نيروي« قزاق» در پايتخت چگونه شكل گرفت؟

کد خبر: ۶۰۲۸۴

تاریخ: ۰۴ ارديبهشت ۱۳۹۱ - ۱۴:۲۳

شرق نوشت: شركت ناصرالدين شاه در مانورهاي نيروي قزاق در روسيه باعث شيفتگي وي به انضباط و قدرت سپاهي گري اين نيرو شد و تصميم گرفت كه اين بار براي وطنش سوغات نظامي با خود بياورد. بعد از مراجعتش به تهران، فرمان داد تا نيروي قزاقي به همان شيوه قزاق روسيه توسط افسران روسي در دارالخلافه تاسيس شود.

اين شاه بيچاره نمي دانست كه هر سپاه خارجي وقتي به كشور ديگر مي روند، هيچ گاه قناعت به شغل سپاهي گري نمي كنند بلكه به عناوين متعدد، آن نيروي تحت فرماندهي خود را به صورت چماق به نفع خود و زيان كشور محل خدمت آن فرمانده خارجي به حركت درمي آورند.

بدين ترتيب و طبق ميل اراده همايوني در سال 1296 هجري قمري نيروي قزاق ايران تشكيل شد و روسيه، سرهنگ دومانتويچ را به عنوان رياست قزاقخانه با تعدادي افسر روانه تهران كرد. دومانتويچ پس از آمدن، ستاد خود را در «ارغونيه» يا «ارغوانيه» كه «داووديه» فعلي و نزديك منطقه قلهك است، قرار داد و به اين قرار نيروي قزاق در تهران شكل گرفت. اين نيروي جديد التاسيس براي رخنه در همه محل هاي نظامي، فوجي از نيروي خود را به ميدان مشق كه محل سربازگيري و تمرين نظامي سربازان دارالخلافه بود، فرستاد تا جا پاي محكمي براي خود در ايران باز كند.

با استقرار قزاقان در ميدان مشق، دخالت و دست آنان در همه حوادث مهم تاريخي تهران ديده شد از جمله حوادثي كه سر منشاء آن از اين ميدان آغاز شد، ماجراي به توپ بستن خانه عدل توسط كلنل لياخوف فرمانده ضدآزادي قزاق به امر محمدعلي شاه ضدمشروطه بود و باز در همين ميدان مشق بود كه لياخوف روسي با قواي خود درصدد آن بود كه دوباره تهران را به انقياد محمدعلي شاه مخلوع درآورد، چماق نيروي قزاق ها تا انقلاب بلشويكي روسيه ادامه داشت تا اينكه پهلوي اول كه خود تربيت شده نيروي قزاق بود با كودتا وارد پايتخت شد و از آنجا كه از مزاحمت هاي قزاق ها بر مردمان غيرنظامي آگاهي داشت، وجود قزاقخانه را از ميدان مشق پاك كرد.

وي پادگان آنها را به خارج از تهران قديم برد و در عشرت آباد، حشمتيه، سلطنت آباد و باغ شاه قزاقان و نظاميان را ساكن و به اين صورت ميدان مشق را از نظاميان خالي و تاسيسات اداري در آنجا بنيان كرد. قسمتي از ميدان تاريخي كه جولانگاه حوادث سياسي و نظامي بود را به «باغ ملي» تبديل كرد كه بعدها وزارت خارجه در آنجا تاسيس شد و امروزه نيز كاخ وزارت خارجه ايران در همان مكان وجود دارد.