مراقبت بیماری‌های مزمن در شرایط کرونایی باشیم

در شرایطی که اپیدمی کرونا در دنیا سایه افکنده و رعایت دستورالعمل‌های بهداشت شخصی و فاصله‌گذاری فیزیکی برای همه ضروری شده، باید مراقبت از خود در مقابل بیماری‌های مزمن غیر واگیر هم مورد توجه قرار گیرد.

کد خبر: ۵۶۹۵۰۶

تاریخ: ۲۹ مرداد ۱۳۹۹ - ۱۳:۵۱

خیلی وقت بود که عمده توجه دست اندرکاران حوزه سلامت معطوف به بیماریهای مزمن غیر واگیر از جمله دیابت، پرفشاری خون، کبد چرب و انواع سرطانها شده بود، با پیشرفت دانش بشر، پیشگیری و درمان بیماریهای عفونی واگیر بسیار ساده تر از قبل شده و برخی بیماریهای عفونی تقریبا بطور کامل ریشه کن شده بودند.

اما چند ماهی است که ویروس کرونا دست اندرکاران سلامت و سایر مردم را به خود مشغول کرده و کم کم از این بیماریهای غافل می شویم.
بر اساس گزارش های وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، حدود ۱۲ درصد جمعیت بالای ۲۵ سال کشور مبتلا به دیابت هستند و نزدیک به ۵/۹ درصد از کل هزینه های سلامت کشور صرف بیماری دیابت می شود. حدود ۱۰ درصد از مرگ و میرهای کشور در ردههای مختلف سنی و جنسی به دیابت مرتبط بوده، یعنی چیزی حدود ۱۳۵ هزار مورد مرگ سالانه.حدود ۴۰ درصد مردان و زنان بزرگسال ایرانی مبتلا به چاقی شکمی هستند که این میزان در زنان به حدود ۶۰ درصد می رسد. نزدیک ۶۰ درصد بزرگسالان ایرانی مبتلا به اضافه وزن یا چاقی هستند، حدود ۲۵ درصد پرفشاری خون دارند و حدود ۳۵ درصد افراد در معرض ابتلا به فشار خون بالا هستند، یعنی در صورت مراقبت نکردن از خود، در آیندهای نزدیک به آن دچار خواهند شد.

بسیار جای تأسف است که حدود ۷۵ درصد ایرانیان، فعالیت بدنی کافی برای برخورداری از سلامت را ندارند.
به گفته برخی کارشناس حوزه سلامت، هرچند شیوع کرونا نشان داد بشر هیچ موقع از شر موجودات بیماریزا در امان نخواهد بود و چه بسا بیماریهای عفونی شدیدتری در آینده بروز کند اما خطر بیماریهای مزمن غیر واگیر همچنان پابرجاست و نیاز به توجه دارد.
به باور آنان، افرادی که مبتلا به این بیماریها هستند، سیستم ایمنی ضعیف تری داشته و مقاومت کمتری در مقابل ویروس کرونا و سایر میکروارگانیسم ها داشته و راحت تر مبتلا شده، دوره های شدیدتری از بیماری را تجربه کرده و دیرتر بهبودی می یابند.
در شرایط کنونی که پاندمی کووید۱۹ در جهان حکومت می کند و رعایت دستورالعملهای بهداشت شخصی و فاصله گذاری فیزیکی برای همه لازم و ضروری است، مراقبت از خود در مقابل بیماریهای مزمن غیر واگیر هم درخور توجه و اهتمام است.

اهمیت فعالیت بدنی در بیماری های مزمن
کارشناس سلامت و دانشجوی دکتری سیاست های غذا و تغذیه دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در این زمینه گفت: قرنطینه خانگی، تعطیلی مدارس، دانشگاهها و بسیاری از کسب وکارها، باشگاههای ورزشی و غیره سبب شده فعالیت بدنی عموم افراد جامعه نسبت به قبل از همه گیری کووید۱۹ به میزان قابل توجهی کاهش یابد.

وی افزود: با کاهش میزان فعالیت بدنی و افزایش دریافت غذاها، بسیاری از مردم چند کیلوگرم وزن اضافه کرده اند، بعد از اتمام همه گیری کرونا شاهد خیل عظیمی از افرادی هستیم که به منظور کاهش وزن سراغ مطب ها و کلینیک ها می روند، در این شرایط توصیه می شود همه افراد با توجه به شرایط خود، میزان فعالیت بدنی را افزایش داده و از ورزش های خانگی غفلت نکنند. البته با رعایت فاصله گذاری فیزیکی و رعایت دستورالعمل های بهداشتی می توان بیرون از منزل هم ورزش های ساده ای مانند پیاده روی و دویدن را اجرا کرد.

