یادداشت‌های محمدعلی فروغی، دوشنبه ۱۸ مرداد ۱۲۹۹؛ مثل این‌که در میان ایرانی‌ها خیال نسخ سلطنت و تاسیس جمهوری پیدا شده

با میرزا محمدخان و میرزا محمدعلی‌خان از اوضاع ایران صحبت می‌کردیم و از این‌که در روزنامه‌ها چیزها دیده می‌شود، مثل این‌که در میان ایرانی‌ها خیال نسخ سلطنت و تاسیس جمهوری پیدا شده و اگرچه این امر محل تعجب نیست اما از طرف دیگر اخباری که از ایران می‌دهند که وضع رو به بهبودی است با این حرف‌ها منافات دارد. در هر صورت در حال سرگردانی و حیرانی غریبی هستیم.

کد خبر: ۶۳۲۱۲۵

تاریخ: ۱۹ مرداد ۱۴۰۰ - ۰۰:۰۳

سرویس تاریخ «انتخاب»؛ امروز باربند emballeur آمد. دستور ساختن صندوق برای کتاب و اسباب دادم. انتظام‌الملک همان‌طور کسل است. ناهار تنها خوردم. بعد از ناهار به بانک رفتم و سفارش دادم که پنجاه Bons de la defense nationale هزار فرانکی بخرند و هشت هزار فرانک کاغذ اعتبار برای سوئیس و ایطالیا و برلن بدهند و قرار شد فردا بروم بگیرم. اوقات فراغت مشغول ترتیب و بستن اسباب‌ها بودم.

شب مهمان علیقلی‌خان بودیم. انتظام‌الملک که کسل بود نیامد. میرزا محمدخان و میرزا محمدعلی‌خان و مساعدالسلطنه و بهمن‌میرزا و میرزا غلامحسین‌خان و امان‌الله میرزا بودند. پلو خوردیم و ساز اسکندرخان شنیدیم.

از قراری که معلوم می‌شود و میرزا محمدخان می‌گفت بعضی نسخه‌های شاهنامه در کتابخانه‌ی ملی فرانسه و برلن هست که دیباچه‌ی نسخه‌ی اصل شاهنامه‌ای که برای ابومنصور عبدالرزاق جمع‌آوری شده و فردوسی از آن رو شاهنامه‌ی خود را به نظم آورده در صدر آن‌ها درج است و فارسی تقریبا خالص ولی روان و مطبوع می‌باشد و میرزا محمدخان در آن مطالعه کرده و کار می‌کند. البته خیلی چیز خوبی است و شاید نمونه‌ی قدیم‌ترین نثر فارسی باشد که در دست است.

در ضمن مراجعت از منزل علیقلی‌خان با میرزا محمدخان و میرزا محمدعلی‌خان از اوضاع ایران صحبت می‌کردیم و از این‌که در روزنامه‌ها چیزها دیده می‌شود، مثل این‌که در میان ایرانی‌ها خیال نسخ سلطنت و تاسیس جمهوری پیدا شده و اگرچه این امر محل تعجب نیست اما از طرف دیگر اخباری که از ایران می‌دهند که وضع رو به بهبودی است با این حرف‌ها منافات دارد. در هر صورت در حال سرگردانی و حیرانی غریبی هستیم.

منبع: یادداشت‌های روزانه محمدعلی فروغی، به کوشش محمدافشین وفایی و پژمان فیروزبخش، تهران: سخن، چاپ هفتم، ص ۴۵۲.