پولاد کیمیایی: راديكاليسم دارد ريشه فرهنگ ما را مي زند

کد خبر: ۶۰۱۳۹

تاریخ: ۰۳ ارديبهشت ۱۳۹۱ - ۱۴:۳۹

شرق: کمي قبل از گفت وگو با پولاد كيميايي به دفتر رسيديم و اين فرصتي شد تا در غياب پسر با پدر صحبت كنيم. از او درباره نقش هاي جديد و متفاوت پولاد پرسيديم. اين گفت وگو در آخرين روزهاي اكران «گشت ارشاد» انجام شد و كيميايي پدر، مهياي رفتن به سينما بود. هرچند تلاش مي كرد تا اضطرابش از تماشاي بازي پسر را، در پشت ابهت كيميايي گونه اش پنهان كند اما اينجا ديگر دنياي سينماي او نبود كه همه چيز تحت كنترلش باشد و او نگراني هاي پدرانه خودش را داشت. پولاد كيميايي درباره نحوه حضور در فيلم هاي سينمايي نكته هايي دارد.

در فيلمي بازي كرديد كه جنجال هايش بيش از اندازه بود و به لحاظ ساختاري سردرگم به نظر مي رسد، فيلم «گشت ارشاد»سياسي است يا اجتماعي است يا كمدي؟
اتفاقا من در اين مورد حرف هاي زيادي دارم، اين دقيقا همان چيزي است كه مشكلاتي را براي فيلم ايجاد كرده، اين فيلم اصلاسياسي نيست، «گشت ارشاد» يك فيلم كاملااجتماعي است. در اصل قرار است ما يك موضوع جدي را به بهانه يك فيلم طنز جور ديگري ببينيم، قرار نيست گشت ارشاد را ببينيم و بخنديم قرار است با يك لايه شيرين و يك نگاه آرام، يك موضوع خيلي جدي اجتماعي را بسنجيم چون موضوع، موضوع عميقي است كه نسل جوان بسيار با آن در ارتباط است، حساسيت برانگيز شده و انگ فيلم سياسي را به دوش مي كشد.
اما نگاه مخاطب به اين فيلم، بيشتر به كمدي نزديك است يعني مخاطب دقيقا احساس مي كند كه كمدي مي بيند.
اين مساله مربوط به همان بحث ريشه دار و تعريف اشتباه كمدي در سينماي ما مي شود، از سينماي باستر كيتون و چارلي چاپلين تا امروز شما مي بينيد كه كمدي در اصل يك هسته تراژيك بسيار قوي در خود دارد، شما فيلم هاي بيلي وايلدر را هم كه نگاه مي كنيد به ظاهر مي خنديد اما همه آنها كمدي هاي تلخي هستند كه دارند تراژدي را به تصوير مي كشند. «گشت ارشاد» هم همين قصد را دارد، درست است كه لايه هاي رويي فيلم مخاطب را مي خنداند ولي در اصل يك كمدي تلخ محسوب مي شود. فيلم سه شخصيت دارد كه از جامعه پس زده شده اند و حالابا همين جامعه روبه رو مي شوند. سه تا آدم ولگرد، بي سواد و غيرمتعهد كه اداي نهادي را در مي آورند كه اتفاقا باقاعده و قانونمند است و كاري كه اين سه نفر با جامعه انجام مي دهند، تخريب است.