احمدی ادامه داد: ملاک در ورزش، کمی سرخ شدن رنگ چهره، شروع تعریق و افزایش تعداد تنفس و ضربان قلب است که در افراد مختلف، زمانهای متفاوتی دارد و نباید خیلی سخت گرفت و نبودن امکانات را بهانه کرد، بطوریکه حتی ۱۵ بار ورزش دو دقیقه ای در جا زدن و آرام دویدن در منزل در طول شبانه روز هم به افزایش متابولیسم بدن، کسب انگیزه و ایجاد نشاط کمک می کند، ورزش نکردن سبب بروز افسردگی، اضطراب و استرس شده و احتمال ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی و دیابت را چندین برابر کرده و در مقابل ورزش کردن با مکانیزمی غیر از انسولین سبب بهبود کنترل قند خون می شود.

تغذیه سالم کلید سلامت
این کارشناس سلامت گفت: هرچند شرایط نامناسب اقتصادی سبب کوچکتر شدن سفره مردم شده و بسیاری از خانوارها درجاتی از ناامنی غذایی را تجربه کنند ولی با دانستن برخی نکات می توان تغذیه خانوار را بهتر مدیریت کرد و از برخی عادات ناپسند تغذیه ای در این دوران می توان به پرخوری (به علت قرنطینه و به منظور سرگرمی)، نداشتن نظم در ساعات غذا خوردن، افزایش مصرف قندهای ساده و غذاهای پرچرب خانگی (به دلیل بروز خلاقیت بانوان در زمینه کیک و شیرینی پزی و تعطیلی خیلی از رستورانها و فست فودها) اشاره کرد.احمدی تصریح کرد: پرخوری و دریافت بیش از حد نیاز انرژی وقتی با فعالیت بدنی کم ترکیب می شود، از مهمترین عوامل بیماریزا محسوب شده و فرد را مستعد ابتلا به بیماریهای واگیر و غیر واگیر می کند. مرگ و میر ناشی از کووید۱۹ در افراد دارای اضافه وزن و چاقی بیشتر است و دریافت بیش از حد انرژی از گروه نان و غلات و عدم دریافت لبنیات، میوه ها و سبزیهای تازه منجر به بروز سوءتغذیه شده و احتمال ابتلا به انواع بیماریها را افزایش می دهد.

وی افزود: حذف وعده های اصلی غذایی بویژه صبحانه سبب به هم ریختن نظم گوارشی شده و در بروز چاقی و سایر بیماریهای مزمن موثر است، خوردن یک نوع غذا در وعده های اصلی غذایی در ساعات منظم به شکل آرام و به دور از هیجان همراه با جویدن کافی و پرهیز از نوشیدن مایعات تا یک ساعت بعد از غذا و مصرف میوه ها در میان وعده ها بسیار در حفظ سلامتی مفید است.

خوب بخوابید تا سالم بمانید
احمدی با بیان اینکه یکی دیگر از اجزای سبک زندگی، خواب است، گفت: همه تجربه کرده ایم که یک خواب کافی و عمیق بعد از خستگی روزمره چقدر به بازسازی قوا کمک می کند در حالیکه مردم در این زمانه دیر می خوابند و صبح زود را درک نمی کنند، باید بدانیم خواب روز مجموع های از پیامدهای ناگوار را به همراه خواهد داشت. کسالت و بی حوصلگی، مشکلات گوارشی و التهاب از مهمترین آنهاست.

وی افزود: باید ساعات قبل از خواب، نور محیط را کم کرد تا هورمونهای خواب به مقدار کافی ترشح شود. کسانی که عادت به دیر خوابیدن دارند، باید به تدریج ساعات خواب خود را جلو آورده و تا حد امکان در ساعات منتهی به خواب از دیدن فیلمهای هیجانی و کار با موبایل پرهیز کنند.

مدیریت استرس و سلامت روانی را دست کم نگیریم
احمدی خاطرنشان کرد: شرایط زندگی امروز به خصوص که با شیوع کووید۱۹ همراه شده، خود به خود استرس زاست. اما نباید به این شرایط دامن زد، باید توجه داشت که مرگ و میر مبتلایان به کرونا که استرس زیادی دارند، بیشتر است، استرس زیاد، سیستم ایمنی را ضعیف کرده و توان مقابله آن با عامل بیماری را کم می کند.

این کارشناس سلامت و بهداشت تغذیه ادامه داد: کسانی که استرس زیادی دارند، باید از پیگیری اخبار نگران کننده دوری کرده و ساعاتی از روز را به گفت وگو با افراد خوشبین و امیدوار به زندگی یا دیدن فیلم های نشاط آور و خواندن داستانهای مثبت اختصاص دهند. یکی دیگر از نکاتی که مبتلایان به استرس باید به آن توجه کنند، پرهیز از حضور افراطی در فضای مجازی است. با قرار گرفتن در این فضا در مدت کوتاهی حجم گسترده ای از تصاویر و پیام ها وارد مخزن ذهن شده و تجزیه و تحلیل آنها سبب آشفتگی ذهن و بروز استرس و اضطراب می شود.
وی گفت: خوردن بیش از حد مواد غذایی مانده، گوشت گاو و گوساله، ادویه فراوان و ترشی ها به این افراد توصیه نمی شود و در عین حال نوشیدن شربتهایی مانند گلاب، زعفران، بیدمشک، بهارنارنج، شیره انگور و سیب در کاهش استرس زیاد موثر است.

ایرنا