طغیان سرخک در روند کاهشی واکسیناسیون

در روزهایی که کشور درگیر شیوع بیماری کرونا و دغدغه واکسیناسیون است، دو بیماری دیگر (سرخک و تب کریمه) در حال شیوع پیدا کردن است، مخصوصا بیماری سرخک که به‌طور خزنده و آرام از مرزهای شرقی کشور و کشورهای پاکستان و افغانستان وارد کشور شده و در روزهای افت واکسیناسیون بیماری سرخک، این بیماری در حال شیوع پیدا کردن است.

کد خبر: ۶۲۲۰۹۹

تاریخ: ۱۹ خرداد ۱۴۰۰ - ۱۰:۳۳

طبق آمار وزارت بهداشت و درمان، 24 مورد سرخک در کشور گزارش شده که ۱۰ مورد آنها در یک هفته اخیر بوده است و در سال‌هایی که سرخک با وجود پوشش واکسیناسیون، یک بیماری نادر به حساب می‌آمد، این آمار به معنای آغاز شیوع سرخک در کشور است. مسئولان وزارت بهداشت در حالی از بروز مواردی از سرخک در برخی استان‌های کشور خبر می‌دهند که دی ماه سال ۱۳۹۸ وزیر بهداشت در مراسم تکریم و معارفه رئیس دانشگاه علوم پزشکی شیراز ادعا کرد با اعلام سازمان بهداشت جهانی، سرخک در ایران «ریشه‌کن» شده است.

در این میان کارشناسان شیوع کرونا، مشغله کادر درمانی و تبلیغات ضد واکسن از دلایل این روند عنوان شده‌اند. ردپای بیماری سرخک علاوه بر استان‌های مرزی هرمزگان، سیستان و بلوچستان، آذربایجان شرقی و خراسان رضوی همچنین در نقاط مرکزی کشور هم دیده شده است. با وجود دسترسی به خدمات بهداشتی و پوشش بالای واکسیناسیون حالا خبرها حکایت از این دارد که تنها در استان البرز دو نفر مبتلا به بیماری سرخک شناسایی شده‌اند ولی هنوز در تهران فرد مبتلا به آن شناسایی نشده است.

سرخک نوعی عفونت دستگاه تنفسی است و بالقوه می‌تواند جان بیمار را بگیرد. مرگ ناشی از این بیماری در کشورهای توسعه‌نیافته به‌مراتب بیشتر از دیگر نقاط جهان است. سرخک با واکسیناسیون کنترل می‌شود اما اگر پوشش کاهش یابد، دوباره بر می‌گردد. طبق اعلام سازمان جهانی بهداشت این بیماری سالانه بیش از صدهزار کودک را به کام مرگ می‌کشاند که بیشترشان زیر ۵ سال سن دارند.

متخصصان عفونی می‌گویند؛ واکسینه نکردن به‌موقع کودکان به بهانه کرونا و ترس از مراجعه به مراکز بهداشتی و همچنین حرف‌های جعلی گروه‌های ضد واکسن سلامت آنها را به لبه پرتگاه خواهد برد. آنها تأکید می‌کنند، واکسیناسیون MMR علیه این بیماری در ۱۲ و ۱۸ ماهگی نباید به تأخیر بیفتد. تب بالا، سرفه، آبریزش بینی، چشم‌های قرمز و ورم ملتحمه و بثورات جلدی ۳تا ۵ روز پس از شروع علائم از نشانه‌های بیماری سرخک است.

بیماری سرخک در حالی نوار جنوبی و شمال غرب کشور را درگیر کرده است که مسئولان دانشگاه‌های علوم پزشکی این استان‌ها نسبت به واکسیناسیون به‌موقع سرخک، سرخچه و اوریون (MMR) به خانواده‌ها هشدار می‌دهند. تأکید متخصصان عفونی بر این نکته است که به تأخیر انداختن واکسن کودکان به‌ویژه واکسن سرخک می‌تواند عامل بروز طغیان بیماری خطرناک تری شود.

