اربعین و کرونا؛ نگاهی به جایگاه «زیارت از راه دور» در مفاهیم دینی

یک کارشناس مذهبی گفت: زیارت از راه دور در مفاهیم زیارتی و دینی ما وارد شده است. مفهوم و معنای زیارت به معنی قصد و اراده قلبی انسان برای زیارت شخص زیارت شونده و ایجاد انس روحی و معنوی با ایشان تعریف می‌شود؛ به طوری که بزرگداشت و تکریم شخص زیارت‌شونده را در ذهن خود تقویت کند.

کد خبر: ۵۷۸۶۴۵

تاریخ: ۱۷ مهر ۱۳۹۹ - ۰۸:۳۵

مهدی شریعتی‌تبار در گفت‌وگو با ایسنا درخصوص لزوم و فضیلت زیارت از راه دور امام حسین(ع) در اربعین حسینی و با توجه به محدودیت‌های ناشی از شیوع ویروس کرونا اظهار کرد: زیارت در فرهنگ دینی، اسلامی و مذهبی ما مقوله‌ای بسیار مهم، ارزشمند، تاثیرگذار و حتی تمدن‌ساز است. زیارت قبور اولیای خدا علاوه بر آن که تجلی عشق، محبت و ارادت ما به حجج و اولیای خداست، به نوعی تجدید عهد و میثاق ما با آن‌ها محسوب می‌شود. همچنین زیارت باعث الگوبرداری از آموزه‌ها و اصول رفتاری این بزرگواران می‌شود. به طور کلی زیارت، به ویژه زیارت اربعین سیدالشهدا(ع)، اثرات فرهنگی، سیاسی، اجتماعی، اخلاقی و تمدنی بسیار زیادی به همراه دارد؛ به طوری که اجتماع و همایش عظیم مردم در پیاده‌روی اربعین بسیار تاثیرگذار بوده و منجر به فرهنگ‌سازی شده‌ است.

وی ادامه داد: اما در حال حاضر با توجه به شرایط به وجود آمده به دلیل شیوع ویروس کرونا، اجتماع مردم خطرآفرین است زیرا امکان سرایت و انتقال این ویروس را گسترش می‌دهد. بنابراین طبق گفته‌های مسئولان سلامت و بهداشت تجمع افراد صلاح و جایز نیست زیرا سبب گسترش این بیماری و بروز آسیب‌های فرهنگی، سیاسی و اجتماعی می‌شود و چه بسا ممکن است پیامدهای ناگواری را در پی داشته‌ باشد؛ لذا در خصوص این مساله در روایات و فرهنگ زیارت ما پیش‌بینی‌هایی صورت گرفته ‌است. از جمله این پیش‌بینی‌ها می‌توان اشارات پیامبر اکرم(ص) و ائمه معصومین(ع) به زیارت از راه دور اشاره کرد.

شریعتی‌تبار خاطرنشان کرد: زیارت از راه دور یکی از شیوه‌های مناسب زیارت در شرایط کرونایی است تا بتوان علاوه بر بهره‌مندی از فضائل زیارت، از انتقال ویروس کرونا جلوگیری کنیم. زیارت اگر همراه با حضور فیزیکی در کنار مزار و حرم بزرگان انجام شود، بهتر است اما اگر عدم استطاعت مالی، عدم استطاعت بدنی و جسمی و یا گاهی به دلیل وجود شرایط خاص امکان زیارت حضوری وجود نداشته ‌باشد، زیارت از راه دور توصیه می‌شود و این زیارت زائران به امامان خواهد رسید زیرا این بزرگواران محدودیت زمانی و مکانی ندارند؛ علاوه بر این‌ها این شیوه زیارت اثرات اخلاقی و فرهنگی را بر جامعه و زائران ایجاد خواهد کرد.

وی اضافه کرد: در واقع زیارت درلغت به معنی قصد کردن شخص زیارت‌شونده به منظور تکریم او به شکلی است که کرامت و عظمت او را در جان خود حس کنیم تا با وی انس پیدا کنیم. لذا پیامبر اکرم(ع) می‌فرمایند «کسی که پس از وفات من به زیارت قبر من آید، مانند کسی است که در زمان حیات من به سوی من هجرت کرده‌ است». سپس ادامه می‌دهند «اگر کسی نتوانست به زیارت من بیاید، از راه دور و از شهر خود مرا زیارت کند زیرا سلام او به من می‌رسد». این نوع زیارت در خصوص سایر ائمه(ع) و همچنین زیارت امام حسین(ع) در عاشورا، اربعین و سایر روزها نیز توصیه شده ‌است.

این کارشناس مذهبی درمورد آداب زیارت از راه دور تشریح کرد: از جمله آداب زیارت از راه دور می‌توان به غسل کردن، پوشیدن لباس تمیز و خواندن چهار رکعت نماز پیش از زیارت اشاره کرد. بنابراین زیارت از راه دور در روایات ما وارد شده و از نظر عرف و اعتبار عقلائی نیز امر پسندیده و ممکن است. منظور از زیارت این است که توجه قلبی حاصل شود؛ انشاءالله در شرایط به وجود آمده نیز همه دلدادگان زیارت اربعین در شب و روز اربعین و در خانه‌ها و اجتماعات محدود خانوادگی خود با حالت خضوع، خشوع و توجه قلبی به امام حسین(ع) متن زیارت اربعین را بخوانند و به پیام‌ها و مفاهیم بلند زیارت اربعین توجه داشته ‌باشند. انشاءالله خداوند متعال ثواب زیارت اربعین را برای آن‌ها مقرر و مقدر خواهد فرمود.

شریعتی‌تبار تصریح کرد: در گذشته نیز گاهی محدودیت‌های فیزیکی و یا عدم استطاعت و توانمندی مالی و جسمی افراد سبب عدم امکان حضور فیزیکی و زیارت ائمه(ع) و پیامبر اکرم(ص) شده‌ است؛ لذا پیامبر اکرم(ص) و ائمه معصومین(ع) زیارت از راه دور را در چنین شرایطی توصیه کرده‌اند.

وی گفت: اگر شخصی نذر خاصی در مورد انفاق در مسیر اربعین، کربلا و... داشته ‌باشد اما امسال به دلیل آنکه شرایط آن فراهم نشده‌، نتواند به نذر خود را عمل کند، نذرخود به خود از گردن او ساقط خواهد شد اما اگر نذر عامی برای امام حسین(ع) و زیارت اربعین ایشان کرده ‌باشد، می‌تواند نذر خود را در قالب زیارت از راه دور ادا کند و در موارد عمومی‌تر می‌تواند نذر خود را در جهت گسترش فرهنگ زیارت و دلدلدگی امام حسین(ع) مانند کمک مومنانه به نیازمندان ادا کند که در این صورت علاوه بر ادای نذر خود، ثواب و برکات این انفاق را در زندگی خود جاری خواهد کرد.