راهکاری برای بهتر شدن عملکرد گشت‌های انتظامی

نتایج یک پژوهش در سرکلانتری یکم تهران بزرگ، نشان داد که هوش هیجانی و مولفه‌های آن یعنی؛ خودمدیرتی، خودآگاهی، آگاهی اجتماعی و مدیریت رابطه، بر عملکرد کارکنان گشت انتظامی تاثیر دارد.

کد خبر: ۵۵۹۰۶۰

تاریخ: ۱۱ تير ۱۳۹۹ - ۱۰:۵۲

پژوهشگران دانشگاه علوم انتظامی امین، برای بررسی رابطه هوش هیجانی با عملکرد گشت‌های انتظامی، مطالعه‌ای با روش پیمایشی طراحی کردند.

پژوهشگران این تحقیق، علیرضا جزینی، ابراهیم داودی دهاقانی و فرج نظری بودند که با آماده‌سازی پرسشنامه استاندارد، داده‌های مورد نیاز این مطالعه را از درجه داران، افسران جزء و افسران ارشد سرکلانتری یکم تهران بزرگ جمع‌آوری کردند.

هوش هیجانی مجموعه‌ای از دانش‌ها و توانایی‌های هیجانی و اجتماعی است که قابلیت کلی افراد را در پاسخ به نیازهای محیطی به طور مؤثری تحت تأثیر قرار می‌دهد. این مجموعه شامل: توانایی آگاه بودن از خود، درک و فهم خود و قدرت بیان خویشتن؛ توانایی آگاه بودن از دیگران، درک و فهم دیگران، قدرت بیان آن‌ها و توانایی مواجهه با هیجان‌های شدید و کنترل تکانه‌ها در خویشتن و توانایی انطباق با تغییرات و حل مسایلی با ماهیت اجتماعی یا فردی، است.

مهارت هوش هیجانی از چهار مولفه اصلی تشکیل شده است: مهارت خودمدیریتی، مهارت خودآگاهی، مهارت آگاهی اجتماعی، مهارت مدیریت ارتباطی که می‌تواند افراد را در تنظیم و ابراز هیجانات تقویت کند.

آشنایی با مهارت‌های هوش هیجانی فرد را قادر می‌سازد تا جلوی وضعیت‌های دشوار را پیش از آن که غیرقابل کنترل شوند بگیرد. کسانی که هوش هیجانی خود را به کار می‌گیرند، با محیط اطراف خود سازگاری بیشتری دارند. آگاهی افسران گشت از عواطف و هیجان‌های خود و دیگران و استفاده از هیجان‌ها برای ایجاد سهولت در تفکر و دستیابی به علل بروز هیجان ها و کنترل و مدیریت مطلوب هیجان‌ها می‌تواند از پدید آمدن بسیاری از مشکلات در روابط آن‌ها با جامعه هدف یعنی؛ شاکی، متهم و ... جلوگیری کند.

براساس نتایج به دست آمده از این پژوهش، از نظر تحصیلات، بیشترین درصد فراوانی مربوط به سطح تحصیل کاردانی ( ۴۳ درصد) و کمترین درصد فراوانی مربوط به سطح تحصیل کارشناسی ( ۱۸ درصد) بود.

۶۲درصد از شرکت کنندگان در مطالعه تحصیلات غیرنظامی و ۳۸ درصد تحصیلات نظامی داشتند.

یافته‌های به‌دست‌آمده نشان داد هوش هیجانی و مولفه‌های آن یعنی؛ خودمدیرتی، خودآگاهی، آگاهی اجتماعی و مدیریت رابطه، بر عملکرد کارکنان گشت انتظامی در سر کلانتری یک تهران بزرگ تاثیر دارد.

به گفته محققان این مطالعه «از دیدگاه افراد شرکت‌کننده در این پژوهش، هوش هیجانی بر عملکرد گشت های انتظامی تأثیر معنادار دارد. به این معنی که هر قدر میزان توانمندی‌های عاطفی کارکنان در ابعاد فردی و اجتماعی افزایش یابد، عملکرد فردی و سازمانی نیز ارتقا می‌یابد. دلیل این مسئله این است که وجود شایستگی هوش عاطفی در کارکنان و احساس عاطفی خوشایند نسبت به سازمان و همکاران، احساس تعلق، هویت و اعتماد به نفس در فرد به وجود می‌آورد. در نتیجه با انگیزه، رضایت‌مندی و تعهد بیشتری به مدیریت روابط، رفتارها و همکاری در سازمان می‌پردازد و این مسئله مبنایی برای ارتقاء عملکرد کارکنان واحد گشت انتظامی خواهد بود».

بین خودآگاهی و عملکرد گشت‌های انتظامی رابطه معنی‌داری وجود داشت. پژوهشگران می‌گویند: «دلیل این مسئله این است که افراد با خودآگاهی بالا توانایی شناخت نقاط قوت و محدودیت‌های خویش و درک مناسب از توانایی‌های افراد مقابل را دارند و این موضوع خودآگاهی عاطفی، دقت در خودارزیابی و اعتماد به نفس را به گونه‌ای در آن‌ها تقویت می‌کند که با توسعه روش‌های ارتباطی مناسب با دیگران، عملکرد افراد را در سازمان ارتقا می‌دهد. به عبارتی فردی که از روحیات و احساسات خود آگاه است توانایی بیشتری در استفاده از ویژگی‌های درونی و فردی در تعاملات مثبت رفتاری برای پرورش مهارت شغلی و دستیابی به اهداف سازمان خواهد داشت».

