ایران؛ قطب گمشده گردشگری جهان!

کد خبر: ۶۲۱۳۰

تاریخ: ۱۹ ارديبهشت ۱۳۹۱ - ۰۳:۵۸

محمد رضایی: چندی پیش «منوچهر جهانیان» معاون گردشگری کشور از افزایش 48 درصدی میزان ورود گردشگر خارجی در بازه زمانی 25 اسفند 90 تا 13 فرودین 91 در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته خبر داد و گفت: امیدواری ما برای دستیابی به جذب هفت و نیم میلیون گردشگر خارجی تا پایان سال 91 افزایش یافته است.

این مسؤول عالی گردشگری به جای ارائه راهکار برای برون رفت صنعت گردشگری از بن بست زیان دهی و بی رغبتی گردشگران برای ورود به ایران گفته بود: 670 روستای هدف گردشگری در کشور شناخته و ساماندهی شده اند و امیدواریم این رقم به عدد هزار برسد.
اینها آمار و ارقامی است که از سوی مسؤولان حوزه گردشگری در کشور اعلام می شود اما واقعیتهایی که کارشناسان به آن اشاره می کنند، حکایتی دیگر است. ایجاد شبکه فشار قوی انتقال برق در شهر باستانی تاریخی توس، بلندمرتبه سازی در حریم مجموعه خصوصی برج جهان نما و یا عبور مترو از زیر چهار باغ اصفهان و انفجار ها در چغازنبیل، عبور راه آهن از نقش رستم، احداث پتروشیمی در بیستون و گلستان بخشی از اتفاقاتی است که در سایه کوتاهی مسؤولان سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری رخ داده ولی موجب نمی شود آمارهای صعودی در گردشگری روند نزولی به خود بگیرند!

سهم ایران از گردشگری؛ نزدیک صفر!

گرچه 10درصد سرمایه گذاری و 8 درصد اشتغال در دنیا مربوط به صنعت گردشگری است و سهم صنعت گردشگری از درآمد جهانی بیش از 900 میلیارد دلار است اما سهم ایران از این درآمد بسیار ناچیز و در حد غیر قابل ذکر است. با این وجود مسؤولان این حوزه از دادن آمار های دهن پرکن خسته نمی شوند. در حالی که در سال گذشته فقط 2میلیون گردشگر خارجی با 2میلیارد دلار درآمد وارد کشور شده است اما این مسؤولان آمار فوق را 7 تا 9 میلیون نیز تفسیر کرده اند اما مشخص نیست چه اقدام و حرکت اثربخشی انجام شده که به یک باره میزان ورود گردشگر به کشور با چنین رشدی همراه شده است؟

بروکراسی زاید و آمارهای سنتی

«مجید فتحی مقدم» مدیر یکی از کارگزاری های گردشگری و تورگردانی فعال در جذب گردشگران اروپایی در این باره به خبرنگار ما می گوید: بروکراسی زاید و سیستم سنتی سازمان گردشگری باعث فراری شدن کار شناسان از این حوزه می شود و دادن اینگونه آمارهای رؤیایی نیز از همین سنتی بودن سامانه و نبود نظارت کافی بر کار مسؤولان نشأت می گیرد. این کارشناس گردشگری می افزاید: به عنوان مثال از سوی دولت برای ورود هر گردشگر 10 دلار جایزه تعیین کرده اند اما در مرحله دریافت همین ده دلار آنقدر بروکراسی اداری و آمد و رفت و تهیه مدارک و غیره وجود دارد که هر کس بخواهد این 10 دلار را بگیرد باید 12 دلار خرج کند!

بازار هدف نداریم

دکتر «مصطفی حسین زاده» عضو هیات علمی دانشکده هتلداری و گردشگری در گفت و گو با خبرنگار ما بیان می گوید: شما به عنوان مخبر حوزه گردشگری به من پاسخ دهید؛ بازارهای هدف ما کجاست؟ آمریکا؟ کشورهای اروپایی؟ ممالک اسلامی؟ خب، در کدام کشور اسلامی تاکنون پایگاهی داشته ایم که بتوانیم به درستی اطلاع رسانی کنیم؟ درعراق؟ سوریه؟ مالزی؟ امارات؟ قطر؟ عربستان؟ کویت؟ عمان؟ بحرین؟ لبنان؟ ترکیه؟ یا اندونزی؟
وی می افزاید: واقعیت این است که در هیچیک از این کشور ها مرکز اطلاع رسانی یا رسانه خاصی برای معرفی جاذبه های گردشگری کشورمان و ایجاد بازار گردشگری و در کل بازار هدف نداریم. هم اکنون بیشتر این کشور ها علیه ما تبلیغات می کنند و اگر هم کسی پیدا شود بخواهد از جاذبه های کشورمان دیدن کند امکان سفر را ندارد. وی در توضیح گفته هایش می افزاید: متاسفانه سفارتخانه های ما هنوز در ارتباط با گردشگری فعالیت خاصی ندارند و دریافت اطلاعات درباره مناطق گردشگری از سفارتخانه ها به عنوان یک وظیفه در چارت دیپلماسی ایرانی تعریف نشده است.
به گفته حسین زاده، کشور ما از مواهب طبیعی و خدادادی و آثار فرهنگی بسیار و نیز امکان توسعه اکوتوریسم و گردشگری مذهبی و پزشکی برخوردار است که با برنامه ریزی بهتر می توان سهم توسعه این صنعت را در تولید ناخالص ملی ارتقا داد، اما این در حالی است که گردشگر مسلمان به جای سفر به ایران به کشورهای اروپایی یا آمریکای لاتین سفر می کند.

