همه وسوسه هاي يك نقش حساس

بازيگراني كه لباس روحاني بر تن كردند

يكي از نقش هاي وسوسه انگيز براي بازيگران مرد حضور در نقش روحاني است: تعدادي از بازيگران ايراني فرصت ايفاي اين نقش را داشته اند و گاه برخي علاوه بر جذابيت هاي نقش خود چيزي به آن اضافه كرده و نقش روحاني را به عنوان كاري متفاوت در كارنامه خود ثبت كرده اند و برخي نيز بيش از داشته هاي خود نقش به آن نيفزوده اند و به طور كلي قرار گرفتن در اين جايگاه به واسطه حساسيت ها و اهميت روحانيون در جامعه خود نقش را فارغ از نوع ايفاي آن تماشايي مي كند.

کد خبر: ۵۹۴۷۴

تاریخ: ۳۰ فروردين ۱۳۹۱ - ۰۳:۳۸

اعتماد نوشت: يكي از نقش هاي وسوسه انگيز براي بازيگران مرد حضور در نقش روحاني است: تعدادي از بازيگران ايراني فرصت ايفاي اين نقش را داشته اند و گاه برخي علاوه بر جذابيت هاي نقش خود چيزي به آن اضافه كرده و نقش روحاني را به عنوان كاري متفاوت در كارنامه خود ثبت كرده اند و برخي نيز بيش از داشته هاي خود نقش به آن نيفزوده اند و به طور كلي قرار گرفتن در اين جايگاه به واسطه حساسيت ها و اهميت روحانيون در جامعه خود نقش را فارغ از نوع ايفاي آن تماشايي مي كند.

بازيگران در قباي روحانيت
فيلم هايي كه فضايي تاريخي دارند، خود فرصتي براي حضور روحانيون در فيلم ها به وجود مي آورد. خسرو شكيبايي در همين شرايط نقش آيت الله مدرس را در مجموعه «مرغ حق» به كارگرداني هوشنگ توكلي بازي كرد. فخرالدين صديق شريف هم در مجموعه «شكار شاه» ساخته سعيد نيك پور نقش سيدجمال الدين اسدآبادي را ايفا كرد.
نگاه تاريخي فيلم «فرزند صبح» بهروز افخمي زمينه تصوير كردن دو نقش مهم امام خميني(ره) و فرزند فقيد ايشان حاج سيداحمد خميني را ايجاد كرد و عبدالرضا اكبري و محمدرضا شريفي نيا اين دو نقش را ايفا كردند.
فيلم هايي كه درباره روحاني ها ساخته مي شود، بستري است براي تصوير كردن شمايل روحانيون مقابل دوربين مانند پرويز پرستويي و شاهرخ فروتنيان در «مارمولك» ساخته كمال تبريزي و بهروز شعيبي در «طلاو مس» به كارگرداني همايون اسعديان كه نقش طلبه يي را ايفا كرد. مهران رجبي هم در فضاي مربوط به طلبه ها و روحاني هاي فيلم «زير نور ماه» ساخته رضا ميركريمي ايفاي نقش روحاني را برعهده داشت.
افشين هاشمي در «خيلي دور، خيلي نزديك» رضا ميركريمي، رضا كيانيان در دو مجموعه «كيف انگليسي» ضياءالدين دري، محمدرضا گلزار در «توفيق اجباري» محمدحسين لطيفي، فخرالدين صديق شريف در «اخراجي ها»ي مسعود ده نمكي، هدايت هاشمي در «لطفا مزاحم نشويد» محسن عبدالوهاب، حامد بهداد در «كيميا و خاك» عباس رافعي، پارسا پيروزفر در «وقت چيدن گردوها»ي ايرج امامي، فرهاد اصلاني در «يه حبه قند» رضا ميركريمي، داريوش كاردان در مجموعه «سقوط يك فرشته» بهرام بهراميان، محمدرضا شريفي نيا در «صندلي خالي» سامان استركي و اخيرا پژمان بازغي در «روز ملاقات» مهرداد غفارزاده در نقش روحاني نقش آفريني كرده اند.