بین خودمدیریتی و عملکرد گشت‌های انتظامی نیز رابطه معنی‌دار وجود داشت. محققان دلیل این مسئله را اینگونه تبیین کردند: «افراد با توانایی خود مدیریتی بالا قادر هستند هیجانات و تنش‌های مخرب را مهار کنند، همبستگی و وفاداری خود را به همکاران نشان دهند، در برخورد با تغییرات از خود انعطاف نشان دهند، مسئولیت عملکرد خود را بپذیرند، در بهبود و دستیابی به استاندارد موفقیت تلاش کنند و از فرصت‌ها نهایت استفاده را ببرند. چنین شایستگی‌هایی مهارت‌های خودکنترلی، خلوص، سازگاری، وجدان کاری، موفقیت محوری و ابتکار عمل را در آن‌ها به گونه‌ای افزایش می‌دهد که فرد با نقش خود در کار انس گرفته و علاوه بر نشان دادن قابلیت‌های خود در شغل، عملکرد قابل قبولی را از خود نشان دهد».

همچنین آگاهی اجتماعی با عملکرد گشت های انتظامی رابطه معنی‌دار داشت. به گفته پژوهشگران: «کارکنان با آگاهی اجتماعی بالا می‌توانند عواطف همکاران و دیدگاه‌های آن‌ها را درک کنند، روندهای عاطفی گروه و قدرت رابطه در سازمان را بفهمند و نیازهای دیگران برای خدمت‌رسانی بیشتر و بهتر را شناسایی کنند، در نتیجه توانایی همدلی، هوشیاری سازمانی و روحیه خدمت محوری در آن‌ها بسیار زیاد خواهد بود. این وضعیت باعث می‌شود که ضمن این‌که از منافع و مزایای سازمان باخبر باشند، تعهد کافی به زمینه‌سازی برای تحقق کارایی و اثربخشی سازمانی داشته باشند و تحقق این امر با بالا بردن عملکرد خوب و اهمیت دادن به دیدگاه‌های سیستمی امکان‌پذیر است».

بین مدیریت رابطه و عملکرد گشت‌های انتظامی، نیز رابطه معنی‌داری وجود داشت. محققان می‌گویند: «کارکنان با شایستگی عاطفی بالا در کار، غالباً این قابلیت را دارند که توانایی دیگران را از طریق بازخورد تقویت ببخشند، همکاران را هدایت کرده و در آنان ایجاد انگیزه کنند، تاکتیک‌های اثربخش برای متقاعدسازی دیگران به‌کار ببرند، اختلاف نظرها را برطرف کنند، روابط مثبت و مؤثر را پرورش دهند و با افراد از طریق اهداف مشترک کار کنند. در نتیجه قابلیت‌های توسعه توانایی‌های دیگران، رهبری، ارتباطات، واکنش به تغییرات، مدیریت تعارض، کار گروهی و تشریک مساعی در این افراد بسیار بارز است. چنین ویژگی‌های به طور مؤثر عملکرد افراد را در سازمان برمی‌انگیزد».

پژوهشگران دانشگاه علوم انتظامی امین، برای بهتر شدن عملکرد گشت‌های انتظامی، پیشنهاداتی را ارائه دادند:

- برای ارتقای خودآگاهی، به مأمورین گشت آموزش داده شود که در هنگام رویارویی با مأموریت خود، ضمن کنترل هیجانات خود ، به رفتار خود در برخورد با مراجعان توجه کنند. همچنین در انجام مأموریت‌های گشت زنی تأثیر دیگران را در حالات احساسی خود بررسی و کنترل کنند.

- مأموران گشت قبل از تصمیم‌گیری در مأموریت‌های گشت‌زنی، راهکارهای مختلف را در نظر بگیرند و سعی کنند از هر وضعیتی، چه خوب و چه بد برای انجام مأموریت‌های گشت‌زنی حداکثر استفاده را ببرند. همچنین به مأموران گشت آموزش داده شود که در زمان انجام مأموریت‌های گشت اگر ناراحت شدند کارهایی را که بعد از آن پشیمان می‌شوند انجام ندهند و راه خروج از شرایط سخت را مدیریت کنند.

- مأموران گشت در مأموریت‌های دشوار گشت‌زنی به طور مستقیم با همکاران در پی حل مساله باشند و در زمان گشت‌زنی و ارتباط با مراجعان، منظور طرف مقابل را کاملاً متوجه و درک کنند تا بتوانند به سرعت جو حاکم بر محل مأموریت را متوجه و درک کنند. همچنین درک احساسات مراجعان، انتقادپذیری و پرهیز از عصبانیت، باعث افزایش عملکرد کارکنان گشت انتظامی خواهد شد.

- اطلاعات بیشتری از مخاطبان در اختیار کارکنان گشت قرار گیرد تا بهتر بتوانند احساسات طرف مقابل را متوجه شوند و فرصت برنامه ریزی برای برخورد مناسب را داشته باشند و در نتیجه رضایت شهروندان را کسب کنند.

نتایج این پژوهش بهار سال ۱۳۹۹ در آخرین شماره نشریه علمی «فصلنامه انتظام اجتماعی» وابسته به دانشگاه علوم انتظامی امین، منتشر شده است.