یادداشت‌های محمدعلی فروغی یکشنبه ۲۵ مرداد ۱۲۹۸؛ مستخدمین انگلیسی صاحب‌اختیار مطلق مملکت خواهند شد!

قرارداد جدید [۱۹۱۹] را در روزنامه‌های انگلیسی و روزنامه «تان» نوشته‌اند. دو قرارداد است: یکی شش ماده و دیگری پنج ماده. شرایط بدی ندارد جز همین که طرف دولت انگلیس است و همین که مستخدمین ما انگلیسی شدند صاحب‌اختیار مطلق مملکت خواهند شد.

کد خبر: ۵۶۸۶۵۶

تاریخ: ۲۶ مرداد ۱۳۹۹ - ۰۰:۰۰

امروز صبح مسیو رنار این‌جا آمد و در باب قرارداد جدید صحبت می‌کرد و می‌گفت: «این واضح و آشکار است که به زور و خدعه و تزویر شده و اشتهای انگلیس‌ها زیاد است و عاقبت ندارد، و به علاوه می‌توان به واسطه افکار عامه قرارداد را به هم زد.»
بعد از ناهار قدری برای ترتیب نوشتجات کار کردیم و بعد از چای با انتظام‌الملک گردش رفته ضمنا روزنامه‌های این دو سه روز را که ناقص داشتیم خریدیم. قرارداد جدید را در روزنامه‌های انگلیسی و روزنامه «تان» نوشته‌اند. دو قرارداد است: یکی شش ماده و دیگری پنج ماده. شرایط بدی ندارد جز همین که طرف دولت انگلیس است و همین که مستخدمین ما انگلیسی شدند صاحب‌اختیار مطلق مملکت خواهند شد.
امشب هم مشاور [وزیر خارجه معزول] سر شام نبود. بعد از شام در حالی که من لخت شده در رختخواب خوابیده بودم ممتازالسلطنه [وزیرمختار ایران در فرانسه]و امیرخان این‌جا آمده در باب قرارداد اظهار دلتنگی می‌کرد و این‌که ما باید اقدامات بکنیم. گمان من این است که اصل مقصود اقدامات بر ضد نصرت‌الدوله [وزیر خارجه جدید]است. گفتگو خیلی کردیم در این‌که در پاریس چه کنیم و در لندن چه کنیم و افسوس خوردیم که در آمریکا دست نداریم.

منبع: یادداشت‌های روزانه محمدعلی فروغی، به کوشش محمدافشین وفایی و پژمان فیروزبخش، تهران: سخن، چاپ هفتم، ۱۳۹۸، ص. ۱۹۷.