یادداشت‌های محمدعلی فروغی، چهارشنبه ۲۰ مرداد ۱۲۹۹؛ پایان ماموریت در پاریس

در بانک کردی‌لیونه در این تاریخ دارم: پنجاه هزار فرانک Bons دفاع ملی و قریب هشت هز ار فرانک حساب جاری و دو هزار فرانک امانتی حکیم‌الملک و مرحوم دبیرالملک. به علاوه هشت هزار فرانک اعتبارنامه دارم. چهار هزار و پانصد فرانک هم از میرزا محمدخان طلب دارم. هفتصد و پنچاه فرانک پول نقد فرانسه و سه هزار و دویست مارک پول نقد آلمان دارم.

کد خبر: ۶۳۲۴۶۹

تاریخ: ۲۱ مرداد ۱۴۰۰ - ۰۰:۱۳

سرویس تاریخ «انتخاب»؛ صبح باربند آمد و صندوق‌ها ساخته آورده بود. تا نزدیک ظهر مشغول باربندی بودیم. میرزا محمدخان هم آمد. ناهار با انتظام‌الملک در هوتل خودمان خوردیم و بعد از ناهار، بستن اسباب‌ها را تکمیل کردم. انتظام‌الملک یک کیف دستی برای لباس و غیره به من داد و یک جعبه‌ی کلاه. از عجایب این‌که کیف دستی خود را که بستم کلید آن در اطاق گم شد، هرچه گشتم پیدا نشد. مبلغی وقت صرف آن و اوقاتم تلخ شد. میرزا محمدخان باز آمد، گفت: «برویم نزد چلانگر [قفل‌ساز]» رفتیم و ده فرانک خرج کردیم و مدتی وقت تلف شد.

بعد خواستم وکالت‌نامه به میرزا محمدخان بدهم برای کاغذهای سفارشی. آدابی که در پست‌خانه‌ داشت، بجا آوردم. می‌بایست در کمیساریای پلیس هم ثبت شود. رفتیم. گفتند دو نفر شاهد پاتانته [ذی‌صلاح] باید تصدیق کند. موقع و مجال نبود، زحمات هدر رفت. می‌خواستم اصلاح ریش کنم، نشد.

باری حساب مهمان‌خانه را پرداخته انعام‌ها را که متجاوز از صد فرانک شد داده اسباب‌ها را به یک نفر از مستخدمین هوتل دادم برد به گار [ایستگاه راه‌آهن] و خودمان هم با میرزا محمدخان عقب او رفتیم به گار دو لیون. مستخدم اسباب‌ها را ثبت کرده ورقه را به ما داد و رفت. ما رفتیم در راه‌آهن جای خود را پیدا کنیم، پیدا نمی‌شد. میرزا محمدعلی‌خان هم آمده بود. ما هنوز جای خود را پیدا نکرده ترن راه افتاد. ناچار در یکی از واگن‌ها داخل شدیم و مدتی معطل شدیم و دوندگی کردیم تا عاقبت جای خود را یافتیم و ساعتی به نگرانی بد گذشت، ولی عاقبت به خیر بود. ساعت نُه در ترن شام خوردیم و تقریبا یازده خوابیدیم.

در هوتل د دو موند سه صندوق چوبی کتاب دارم. یک صندوق چوبی بزرگ اسباب و یک صندوق چوبی کوچک ساعت‌ها و شمعدان و یک صندوق سبدی کاغذ و کارت‌پستال و غیره و دو کیف بزرگ لباس و سیگار و غیره و یک جعبه‌ی بزرگ محتوی عکس خودم و یک جعبه‌ی راه‌آهن بچه‌گانه که ان‌شاءالله موقع حرکت به ایران حمل به طهران شود.

در بانک کردی‌لیونه در این تاریخ دارم:

پنجاه هزار فرانک Bons دفاع ملی و قریب هشت هز ار فرانک حساب جاری و دو هزار فرانک امانتی حکیم‌الملک و مرحوم دبیرالملک. به علاوه هشت هزار فرانک اعتبارنامه دارم. چهار هزار و پانصد فرانک هم از میرزا محمدخان طلب دارم. هفتصد و پنچاه فرانک پول نقد فرانسه و سه هزار و دویست مارک پول نقد آلمان دارم.

هفتصد و پنجاه فرانک فرانسه در لوزان بدل شد به سیصد و بیست و دو فرانک سوئیس.

پایان دفترچه‌ی ششم. [یادداشت‌های کنفرانس صلح پاریس]

منبع: یادداشت‌های روزانه محمدعلی فروغی، به کوشش محمدافشین وفایی و پژمان فیروزبخش، تهران: سخن، چاپ هفتم، صص ۴۵۳ و ۴۵۴.