بازار ارز مثل بازار ميوه شب عيد نيست!

* مهدي فتح الله

کد خبر: ۵۸۹۱۸

تاریخ: ۲۶ فروردين ۱۳۹۱ - ۰۳:۰۰

بازار ارز را نمي‌توان همچون بازار ميوه شب عيد با ذخيره‌سازي و استفاده از ذخاير تنظيم كرد. با تزريق ارز در ميان مدت و بلندمدت هم قادر به تنظيم بازار ارز نخواهيم بود و تنها مي‌توان انفجار قيمت ارز را به تاخير انداخت.
در سال 1389 با نقدي كردن يارانه‌ها در پي تخصيص بهينه‌تر منابع، تلاش شد تا قيمت آب،‌ برق، گاز و فرآورده‌هاي نفتي واقعي شوند، اما هنوز واقعي كردن قيمت ارز كه تعيين كننده قيمت واردات،‌ صادرات و رقابت پذيري آن‌ها در بازارهاي داخلي و خارجي است، به طور جدي اجرايي نشده است.
به نظر مي‌رسد در تنظيم بازار ارز يك نكته مغفول مانده و آن اينكه بازار ارز را نمي‌توان همچون بازار ميوه شب عيد با ذخيره سازي و استفاده از ذخاير تنظيم كرد، زيرا بازار ارز برخلاف بازار ميوه شب عيد با فشارهاي متراكم شده قبلي ناشي از رشد نقدينگي، تورم و تثبيت نرخ ارز روبه‌رو است.
اگر رشد نقدينگي و تورم كنترل نشود و تثبيت مصنوعي نرخ ارز و سود بانكي متوقف نشود، ‌تنظيم بازار ارز در بهترين حالت تنها در مقاطع كوتاه ميسر خواهد بود و هرچه در اصلاح آن بيشتر تعلل شود، در آينده شوك‌هاي پردامنه‌تري را در بازار شاهد خواهيم بود.
ارز لازم براي عرضه جهت تنظيم بازار عملا نامحدود است، چرا كه حجم نقدينگي و امكان نقد كردن سپرده‌هاي بانكي و سهام شركت‌ها و تبديل آن به تقاضا براي ارز تقاضايي چندين برابر ذخاير ارزي كشور مي‌تواند ايجاد كند.
با تزريق ارز در ميان‌مدت و بلندمدت قادر به تنظيم بازار ارز نخواهيم بود و تنها مي‌توان انفجار قيمت ارز را به تاخير انداخت.
تا زماني كه رشد نقدينگي و تورم كنترل نشود و تثبيت مصنوعي نرخ ارز و سود بانكي متوقف نشود، ‌تنظيم بازار ارز در بهترين حالت تنها در مقاطع كوتاه ميسر خواهد بود و هرچه در اصلاح آن بيشتر تعلل شود، در آينده شوك‌هاي پردامنه‌تري را در بازار شاهد خواهيم بود.
آنچه كه ضرورت دارد ابتدا تاكيد بر كنترل تورم از طريق انضباط مالي و پولي است و در مرحله بعدي توجه به اين نكته است كه با وجود تورم در داخل، ثبات نسبي نرخ ارز با بهره‌گيري از منابع ارزي، نتيجه‌اي جز كاهش رشد توليد و اشتغال در كشور، افزايش بي‌رويه واردات، تضعيف صادرات و افزايش وابستگي به درآمدهاي نفتي به بار نخواهد آورد.
اكنون تيم اقتصادي كشور بايد براي ايجاد رونق در اقتصاد، منابع حاصل از هدفمندي يارانه‌ها را به سرعت به بخش صنعت هدايت و نرخ ارز واقعي را نيز اصلاح كند تا صادرات رونق گيرد. دولت نيز در اين راستا بايد منابع حاصل از هدفمندي يارانه‌ها و بيمه‌هاي بيكاري را افزايش دهد و براي افرادي كه تاكنون كاري پيدا نكرده‌اند، پوشش‌هاي بيمه‌اي برقرار كند.
رئيس موسسه پژوهش‌هاي بازرگاني