پرويز پرستويي: روحاني پرحاشيه
تصور مي شد فيلم «مارمولك» از آن جهت كه نقش اصلي آن را كسي با لباس روحانيت بازي مي كند حساسيت برانگيز باشد و دقيقا همين طور شد و فيلم قبل از اكران با حاشيه روبه رو شد: نمايش آن در بيست و دومين جشنواره فيلم فجر جوايز بين المذاهب را برايش به همراه داشت، اما اين موضوع از آن مواردي نبود كه فقط نظر مديران سينمايي درباره آن اهميت داشته باشد و واكنش ها و جوسازي هايي خارج از سينما صورت گرفت و فيلم را از نيمه اكران به پايين كشيد و سازندگان آن را با تهديدهاي جدي روبه رو كرد و در نهايت فيلم تبريزي را ناكام و مخاطبان را از ساخته كمدي تبريزي محروم كرد. نخستين تصوير روحاني در اين فيلم با حضور شاهرخ فروتنيان شكل مي گرفت، او كه در كنار تخت رضا مارمولك با بازي پرويز پرستويي در بيمارستان بستري بود، «شازده كوچولو» در دست داشت و مطالعه مي كرد و لباس هاي او فرصتي براي رضا مارمولك به وجود آورد تا با شمايلي متفاوت از بيمارستان بگريزد و در موقعيتي متفاوت قرار بگيرد.
رضا مارمولك كه دزدي با همه ويژگي هاي چنين شخصيتي بود، با اين لباس از بيمارستان خارج مي شود و به روستايي مرزي مي رود تا از مرز بگريزد، اما اتفاقات اين روستا و البته لباسي كه بر تن دارد، مانعي تازه براي اوست.
پرستويي در ايفاي نقش دووجهي دزد و روحاني موفق ظاهر شد تا حدي كه مي توان با قطعيت گفت حتي اين نقش او را بيش از حاج كاظم «آژانس شيشه يي» در ذهن عموم مخاطبان ماندگار كرد: اين بازيگر با درك درست از نقش خود و البته با اتكا به فيلمنامه و كارگرداني موقعيت هاي كميك را به درستي درك كرد و شايد همين خنديدن تماشاگران به گفته هاي يك روحاني روي منبر و بالارفتن او از ديوار بود كه براي «مارمولك» و سازندگانش دردسرساز شد.
تقريبا اكثر مخالفان فيلم كه از شهرستان ها موضع گيري خود را در مقابل اين فيلم آغاز كردند، بازگشت شخصيت اصلي فيلم را در پايان كار ناديده گرفتند و با تكيه بر نكات ذكر شده فيلم تبريزي را توهين به جامعه روحانيت ارزيابي كرد و تبريزي را از پرداخت به اين طيف و پرستويي را از تكرار اين نقش منصرف كردند. پرستويي به واسطه جايگاه خاصي كه نقش رضا مارمولك در ذهن ها پيدا كرد، با وجود همه موفقيتش در ايفاي اين نقش سخت ديگر در ادامه راه بازيگري لباس روحاني بر تن نكرد تا همه او را با لباس روحاني جعلي رضا مارمولك به خاطر داشته باشند.

رضا كيانيان: روحاني اي با كيف انگليسي
رضا كيانيان بازيگري است كه نوع بازيگري او همواره نام او را پيش از نقش مقابل تماشاگر قرار مي دهد: اما از معدود دفعاتي كه به جا آوردن كيانيان كار سختي براي تماشاگر مي شود، زماني است كه او لباس روحاني به تن مي كند.
او در «كيف انگليسي» اين لباس را بر تن كرد. او در «كيف انگليسي» با كاري خاص روي صداي خود و نوع بيانش توانست آنچه از او انتظار مي رفت را برآورده كند.
كيانيان در معدود قسمت هايي از اين مجموعه مقابل دوربين ظاهر شد، اما نوع بازيگري او و ارتباط مستقيم او با شخصيت اصلي داستان با بازي علي مصفا سبب شد تلاشي كه كيانيان براي ايفاي اين نقش صرف كرد به خوبي ديده شود، در عين حال به واسطه متعهد بودن داستان و نقش به الگوي در ذهن جا افتاده روحانيت ايفاي چنين نقشي براي كيانيان مساله ساز نشد.

«فرزند صبح» و چهره هاي روحاني اش
بهروز افخمي بيش از هفت سال سرگرم كامل كردن «فرزند صبح» بود و تلاش در اين مدت طولاني به واكنش هاي منفي منتقدان در بيست و نهمين جشنواره فيلم فجر و در نهايت بلاتكليف شدن فيلم در اكران منجر شد. او ماجــراي زندگـي امام خميني (ره) را دستمايه اين فيلم قرار داد و مقاطعي از كودكي، جواني، ميانسالي و پايان عمر ايشان را تصوير كرد. در دو بخش جواني و ميانسالي امام خميني، هادي حيدري و عبدالرضا اكبري لباس روحاني بر تن كرده و نقش ايشان را ايفا كردند.
با توجه به حساسيت نقش مربوط به دوران ميانسالي ايشان يكي از بازيگران تلويزيون و سينما بازي در نقش را برعهده گرفت. عبدالرضا اكبري كه گريم اعمال شده روي چهره او، امتياز بالايي براي كار او در اختيارش قرار داد، با سكوت ها و حركات صورت سعي كرد به شخصيتي كه تصويرش همچنان در ذهن ها باقي است، نزديك شود.
هرچند نتيجه كار فيلم چندان مورد توجه تماشاگران قرار نگرفت و انتظارات هفت هشت ساله را برآورده نكرد، اما ايرادي هم به صورت مشخص از بازي اكبري در اين نقش حساس گرفته نشد.
در مقطع پايان عمر امام (ره) ديگر تصويري از ايشان ديده نمي شود و بر اساس پي او وي ايشان چهره فرزند فقيدشان حاج سيداحمد خميني با بازي محمدرضا شريفي نيا ديده مي شود. به گفته بازيگر اين نقش خانواده فرزند امام (ره) با بازيگري شريفي نيا در اين نقش موافق بودند و اين بازيگر نيز در فرصت محدودي كه براي حضور مقابل دوربين در اختيار داشت، تلاش كرد مسووليت سخت بازيگري را در نقشي كه تصوير او براي بسياري خاطره انگيز و زنده است، به درستي ايفا كند.

