با عرض معذرت از دکتر حداد عادل؛ در دوران پهلوی کدام مجلس منحل شد و چرا؟

کد خبر: ۵۸۷۳۰

تاریخ: ۲۴ فروردين ۱۳۹۱ - ۲۰:۴۳

سید عمار کلانتزی در بازتاب نوشت: در حالی که به گفته دکتر حداد عادل «در دوران قبل از انقلاب یک بار فردی در کاشان با رای مردم به مجلس راه یافت اما حکومت رضا شاه حاضر نشد حتی این یک نفر را تحمل کند و بعد از گذشت یک ماه از شروع مجلس، کل مجلس منحل اعلام شد»، بررسی ها نشان می دهد انحلال مجلس شورای ملی نه در زمان رضا شاه که در زمان محمدرضا و در دوره بیستم انجام شده و ظاهرا نماینده کاشان هم موافق انحلال بوده و تقلب در این دوره از انتخابات به حدی بود که علاوه بر اعتراض رجال سیاسی شاه نیز به آن اعتراض کرد و در 19 اردیبهشت 1340 فرمان انحلال مجلسین (سنا و شورای ملی) را صادر کرد..هفته گذشته در سفر تعدادی از منتخبان مجلس نهم به مناطق عملیاتی جنوب کشور، سخنران اصلی دکتر حداد عادل بودند. فارغ از حواشی این سفر، یک نقل قول تاریخی ایشان در این سخنرانی برایم کمی جدید و عجیب آمد و منشا خیر شد تا مروری بر تاریخ برگزاری مجالس شورای ملی داشته باشم.

«به گزارش خبرگزاری فارس از خرمشهر، غلامعلی حداد عادل در همایش میثاق منتخبان مجلس نهم با آرمان‌های امام، شهدا و مقام معظم رهبری با تاکید بر نقش مردم در انتخاب نمایندگان مورد نظر خود، خاطرنشان کرد: در فاصله زمانی 70 سال از دوران مشروطیت تا انقلاب اسلامی بجز یکی دو مورد مابقی هیچ‌گاه نمایندگان مجلس نمایندگان واقعی مردم نبودند.

وی تصریح کرد: در دوران قبل از انقلاب یک بار فردی در کاشان با رای مردم به مجلس راه یافت اما حکومت رضا شاه حاضر نشد حتی این یک نفر را تحمل کند و بعد از گذشت یک ماه از شروع مجلس، کل مجلس منحل اعلام شد.»

بعد از مشاهده سخنان آقای حداد عادل بررسی کوتاهی در تاریخ مجالس شورای ملی کردم که نتیجه آن از نظرتان می گذرد. البته این احتمال هم هست که سخنان دکتر حداد درست منعکس نشده یا ایشان که چهره ای فرهنگی و دانشگاهی هستند، منظور دیگری داشته اند که در این صورتف از بیان ان خرسند می شوم.

طبق اسناد و مکتوبات تاریخی معتبر از جمله کتابخانه مجلس، موسسه پژوهشهای سیاسی و... نخستین جلسه رسمی مجلس شورای ملی در تاریخ ١٣ مهرماه ١٢٨٥ خورشیدی در زمان مظفرالدین شاه تشکیل شده و بعد از دو سال توسط محمدعلی شاه به توپ بسته شد! مجلس دوم و سوم هم هرکدام بعد از حدود یک سال یکی به خاطر اولتیماتوم دولت روس و دیگری به خاطر جنگ جهانی اول منحل شدند.

اما بعد از آن از سال 1300 تا 1339، مجالس چهارم تا نوزدهم تشکیل شده که اکثرا دو ساله بوده و اواخر، 3 یا 4 ساله شد.

البته یک سال بعد از شروع کار مجلس هفدهم، به دنبال درگیری مصدق با مخالفان، وی در ١٢ مرداد ١٣٣٢ طی رفراندومی دوره هفدهم مجلس شورای ملی را منحل و شروع انتخابات دوره هیجدهم موکول به اصلاح قانون انتخابات کرد.

اما به نظر می رسد مقصود دکتر حداد عادل انتخابات مجلس بیستم بوده است. در این دوره اللهیار صالح از کاشان انتخاب شد و در سال 1339 به مجلس هم رفت، اما سال 1340 مجلس منحل شد که البته بر خلاف گفته دکتر حداد به خاطر کاشان منحل نشد، بلکه چون گفته می شد تقلب شده، منحل شد.

