تصاویر: میبد؛ شهر زیلوهای رنگارنگ/ شهری به قدمت تاریخ

کد خبر: ۵۵۹۵۵

تاریخ: ۰۴ فروردين ۱۳۹۱ - ۱۲:۲۶

میبد به عنوان کوچکترین شهرستان استان یزد، از مناطق قدیمی یزد به شمار می آید و به واسطه تولید زیلوهای رنگارنگ به دست هنرمندان خلاق و تولید نیمی از کاشی و سرامیک کشور، شهری نام آشناست.

به گزارش انتخاب به نقل از مهر، شهرستان میبد هزار و 276 کیلومتر مربع وسعت دارد و با وجود اینکه کوچکترین شهرستان استان یزد به شمار می رود، پس از مرکز استان بیشترین تراکم جمعیتی داراست.

میبد در 50 کیلومتری شمال غربی یزد قرار گرفته و جمعیتی بالغ بر 75 هزار نفر دارد. ش.هرستان میبد شامل یک بخش مرکزی و دو دهستان بفروئیه و شهدا است.

بافت تاریخی میبد این شهر را در زمره یکی از نمونه های نادر شهرهای باستانی ایران قرار داده است.

پس از ورود به استان یزد از قسمت شمالی این استان، میبد پس از اردکان قرار دارد و اغلب مسافرانی که یزد یا استانهایی نظیر کرمان و بندرعباس و سیستان و بلوچستان را مقصد خود قرار داده اند از این شهرستان عبور می کنند.

جاذبه های تاریخی میبد به قدری از اصالت و زیبایی برخوردار است که توقف حداقل یک روزه در این شهرستان خالی از لطف نیست و به طور قطع مسافران این شهر می توانند توشه ای غنی از تاریخ و فرهنگ ایرانی بردارند.

در این گزارش به معرفی بخشی از این جاذبه های تاریخی این شهرستان پرداخته می شود تا علاقمندان به فرهنگ و تاریخ نقاط مختلف ایران زمین با دستی پر به سمت سرزمین مهر و خشت سفر کنند.

مسجد جامع میبد

مسجد جامع میبد همچون از مهمترین بناهای تاریخی باقی مانده از دوران اسلامی در شهر میبد است که مساحتی حدود سه هزار مترمربع دارد.

بخش اصلی مسجد شامل صحن بزرگ، گنبدخانه و ایوان همراه با شبستان های اطراف است که فضای تابستانه محسوب می شود و گرمخانه شرقی و غربی و شمالی نیز دارد که شبستان های زمستانی مسجد هستند.

مسجد امام حسن (ع) و مسجد حاجی حسنعلی از جمله ساختمان های این مجموعه هستند.

کاروانسرای شاه عباسی

کاروانسرای شاه عباسی از جمله کاروانسراهای سبک صفوی است که با شیوه معروف چهار ایوانی و با آجر ساخته شده است.

ساختمان کاروانسرا شامل ساباط، ایوان های بیرونی، هشتی ورودی، هشتی ورودی، حیاط مرکزی، حوضخانه و مهتابی و چهار هشتی زیبا و فضاهای سرپوشیده شرقی و غربی و یکصد ایوان و اتاق و اجاق برای استفاده کاروانیان بوده است.

هم اکنون اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری میبد، کتابخانه مرکز اسناد، موزه زیلوهای تاریخی میبد و رستوران سنتی در این مکان قرار دارد.

آب انبار کلار

آب انبار کلار درست روبروی در ورودی کاروانسرا جای گرفته و بر اساس سنگ نوشته آن مربوط به قرن 11 هجری قمری است.

ویژگی ساختاری آب انبار کلار به گونه ای است که خاستگان راه تنها با چند پله انگشت شمار به پاشیر آب انبار می رسیدند.

آب انبار کلار هنوز هم به عنوان یک منبع آب آشامیدنی قابل بهره برداری است.

چارپارخانه

پیشینه چاپارخانه در ایران به دوره هخامنشیان می رسد. از این مراکز به عنوان ایستگاه های مبادلات نامه ای استفاده می شده است.

وظیفه چاپارخانه ها نگهداری و تیمار تعدادی اسب تیزرو و پیک تازه نفس برای ارسال و مبادله سریع نامه ها و امانت های مهم بوده است.

از اینرو چاپارخانه ها به صورت قلعه ساخته شده که دفاع و حفاظت از آن میسر باشد و این اهمیت از برج ها و دیوارهای بلند و روزنه های دیده بانی و تیراندازی و موقعیت خوب دفاعی آن پیداست.

این چاپارخانه در سالهای اخیر مرمت شده و به موزه پست میبد تبدیل شده است.

یخچال خشتی

یخچال خشتی میبد با قدمتی که به قبل از دوره قاجار می رسد یکی از معدود یخچالهای به جای مانده در استان یزد است که از خشت و گل ساخته شده است.