خسرو شكيبايي: مرغ حق آيت الله مدرس
زماني كه خسرو شكيبايي درگذشت، يكي از بهترين بازي هاي او كه همواره از آن ياد شد و بسيار به عنوان حضوري شگفت انگيز از آن ياد كردند، بازي شكيبايي در مجموعه «مرغ حق» در نقش آيت الله مدرس و مونولوگ طولاني او در مجلس، تحسين همگان را به همراه داشت.
قدرت بيان او در آن لحظات و نزديك شدن او به چهره يي تاريخي، تصويري ماندگار از بازيگري ساخت كه در كارنامه كاري خود نقش هايي بسيار متفاوت گرد هم آورد.

فيلم هايي با نگاهي به روحانيون
منوچهر محمدي، تهيه كننده فيلم هاي «طلاو مس»، «مارمولك» و «زير نور ماه»، به طور مشخص دغدغه تصوير كردن روحانيون بر پرده سينما را دارد.
او اين حركت را با فيلم «زير نور ماه» آغاز كرد. حرف او بر سر ترديد هاي يك طلبه براي ملبس شدن بود و اينكه پذيرش لباس تا چه حد مي تواند براي كسي كه دوره تحصيلي خود را به پايان رسانده امكان پذير باشد.
موضوع اين فيلم بر گرفته از دغدغه هاي گروهي خاص در جامعه بود، اما كيفيت فيلم ميركريمي و نگاه انساني موجود در فيلم مخاطبان آن را بسيار گسترده تر از اين گروه خاص كرد.
به واسطه فضاي فيلم، افراد زيادي با لباس روحاني مقابل دوربين قرار گرفتند اما يكي از چهره هايي كه خود نيز با لباسش واكنش هاي اطرافيان را به همراه داشت، مهران رجبي بود. در بخشي از فيلم اين لباس دردسرهايي را براي اين بازيگر موجب مي شود و اين با بازي رجبي سروشكل درستي به خود مي گيرد.
بهروز شعيبي كه تجربه حضور در پشت دوربين را داشته، در فيلم «طلاو مس» در نقش مقابل نگار جواهريان نقش طلبه يي جوان را برعهده دارد كه در زندگي شخصي خود با مشكلاتي روبه رو مي شود و اين چالش هايي ميان جايگاه اجتماعي او، مسيري كه در آن گام برمي دارد و زندگي خانوادگي اش، قرار مي دهد.
شعيبي با همه تجربه كم خود در زمينه بازيگري به نوعي اين نقش را ايفا كرد كه هرچند بيشتر حضور جواهريان در اين فيلم مورد توجه قرار گرفت، اما توانست همراهي خوبي با اين بازيگر داشته باشد و كاري قابل قبول مقابل تماشاگر قرار دهد.

صديق شريف: بازيگر نقش هاي روحاني
فخرالدين صديق شريف در فيلم ها و مجموعه هاي مختلفي در نقش روحاني حاضر شده است كه مي توان از مهم ترين آنها به نقشش در فيلم «اخراجي ها»ي مسعود ده نمكي و مجموعه «شاه شكار» سعيد نيك پور اشاره كرد.
روحاني فيلم «اخراجي ها» يكي از معدود شخصيت هايي است كه از افتادن در شوخي هاي فيلم دور مي ماند و شايد تجربه شوخي با چهره روحاني در فيلم «مارمولك» سازنده «اخراجي ها» را از انجام دادن اين ريسك بزرگ بازداشت و فخرالدين صديق شريف روحاني فيلم را به عنوان چهره يي مثبت در كنار مجموعه يي از شخصيت هاي حاضر براي خنداندن تماشاگر قرار داد
او در مجموعه «شاه شكار»، نقش سيدجمال الدين اسدآبادي را بازي كرد: نقشي كه به گفته او براي ايفاي آن تحقيقات و مطالعاتي طولاني و فراتر از آنچه فيلمنامه در اختيارش قرار داد، انجام داده بود. نقش سيدجمال الدين اسدآبادي نخستين حضور اين بازيگر در تلويزيون بود.

