرار ‌گرفتن در فضای بیمارستانی، معاشرت با کادر درمانی، استفاده از تجهیزات پزشکی، شلوغ‌بودن پایگاه‌های اهدای خون و... از جمله دلایلی بودند که به اضطراب عمومی دامن می‌زد تا مردم کمتر از خانه‌هایشان بیرون بزنند. در عین حال، بیماران خاص، اتاق‌های عمل و اوژانس‌ها نیازشان به کیسه‌های خون بیشتر هم شده بود.

با وجود این مسائل طی ماه‌های گذشته ایران با مشکلی برای تامین خون‌های اهدایی مواجه نبود اما ذخیره خونی آن نسبت به مواقع دیگر سال کمتر شده بود. کاهش اهدای خون در بعضی از استان‌ها بیشتر بود؛ این درحالی است که اهدای خون یک کار ضروری است و باید به صورت روزانه و همیشگی صورت بگیرد چرا که نیاز به خون و فرآورده‌های آن در کشور به صورت روزانه است.

بعد از اینکه کارشناسان و متخصصان از بی‌خطر‌بودن اهدای خون در ایام شیوع کرونا مطمئن ‌شدند بار دیگر پویش‌هایی برای مشارکت مردم در امر اهدای خون به راه افتاد. رزمایش اهدای خون کمک مؤمنانه از جمله پویش‌هایی است که در روزهای اخیر راه‌اندازی شده است.امروز 25 خرداد، روز جهانی اهداکنندگان خون است.

هر ساله در این روز سازمان بهداشت جهانی نکاتی را به تناسب هر منطقه در اختیار کشورها قرار می‌دهد و از آنها می‌خواهد تا برای خود شعاری تعیین کنند. امسال با توجه به شیوع بیماری کووید19 سازمان بهداشت جهانی یک کمپین مجازی را در سراسر جهان به راه انداخته و شعار آن را «اهدای خون برای جهانی سالم‌تر» انتخاب کرده است. سازمان جهانی بهداشت در کمپین امسال از تعداد بیشتری از مردم در سراسر جهان خواسته است تا از طریق اهدای داو‌طلبانه و مستمر خون به نجات‌دهندگان زندگی تبدیل شوند.

این کمپین همچنین از دولت‌ها، مقامات بهداشتی و خدمات انتقال خون ملی درخواست می‌کند که برای تامین منابع کافی و ایجاد سیستم‌ها و زیرساخت‌های افزایش جمع‌‌آوری خون از اهدا‌کنندگان خون داو‌طلب و بدون چشمداشت مادی، مراقبت کیفی از اهداکننده، ترویج استفاده بالینی مناسب از خون و راه‌اندازی سیستم‌های نظارت بر کل زنجیره انتقال خون اقدام کنند.

دکتر بشیر حاجی‌بیگی، سخنگوی سازمان انتقال خون ایران می‌گوید: «در حال حاضر با ارتقای سطح آگاهی عمومی مردم و فرهنگ‌سازی در زمینه اهدای خون داو‌طلبانه و شناساندن اهمیت رفتارهای پرخطر بر جامعه، جامعه اهداکنندگان خون در حال تبدیل به جامعه اهداکنندگان آگاه و مستمر است و شاخص اهدای خون مستمر در سال 98 به بیش از 60درصد رسیده است.این شاخص در بعضی از استان‌ها مانند استان سمنان به 80درصد نیز رسید.»

رشد کیفیت خون در سال‌های اخیر

سخنگوی سازمان انتقال خون ایران ادامه می‌دهد: «استفاده از روش‌های غربالگری دقیق و پیشرفته برای شناسایی عوامل عفونی مثل هپاتیت ب، هپاتیت سی و اچ‌آی‌وی، استفاده از خون اشعه دیده و گلبول‌های قرمز شسته‌شده، استفاده از کیسه‌های کم لکوسیت برای بیماران خاص از جمله دستاوردهای سازمان انتقال خون ایران است.» حاجی‌بیگی تصریح می‌کند:«در حال حاضر سلامت خون‌های اهدایی در کشور با انجام شیوه‌های غربالگری اهداکنندگان بار اولی و اجرای طرح واکسیناسیون اهداکنندگان مستمر علیه ویروس هپاتیت ب و افزایش تست‌های غربالگری و شیوه‌های نوین آزمایشگاهی، به ریسک صفر اهدای خون نزدیک شده است، به طوری که طبق گفته سازمان بهداشت جهانی سلامت خون‌های اهدای ایران همپای کشورهای اروپایی و از آمریکا بالاتر است.»به گفته سخنگوی سازمان انتقال خون کشور، ایران هم‌اکنون از نظر شیوع پایین عفونت‌ها در میان اهداکنندگان خون در کشورهای منطقه مدیترانه شرقی، رتبه نخست را دارد. کشور ما ایران به همراه کشور تونس منطقه هستند که به تولید داروهای مشتق از پلاسما می‌پردازند.

آلبومین، ایمنوگلوبولین، فاکتور8 و فاکتور 9 انعقادی از جمله این داورهاست. آمار اهدای خون در بدو تاسیس انتقال خون ایران در سال 1353 حدود 12354 واحد بود، درحالی که این آمار در پایان سال 1398 به دو میلیون و 406 واحد رسیده است. اکنون با گذشته 45 سال از تاسیس این سازمان میزان خون اهدایی تا پایان اردیبهشت 1399 از مرز 52 میلیون واحد گذشت.

حاجی‌بیگی می‌گوید: «به رسمیت شناخته‌شدن ایران به‌عنوان مرکز همکار سازمان جهانی بهداشت در زمینه آموزش و پژوهش سلامت خون در منطقه مدیترانه شرقی در سال 1392 و تایید دوباره آن در سال 1396 و تمدید آن برای یک دوره چهار ساله دیگر پس از بازرسی سازمان انتقال خون توسط بازرسان سازمان جهانی بهداشت از موفقیت‌های بزرگ سازمان انتقال‌خون ایران به شمار می‌آید.»

سرانجام خون‌های اهدایی چه می‌شود؟

بیش از 85درصد از خون‌های کامل اهدایی در سطح جهان تبدیل به فرآورده‌های خونی می‌شود، در حالی که متوسط این نرخ در کشورهای منطقه مدیترانه شرقی 65 درصد است.

ایران با تبدیل بیش از 97 درصد از خون‌های اهدایی مردم به فرآورده‌های خونی در رده کشورهای با درآمد بالا قرار دارد. سخنگوی سازمان انتقال خون ایران می‌گوید: «امروزه عدالت در کیفیت و کمیت تامین خون و فرآورده‌های آن را شاهد هستیم، به‌طوری که کیفیت خون‌های اهدایی در تهران هیچ ‌تفاوتی با دورافتاده‌ترین نقاط کشور ندارد.»

روزنامه صبح ن