مشکلات گمرکی مانع سرمایه گذاری در گردشگری

این عضو هیات علمی دانشکده هتلداری و گردشگری مشکلات گمرکی سرمایه گذاران خارجی را مانع اجرای سریع طرح های مرتبط با گردشگری دانسته و می گوید: بیشتر سرمایه گذاران خارجی تمایل دارند تجهیزات هتلی و کارگاهی را خودشان تهیه کنند، اما وجود مشکلات گمرکی فراوان همیشه مانع از انجام کار و سرعت در انجام این اقدامات شده است. حسین زاده می افزاید: همچنین در کنار موارد گمرکی بحث تسهیلات بانکی نیز مطرح است که سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری قول داده بود از طریق شرکت توسعه گردشگری 30 درصد از تسهیلات را از منابع ریالی و فاینانس و صندوق ذخیره ارزی در اختیار سرمایه گذاران قرار دهد. اما تا کنون این تسهیلات نظام مند نشده است.
این کار شناس توسعه گردشگری در ادامه می گوید: در جلسه ها قول داده می شود اما عمل به فراموشی سپرده می شود. مثلا سازمانهای گردشگری و تورگردانی نیاز دارند که تاسیسات و تجهیزات کارگاهی و به طور کل مواد اولیه برای مقاوم سازی هتل ها و تجهیز هتل ها را خود تهیه کنند، اما وجود تعرفه های گمرکی همیشه مسأله ساز بوده و باید مشکلات گمرکی سرمایه گذاران خارجی به صورت ریشه ای حل شود، تا پروژه های مهم گردشگری به سرانجام برسند.

ادعای 30 نهاد و سازمان متولی

دکتر «اکبر پورفرج» دبیر کانون دانش و صنعت گردشگری معاونت علمی ریاست جمهوری در این باره معتقد است: در حالی که هر روز بیش از پیش شاهد تخریب آثار باستانی کشور هستیم ادعای 30 نهاد و سازمان متولی برای گردشگری ایران باعث شده هیچکدام نتوانند کار اصلی خود را در کشور انجام دهند. وی می افزاید: متاسفانه ناهماهنگی بین سازمان های متولی مهمترین مشکل زیربنایی حوزه گردشگری کشور است و فعالیت موازی و بی برنامه بیش از 30 نهاد و سازمان متولی بخش گردشگری باعث رسوب مشکلات قدیمی و افزایش مشکلات نوپدید و در نهایت غربت گردشگری ایران شده است وگرچه برای حل مشکلات گردشگری شعارهای زیادی داده می شود اما هنوز مشکل خاصی از این صنعت حل نشده است.

نگاهی به آمارهای بی خاصیت

آمار گردشگران نوروزی هر ساله باعث ایجاد مناقشه بین مسؤولان سازمان گردشگری و منتقدان آن است. گرچه مسؤولان این سازمان اعلام نکردند که آمار نفر سفر چه تاثیری بر صنعت گردشگری کشور دارد اما به گفته آنان در نوروز 85، 35 میلیون، نوروز 86، 55 میلیون، نوروز 87، 71 میلیون، نوروز 88، 99 میلیون، نوروز 89، بیش از 120 میلیون و در نوروز سال 90، 162 میلیون نفر سفر در کشور انجام شده که حاکی از رشد 460 درصدی آمار گردشگران نوروزی کشور در این سال ها بوده است! برخی کار شناسان صنعت گردشگری می گویند: با وجودابهام های اولین آمار سال 91، که قرار است در آن 5/7 تا8 میلیون گردشگر به کشور وارد شود پیشاپیش باید موفقیتهای امسالمان را جشن بگیریم!