خطر کاهش روند واکسیناسیون سرخک

در این میان روز گذشته رئــیس اداره بیماری‌های قابل پیشگیری با واکسن وزارت بهداشت با اشاره به اینکــه طــی دو ماه و نیم، ۲۴ مورد ابتلا به سرخک مشاهده شده، گفت: «در فروردین و اردیبهشت ۹۹، مراجعه خانواده‌ها برای واکسیناسیون بچه‌ها کاهش یافته است. محسن زهرایی درباره علت این شیوع به بیان آمار واکسیناسیون اشاره می‌کند و می‌افزاید: پوشش واکسیناسیون در کشور تا قبل از کرونا، ۹۸ تا ۹۹ درصد بود که با شیــوع کــرونا به زیر ۹۵ درصد رسیده و در برخی از واکسن‌های عمومی بچه‌ها به ۸۴ درصد هم رسید.»

با توجه به این گفته‌ها، تزریق واکسن سه‌گانه سرخک، سرخجه و اوریون در دو نوبت ۱۲ و ۱۸ ماهگی، از سال ۱۳۸۳ در ایران آغاز شده و ایمن‌سازی کودکان در این سال‌ها موفقیت آمیز تلقی شده است، با این حال سخنگوی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان اما گفته است: «با توجه به برنامه واکسیناسیون عمومی کودکان و برنامه کشوری حذف سرخک، حتی یک مورد ابتلا به این بیماری از نظر پزشکی طغیان محسوب می‌شود.»

ورود بیماری از پاکستان و افغانستان

این مقام وزارت بهداشت یادآوری کرده که «در مرزهای افغانستان، پاکستان به دلیل پوشش ناکافی واکسیناسیون سرخک یا فلج اطفال، موارد بیماری زیاد است و خطر چرخش ویروس و سرایت بیماری در این مناطق بسیار بالاست. در یک سال و نیم گذشته به دلیل پاندمی کرونا عملیات واکسیناسیون تکمیلی متوقف شد یا کیفیت اجرای آن دیگر مانند گذشته نبود. به همین دلیل سرخک که در افغانستان و پاکستان بیماری بسیار شایعی است، طی ماه‌ها اخیر به وضعیت حادی رسید به شکلی که در نقشه‌هایی که سازمان بهداشت جهانی از این دو کشور منتشر می‌کند، شیوع بسیار بالای سرخک کاملا مشهود است.»

خطر شیوع بیماری‌ تب کنگو

در جنوب اما به غیر از سرخک، این روزها ابتلا به تب کریمه کنگو باعث نگرانی بسیاری شده است. روز دوشنبه رئیس گروه مدیریت بیماری‌های قابل انتقال بین انسان و حیوان مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت گفت: «تب کریمه کنگو از جمله بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان است که در فصول گرم سال و با شروع فعالیت کنه‌ها، شیوع بیشتری پیدا می‌کند، تاکنون طی امسال ۲ مورد ابتلا به این بیماری گزارش شده است.»

در این میان رئیس جامعه پزشکان متخصص داخلی ایران معتقد است که در کنار سرخک احتمال شیوع بیماری‌های عفونی دیگر به دلیل خشکسالی بسیار زیاد است، معتقد است: «امسال باید کمتر شاهد شیوع بیماری‌های فصلی باشیم اما باتوجه به بی‌آبی، کم آبی و خشکسالی ممکن است برخی بیماری‌هایی چون مسمومیت غذایی و بیماری‌های ناشی از آب تنی در آب‌های آلوده بیشتر شود.»

ایرج خسرونیا افزود: «از آنجایی که به فصل گرما نزدیک می‌شویم توصیه اکید من به مردم این است که در مصرف مواد غذایی از جمله گوشت چرخ کرده و غذاهای مانده از وعده‌های قبلی دقت کنند چون به علت گرما احتمال فاسد شدن آنها بالاست و می‌تواند منجر به مسمومیت غذایی و اسهال خونی شود.

درست است که مردم دست‌های خود را می‌شویند و از ماسک استفاده می‌کنند اما تمام رستوران‌ها و فست فودی‌ها باز هستند و مردم بدون ماسک نشسته و غذا می‌خورند بنابراین در چنین مکان‌هایی هم ابتلا به بیماری و هم انتقال آن افزایش پیدا می‌کند به عبارت دیگر پاندمی کرونا تاثیر چندانی بر کاهش بیماری‌های داخلی نداشته است. خوشبختانه تب کریمه کنگو در کشور شیوع پیدا نکرده و به شکل موردی فقط در جنوب کشور دیده شده است.»

روزنامه آرمان ملی