به نوشته سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تقلب در این دوره از انتخابات به حدی بود که علاوه بر اعتراض رجال سیاسی، شاه نیز به آن اعتراض کرد و آن را دستاویز قرار داده و در 19 اردیبهشت 1340 فرمان انحلال مجلسین (سنا و شورای ملی) را صادر کرد.

مجالس بیست و یکم تا بیست و چهارم نیز هریک 4 سال فعالیت کردند و آخری با پیروزی انقلاب اسلامی عملا منحل شد.

در زیر گزارش سایت 15 خرداد را از رخدادهای 31 فروردین 1340 (آستانه انحلال مجلس بیستم)1961 بخوانید:

● صبح امروز در دانشگاه تهران اعلامیه‌هایی پخش شد که طی آن از دانشجویان دعوت شده بود برای استماع سخنان اللهیار صالح و پشتیبانی از او در میدان بهارستان اجتماع کنند. تعدادی از این اعلامیه‌ها پشت شیشه کلاسهای درس دانشکده‌ها، چسبانده شده بود. دانشجویان از ساعت 30/7 به طرف میدان بهارستان حرکت کردند. به گزارش خبرنگار روزنامه کیهان دانشجویان که در ضلع جنوبی میدان بهارستان اجتماع کرده بودند پلاکاردهایی بااین شعارها با خود در دست داشتند : « ما از اللهیار صالح، تنها نماینده واقعی مجلس پشتیبانی می‌کنیم / مجلس بیستم ننگ مشروطیت ایران است / جبهه ملی پیروز است.»

از ساعت 9 صبح به جمعیت افزوده شد و عده‌ای نیز به طرف ضلع شمالی میدان و عده دیگری به طرف ضلع جنوبی ـ مقابل در ورودی مجلس شورای ملی ـ رفتند. در این هنگام سرگرد ناصر شهرستانی ـ رئیس کلانتری دوـ به همراه گروهی پاسبان نیز وارد میدان شدند. علاوه بر دانشجویان گروهی از بازاریها نیز از طرف میدان سرچشمه به میدان بهارستان وارد شدند. در این هنگام یکی از دانشجویان بلندگویی آورد و عده‌ای فریاد زدند: «ننگ به این مجلس فرمایشی / مجلس بیستم قلابی است.»

خبرنگار روزنامه اطلاعات هم در گزارشی از اجتماع دانشجویان در میدان بهارستان نوشت  در میان آنها عده‌ای دختر دانشجو نیز دیده می‌شد. آنان مرتب شعار می‌دادند : « پیروز باد جبهه ملی / جبهه ملی پیروز است / مجلس بیستم باید منحل شود / اللهیار صالح پیروز است.»

به گزارش خبرنگار روزنامه پیغام امروز دانشجویان در پایان اجتماع خود در میدان بهارستان قطع‌نامه‌ای به این شرح صادر کردند : « 1- مبارزات ملت ایران با انتخابات آغاز نشده است و با انتخابات پایان نمی‌یابد. 2- مبارزات تا آزادی کامل به دست نیاید ادامه خواهد یافت. 3- انتخابات دوره بیستم در محیط خفقان بوده است و مجلس باید منحل شود. 4- از اللهیار صالح نماینده واقعی ملت ایران پشتیبانی ‌می‌شود. »

● در جلسه علنی امروز مجلس شورای ملی اللهیار صالح ـ نماینده کاشان ـ با پرونده‌ای قطور پشت تریبون رفت و در سخنانی با اعتبارنامه وکیل اول تهران ـ جمال اخوی ـ مخالفت کرد. سپس اخوی در سخنانی از خود دفاع کرد. در پایان اخذ رای نسبت به اعتبارنامه اخوی با ورقه به عمل آمد و در نتیجه اعتبارنامه اخوی با 114 رای موافق، یک رای مخالف و دو رای ممتنع به تصویب رسید.

● اللهیار صالح  پس از خروج از مجلس شورای ملی، بدون توجه به درخواست رئیس گارد مجلس که از او خواسته  بود از در پشت مجلس خارج شود، به میدان بهارستان رفت و دختران دانشجو تاج گلی به گردن او آویختند.

● سخنان اللهیار صالح و اجتماع امروز دانشجویان در میدان بهارستان در اسناد سفارت امریکا ثبت شد. آنها نوشتند طرفداران جبهه ملی که از برنامه سخن‌رانی اللهیار صالح آگاه بودند در مقابل مجلس اجتماع کردند و حدود 500 تا 600 نفر که ظاهراً دانشجو بودند تظاهرات پر سر و صدا ولی منظمی برپا کردند.