اتفاقي كه براي اكران «گشت ارشاد» افتاد، چقدر به وجهه بازيگري شما ضربه زد؟
اين دقيقا همان چيزي است كه مي خواهم در موردش صحبت كنم. ببينيد شما وقتي در يك فيلم بازي مي كنيد ديگر فقط به نقش خودتان فكر نمي كنيد، من الان خودم را يكي از صاحبان اين اثر مي دانم. شما در ابتداي صحبت مان پرسيديد فيلم سياسي است يا اجتماعي؟ وقتي براي يك موضوع اجتماعي كه ارشاد مردم است نيرو تعيين مي شود خودبه خود تبديل به موضوع سياسي مي شود. مي گوييم گشت ارشاد اما اين رفتار واقعا ارشاد گونه است؟! فيلم «گشت ارشاد» اكران مي شود، از خود وزارت ارشاد پروانه ساخت و نمايش مي گيرد، در جشنواره فيلم فجر نمايش داده مي شود اما برخورد ارشادگونه اي با آن نمي شود. مگر فرهنگ چقدر قدرت و تحمل دارد؟ من هنرمند دوامم چقدر است؟ من مي توانم كل زندگيم را جمع كنم، از همه هستي و توانم مايه بگذارم، از خيلي وعده وعيدها بگذرم، از مدير مربوطه خودم مجوز بگيرم، يك فيلم مستقل بسازم تا حرف مردم و تماشاگرم را بزنم فيلم مورد توجه مردم قرار بگيرد بعد يك نهاد نامشخص فيلم را بكشد پايين. چندبار اين اتفاق مي تواند براي يك هنرمند بيفتد. اگر قرار است ما خانه سينما نداشته باشيم، صنف وجود نداشته باشد، وزارت ارشاد هم زير سوال برود پس هنرمند به كجا مي تواند اتكا داشته باشد؟ امنيت و آينده او از كجا بايد تضمين شود؟

ما قبلاهم فيلم عبدالرضا كاهاني (اسب حيواني نجيبي است) را با موضوع مشابه داشتيم كه اتفاقا خيلي هم جدي و مستقيم به موضوع پرداخته بود، اما فيلم در مدت مشخص شده نمايش داده شد و فروش ميلياردي هم داشت. شما دليل اين اتفاق براي «گشت ارشاد» را چه مي دانيد؟
من مطمئنم 70درصد كساني كه به فيلم انتقاد مي كنند اصلافيلم را نديده اند؛ دوم اينكه بايد اجازه بدهيم در هر كاري متخصص آن كار نظر بدهد. اگر من در جراحي تخصص نداشته باشم دست به چاقو ببرم صددرصد باعث مرگ بيمارم خواهم شد، بي تجربه دست به چاقو نبريم. اين راديكاليسم كه امروز گريبانگير هنر ما شده، دارد ريشه فرهنگ ما را مي زند. البته من اين انتقاد را هم دارم كه شايد زمان مناسبي براي اكران «گشت ارشاد» نبود يعني «گشت ارشاد» نبايد با «زندگي خصوصي» در يك جدول اكران قرار مي گرفت. تا حدودي تركش آن فيلم به «گشت ارشاد» هم خورد و ما تا حدودي قرباني آن هم شديم.

انگار صحبت كردن درباره وضعيت اكران فيلم برايتان جالب تر از صحبت درباره بازي و نقش تان در فيلم است.
بله. براي اينكه ما اصلاانتظار زيادي براي فيلم نداشتيم، فقط مي خواستيم به اين فيلم هم اجازه داده شود تا مثل فيلم هاي ديگر زمان اكرانش بگذرد اما آنقدر تحمل و صبرمان پايين است كه حتي نمي گذاريم زماني كه براي اكران مشخص شده بگذرد بعد به قضاوت بنشينيم. وقتي ميهماني به خانه شما مي آيد و شما با او اختلاف نظر داريد قطعا او را بيرون نمي كنيد، تحمل مي كنيد تا او برود، هنر و سينما سليقه اي است، هميشه عده اي هستند كه يك فيلم را دوست ندارند، تحمل كنند مدت اكران آن فيلم تمام مي شود؛ ما اين روزها تحمل ميهمان نداريم. ما داريم تحريم هاي بزرگ دنيا را تحمل مي كنيم براي اينكه نمي خواهيم زير بار حرف زور برويم، چطور مي شود اين شعار ها را با اين رفتارهاي متناقض باور كرد، وقتي در داخل به جان هم افتاده ايم؟ واقعا اين طوري مي خواهيم در مقابل استكبار جهاني بايستيم؟ بياييد يك بار از منظر ديگري به مساله نگاه كنيم و آستانه تحمل مان را براي پذيرش نقد بالاببريم و از منظري نگاه كنيم كه سازنده باشد. اين رفتار سركوبگرانه هيچ اتفاق مثبتي را ايجاد نمي كند، نه در من تماشاگر و نه در آن مسوولي كه پشت ميز نشسته است.