بخشهای عمده این بنای باشکوه عبارتند از دیوارهای سایه انداز، حوض یخ بند، مخزن یخچال و گنبد دیوارهای شرقی و غربی و جنوبی آن در زمستان، سایه سار سردی در محوطه شمالی یخچال فراهم می ساخته که در شبهای چله با انداختن آب قنات به حوض پهناور و کم عمق آن محوطه و تکرار این کار در شب های متوالی، قطعات بزرگ یخ ساخته می شده و پس از شکسته شدن به مخزن یخ در زیر گنبد یخچال منتقل می شده است.

گنبد خشتی بزرگ، یخ های انباشته را نگه می داشته که در تابستان، از آن برای استفاده کاروانیان و مردم بهره برداری می کردند.

آسیاب دوسنگی محمدآباد

آسیاب سنگی محمدآباد آسیابی کم نظیر است که در عمق 40 متری زمین قرار گرفته است و قدمت آن بیش از 150 سال است.

در احداث این آسیاب از مصالح ساختمانی خاصی استفاده نشده و روشنایی و تهویه آن به وسیله چاه هایی به عمق 40 متر تامین می شود.

از نکات جالب معماری این آسیاب، راهرویی است که به شیوه مناسبی برای عبور حیواناتی مثل شتر طراحی شده است.

مسجد جامع بفروئیه

مسجد جامع بفروئیه از جمله مساجد جامع میبد با سبک تابستانه – زمستانه است که قدمت آن با توجه به لوح کتیبه سردر ورودی غربی آن، به قرن نهم باز می گردد.

تابستان خانه این مسجد با پوشش گنبدی و شامل ایوانی بلند است و در دو طبقه بنا شده است. گرمخانه مسجد در ضلع شرقی گنبدخانه با اندکی اختلاف سطح بنا شده و گویا در ادوار بعد از ساخت گسترش یافته است.

در سمت قبله گنبدخانه فضایی وجود دارد که هم به عنوان محراب مورد استفاده قرار می گیرد و هم روزنه بادگیری است که هوای زیرگنبد را خنک می کند.

در ضلع شمالی مسجد تزئینات کاشی و سرامیک ساخت یک مناره دیده می شود که در دوره اخیر صورت گرفته است.

برج کبوترخانه

برج کبوترخانه در حال حاضر به برج فرمانداری معروف است و تنها کبوترخانه موجود در میبد است.

پوسته عظیم خشتی با شش جرز داخل، اعضای اصلی کاربردی بنا را تشکیل می دهند. ورودی کوچکی در سمت غرب این برج قرار دارد و دو راه پله، حرکت عمودی این مجموعه را فراهم کرده است.

بدنه جرزهای برج کبوترخانه از حفره هایی به ابعاد 20 در 20 سانتیمتر ساخته شده که هر یک آشیانه کبوتران است.

چهار برجک و یک برج میانی بر روی سقف در جهت ورود و خروج کبوتران قرار داشته و رنگ تند مقرنس ها عامل جذب پرندگان بوده است.

نارین قلعه

نارین قلعه یکی مهمترین بناهای خشتی جهان و از آثار تاریخی پیش از اسلام بوده که قدمت آن هزاره سوم پیش از میلاد تخمین زده شده است.

بنای این کهن دژ بر بالای مرتفع ترین پیشته گلی شهر، به ارتفاع 25 متر و در پهنه ای به مساحت چهار هکتار و در پنج طبقه صورت گرفته است.

مصالح به کار رفته در این مجموعه متراکم خشت و گل بوده و خشت های مشاهده شده در آن منتسب به معماری همخامنشی است.

میبد با قدمت تاریخی که دارد دهها اثر تاریخی ثبت شده و ثبت نشده دیگر را نیز در خود جای داده است که از جمله آنها می توان به زیارتگاه خدیجه خاتون، برج محمودآباد، قلعه بارجین و ... اشاره کرد.

میبد شهر زیلوهای رنگارنگ

میبد را علاوه بر بناهای تاریخی و معماری منحصر به فرد و بافت تاریخی بی نظیر، با زیلوهای آن می شناسند. تا چند سال پیش در اغلب خانه های این شهر دستگاه های زیلوبافی در خانه ها بود و تقریبا شغل اغلب مردم این دیار زیلوبافی بود.

زیلوهای میبد اکنون شهرت جهانی پیدا کرده و بسیاری از گردشگران خارجی آن را به کشورهای خود می برند.

سفال؛ آفریده ذهن خلاق مردان کویر

سفال و سرامیک نیز از جمله سوغات شهرستان میبد است که زاییده ذهن خلاق و پویای مردمان کویر است.

سفال و سرامیک میبد به ویژه طی سالهای اخیر با بهره مندی از طرح ها و رنگهای مختلف و متنوع توانسته بازار خود را در میان سرامیک های چینی باز کند.

میبد در مجموع از جمله شهرستان هایی است که آثار تاریخی و صنایع دستی آن از اصالت خاصی برخوردار است و به واسطه سخت کوشی مردم این دیار، اغلب مردم این شهرستان از وضعیت مالی خوبی برخوردارند.

میبد اکنون در بهترین شرایط آب و هوایی است و آغوش خود را به روی مهمانان نوروزی گشوده است.