پارسا پيروزفر: وقت چيدن گردوها
پارسا پيروزفر در «وقت چيدن گردوها» ساخته ايرج امامي براي تصفيه نفس خود و مطالعه درس هايش به عنوان يك طلبه در جوار مرقد عارفي ساكن مي شود. چالش هاي ميان او و متولي اين مرقد داستان را پيش مي برد. اين فيلم فرصتي براي نمايش به دست نياورد.
محمدرضا گلزار نيز در ميان همه نقش هايي كه بازي كرده، در بخش ابتدايي فيلم «توفيق اجباري» نقش يك روحاني را بازي مي كند. اين فيلم كه در اصل به ماجراي زندگي يك ستاره سينما مي پردازد، در ابتداي كار فرصتي براي ديده شدن گلزار در لباس يك روحاني به وجود مي آورد.
پژمان بازغي نيز به تازگي در فيلم مهرداد غفارزاده نقش يك روحاني را ايفا كرده كه البته هنوز حاصل كار اين بازيگر ديده نشده است و داريوش كاردان نيز در مجموعه «سكوت يك فرشته» چنين نقشي ايفا كرد.
مجموعه «سقوط يك فرشته» ساخته بهرام بهراميان نيز فرصتي بود تا داريوش كاردان در نقش يك روحاني ظاهر شود.
حامد بهداد در «كيميا و خاك» ساخته عباس رافعي با لباس روحاني مقابل دوربين حاضر شد و اين كار براي بازيگري كه همواره نمود بيروني نقش هايي كه ايفا كرده، گاه بيش از حد توقع بوده، كاري متفاوت از او محسوب مي شود. او نقش يك استاد دانشگاه و روحاني را در اين كار برعهده داشته: فيلمي كه هنوز اكران عمومي نشده است.
محمود پاك نيت در فيلم سينمايي «پنجشنبه آخر ماه» به كارگرداني ماشاءالله شاهمرادي زاده در نقش يك روحاني ظاهر شده است. در اين فيلم شخصيت روحاني در موقعيتي قرار مي گيرد كه اتفاقات كميكي را به همراه دارد. اين فيلم ماجراي چند جوان را روايت مي كند كه قصد دارند در خانه يي دور هم جمع شده و پارتي برگزار كنند اما ناگهان يك روحاني به اين خانه وارد مي شود و برنامه ها را تغيير مي دهد.
حسين محجوب نيز در فيلم «او» ساخته رهبر قنبري نقش يك روحاني را بازي كرده است. او براي اين حضور در بيست و دومين دوره جشنواره فيلم فجر مورد تقدير ويژه هيات داوران قرار گرفت. اين فيلم روايتي از مردي روحاني است كه در دامنه هاي كوه سبلان به عنوان امام جماعت مورد اعتماد است و مردم براي بيان مشكلات خود به او مراجعه مي كنند.

حضورهاي كوتاه و به يادماندني
رضا ميركريمي بعد از تجربه «زير نور ماه» در «خيلي دور، خيلي نزديك» هم نگاهي به شخصيتي روحاني دارد. افشين هاشمي در قامت يك روحاني در بخشي از مسير دكتر عالم با بازي مسعود رايگان قرار مي گيرد و با سخنانش ناخواسته تصويري ديگرگون از مرگ در مقابل چشمان دكتر عالم قرار مي دهد.
فرهاد اصلاني نيز در فيلم ديگري از رضا ميركريمي لباس روحاني به تن مي كند: شخصيتي كه ترديدها و نگراني هاي او گاه انتقادهاي برخي تفكرهاي تندرو را به همراه داشت. اصلاني با وجود آنكه نقش روحاني را در اين فيلم ايفا مي كند، به صورت متظاهرانه از دين و دينداري نمي گويد و بيشتر درگير مسائل شخصي خود است، اما قرار گرفتن او در كنار باجناق ها و دنياي متفاوت آنان، اعتقادهاي مذهبي او را به رخ مي كشد.
بازي اصلاني در كنار جنازه دايي در حالي كه تلاش مي كند نگراني خود را از مرگ و بيماري اش كه به تازگي متوجه آن شده، فراموش كند، يكي از بخش هاي به يادماندني فيلم است.
اما آنچه هدايت هاشمي در فيلم «لطفا مزاحم نشويد» محسن عبدالوهاب از يك روحاني ارائه مي كند، در فاصله ميان خلق لحظات كميك و جدي در رفت و آمد است.
دزديده شدن كيف او از سوي يك دزد و درخواست عجيب او براي روضه خواني پاي تلفن منجر به رفت و آمد در ميان اين دو فضا مي شود.