اما در اين فيلم بازي كرديد و نقش «عطا» در «گشت ارشاد» ريسك بزرگي براي شكستن تصوير قبلي بود.
اصلاسينما و بازيگري چيزي جز ريسك نيست و بيشتر ستارگان سينماي ما با همين ريسك ها متولد شدند اما اين جسارت اول بايد از طرف كارگردان اتفاق بيفتد چون من بازيگر كه هميشه از اين تفاوت در نقش استقبال مي كنم. ولي آيا سينماي ما اين فضا را ايجاد مي كند؟ آيا همه كارگردان هاي ما اين ريسك را مي پذيرند؟ خب وقتي آقاي سهيلي اين ريسك را مي پذيرد من هم مي پذيرم، چرا نپذيرم وقتي مي بينم اين طنز از جنس من است و من از پس آن بر مي آيم.

در مورد پولاد كيميايي اما داستان اين ريسك كمي متفاوت است چون عمر هنري شما هميشه با سينماي مسعود كيميايي عجين بوده و خيلي ها منتظر بودند تا ببينند اين اتفاق چه زمان، به چه شكل و با چه فيلمي مي افتد. پولاد كيميايي پس از چند تجربه در سريال و فيلم به چه نتيجه اي با خودش رسيد كه فكر كرد اين انتخاب را بايد الان و با فيلم «گشت ارشاد» داشته باشد؟
درست مي گوييد اين شكافتن براي من خيلي مهم بود، چون من فضايي را تجربه كردم كه در آنجا كارم نتيجه داده و يك قاب تعريف شده و كليشه اي براي خودم ساختم، هر چند كه جهان مسعود كيميايي و قهرمان سينماي كيميايي بودن خواه ناخواه شما را محكوم به پذيرش اين كليشه مي كند. اما درباره پيشنهاد آقاي سهيلي خوشحال شدم از جسارت ايشان در شكستن تصوير من و خب اولين چيزي كه برايم مهم است خود اثر است. وقتي سوژه و داستان «گشت ارشاد» را پسنديدم، بعد به نقش خودم فكر كردم. گشت ارشاد بيرون از همه مسايل حاشيه اش تجربه خيلي خوبي براي من بود. كار كردن با آقاي سهيلي را خيلي دوست داشتم، فكر نمي كردم آنقدر راحت و آرام بتوانم با ايشان كار كنم. به خصوص براي من كه در ژانر و فضاي ديگري كار كرده بودم، ريسك بزرگي بود.
قبل از «گشت ارشاد» هم پيشنهادهايي داشتيد كه شخصيت هاي متفاوتي با شخصيت هاي سينماي كيميايي داشته و رد كرده باشيد؟
تعداد پيشنهاد هاي رد شده زياد بوده ولي نمي توانم اسم بياورم. از كارگردان هايي كه كمتر بازيگري جرات مي كند پيشنهادش را رد كند، چون نام كارگردان آنقدر بزرگ است كه كفايت مي كند يك بازيگر در گوشه اي از كار او بازي كند.

دليل رد كردنتان چه بود؟
كاراكتر اصلاتعريف نشده بود و مشخص نبود كه قرار است چه شخصيتي را تعريف كند.

به نظر مي رسد كه خودتان هم با اين نوع نقش ها راحت تريد تا نقش هاي سينماي كيميايي؟
من آن آدم هايي را كه در سينماي پدر بازي مي كنند را هيچ وقت از نزديك نديدم، سعي مي كردم دركشان كنم، تمرين شان كنم اما به هرحال خودم را در قالب آنها قرار مي دادم اما به نقش «عطا» نزديك تر بودم، از اين جنس آدم ها را زياد دور و برم مي بينم و لمس مي كنم. ضمن اينكه خودم هم در زندگي شخصي ام مثل شخصيت هاي فيلم هاي پدر جدي نيستم و رگه هايي از طنز دارم، يك بار هم قبلادر تله فيلمي از آقاي اميني نقش كوتاه طنزي بازي كردم كه خودم را محك بزنم و ديدم كه، نه، از پس نقش طنز برمي آيم. براي همين خيلي دوست داشتم اين قالب را بشكنم و روي ديگر خودم را هم نشان بدهم و عكس العمل مردم را ببينم.

 بازخوردهايي كه در اين مدت داشته ايد چه طور بوده است؟
خيلي خوب بود، هميشه مهري كه از مردم مي گيرم چه زماني كه در تلويزيون بازي كردم و چه سينما، بي نظير بوده، از اين فيلم هم خيلي خوب استقبال شد.

 در بعضي صحنه ها، بازي ها آنقدر غلو شده كه از مديوم سينما خارج مي شود و به سمت طنزهاي سريالي مي رود مثل صحنه اي كه شما داريد نوشابه را يك نفس سر مي كشيد يا صحنه آخر كه روي موتور، عروس و داماد را دنبال مي كنيد.
در بيشتر صحنه ها عطا در كنار دو نقش ديگر تعريف مي شود و معدود صحنه هايي هست كه عطا فرصت دارد خودش را به تنهايي نشان دهد و اگر اين صحنه ها را هم از دست مي دادم آن وقت شخصيت عطا شكل نمي گرفت. ويژگي شخصيت عطا در همان غلو هايي است كه مي گوييد و اگر اتفاق نمي افتاد شخصيت عطا در نمي آمد.

دقيقا چيزي را بازي كرديد كه كارگردان خواسته بود يا خودتان هم چيزي به نقش اضافه كرديد؟
من و حميد فرخ نژاد بداهه هاي زيادي به كار اضافه كرديم.

قبول داريد آن مقدار كه بازيگران به فيلم اعتبار داده اند، فيلم به آنها نكته اي اضافه نكرده است؟
اجازه بدهيد من اين سوال را جواب ندهم، به هر حال وقتي شما اين حرف را مي زنيد يعني اينكه انتخاب آقاي سهيلي هم درست بوده و تركيب درستي را انتخاب كرده پس در واقع او هم از اين ماجرا سهم دارد يعني درست تصميم گرفته و اگر هر كدام از ما كنار ديگري قرار نمي گرفتيم اين اتفاق نمي افتاد.

قبل از اينكه فيلم را قبول كنيد با پدر مشورت كرديد؟
خير.

ترسيديد منصرف تان كند؟
نه، نه، ببينيد ما دو جور مختلف زندگي كرديم و دو عقيده متفاوت داريم. وقتي او در انتخاب من دخالت كند و احيانا اگر كار نتيجه خوبي نداشته باشد او هيچ وقت خودش را نمي بخشد.

فكر مي كنيد در سينماي مسعود كيميايي بيشتر فرصت به دست آورديد يا از دست داديد؟
(بعد از يك مكث طولاني) قهرمان سينماي كيميايي بودن خودش بزرگ ترين فرصت است، چون اين فرصت آرزوي خيلي از ستارگان سينماست اما براي من در جاهايي هم فرصت هاي زيادي را گرفته. قهرمان سينماي كيميايي شدن براي من راه طولاني و سختي بود از سرب و تجارت و سلطان تا رييس و حكم و محاكمه در خيابان و جرم، رسيدن به اين نقطه خيلي سخت بود. من در «جرم» خودم را شايسته سيمرغ مي دانستم ولي اين اتفاق نيفتاد اما درس بزرگي براي من بود و استقلالم را بيشتر كرد.

يعني دليل از دست دادن سيمرغ در فيلم جرم را وابستگي به سينماي پدر مي دانيد؟
اين مساله بي تاثير نبود.
با تجربه اي كه از سينماي سهيلي برايتان ايجاد شد، فكر مي كنيد به سينماي پدر بر خواهيد گشت يا نه مسير جديدي را در پيش گرفتيد؟
من هميشه ريشه هايم در سينماي پدر را حفظ خواهم كرد. من هميشه سينماي قهرمان پرور را دوست داشته ام، سينمايي كه در آن مردان باقاعده و متعهد وجود دارند. اما احتمالادر فيلم جديدي كه پدر مي خواهد كار كند من حضور نخواهم داشت چون نقشي در سناريو نيست كه با من هم خواني داشته باشد.

و اين روزها سرانجام گشت ارشاد از پرده برداشته شد؟
من اين اطمينان را به شما مي دهم كه گشت ارشاد در اين فصل اولين نمونه اين اتفاق بود و مطمئن باشيد 10، 11 فيلم ديگر در فهرست اين اتفاق قرار دارند. اما به هرحال اميدوارم، اميدوارم اين بحث ها براي فيلم هاي ديگر تكرار نشود.