تأثیر مراحل اولیه زندگی بر بروز "چپ‌دستی"

عضو هیأت علمی گروه پژوهشی آموزش سلامت جهاد دانشگاهی خوزستان گفت: معمولاً چپ دستی یا راست دستی در انسان در دو سال اول زندگی فرد مشخص می‌شود اما مشاهدات پیش از تولد، حاکی از احتمال شروع زودهنگام این ویژگی در انسان حتی از زمان جنینی و پیش از تولد است.

کد خبر: ۶۳۳۹۹۴

تاریخ: ۳۱ مرداد ۱۴۰۰ - ۱۳:۳۹

معصومه تهرانی داظهار کرد: چپ دستی یا راست دستی یک تفاوت رفتاری در میان انسان‌ها به شمار می‌رود به طوری که در سراسر جهان ۹۰ درصد مردم ترجیح می‌دهند از دست راست برای بسیاری از کارهای خود استفاده کنند در حالی که حدود ۱۰ درصد افراد نیز چپ دست بوده و درصد بسیار کمی نیز توانایی استفاده از هر دو دست را برای انجام کارهای خود دارا هستند.

وی افزود: معمولاً چپ دستی یا راست دستی در انسان در دو سال اول زندگی فرد مشخص می‌شود اما مشاهدات پیش از تولد، حاکی از احتمال شروع زودهنگام این ویژگی در انسان حتی از زمان جنینی و پیش از تولد است.

عضو هیأت علمی گروه پژوهشی آموزش سلامت جهاد دانشگاهی خوزستان گفت: تمایل شدید افراد به استفاده از دست راست نسبت به دست چپ نشان می‌دهد که احتمالاً راست دست بودن به عنوان یک پیش فرض برای انسان تعریف شده و ممکن است که چپ دستی ناشی از اختلالات ژنتیکی، محیطی و یا تصادفی باشد که در همان مراحل ابتدایی زندگی و رشد و نمو انسان بر سیستم عصبی وی تأثیر می‌گذارد.

وی افزود: برخی اعتقاد دارند شرایط کمتر خوش‌خیم در مورد رشد و تکامل فرد در همان مراحل ابتدایی زندگی، احتمال بروز چپ دستی در وی را افزایش می‌دهد.

تهرانی گفت: مطالعات انجام‌شده حاکی از آن است که چپ دست بودن یا راست دست بودن به میزان بسیار ضعیفی، متأثر از ژنتیک و وراثت است اما عوامل محیطی متعددی می‌توانند بر چپ دستی یا راست دستی در انسان تأثیر بگذارند. اغلب این عوامل به مراحل اولیه زندگی انسان مربوط می‌شوند.

وی بیان کرد: در این میان دو عامل وزن هنگام تولد و تغذیه با شیر مادر از جمله فاکتورهایی هستند که نه تنها از منظر علم تغذیه از اهمیت بالایی برخوردار هستند، بلکه رابطه آن‌ها با نوع ترجیح دست (چپ دستی یا راست دستی) در انسان نیز تأیید شده است به گونه‌ای که میان دو فاکتور وزن هنگام تولد پایین (وزن هنگام تولد کمتر از ۲۵۰۰ گرم) و عدم تغذیه با شیر مادر با بروز چپ دستی ارتباط مستقیم مشاهده شده است.

عضو هیأت علمی گروه پژوهشی آموزش سلامت جهاد دانشگاهی خوزستان افزود: علاوه بر آن، نوزاد پسر بودن، تولد در فصل تابستان به ویژه در مورد نوزادان دختر، رتبه تولد سوم و یا بیشتر بودن، جزئی از چند قلویی بودن، سن بالای مادر هنگام بارداری، استرس مادر در دوران بارداری و رویدادهای زایمان مانند زایمان سزارین و یا زایمان طولانی‌مدت از دیگر عواملی هستند که احتمال بروز چپ دستی در فرد را افزایش می‌دهند.

وی گفت: جالب است بدانید که برخی از این عوامل از طریق تأثیر بر وزن هنگام تولد، ترجیح دست در انسان را تحت تأثیر قرار می‌دهند. به عنوان مثال سن بالای مادر هنگام بارداری، چند قلوزایی، تعداد تولدهای بیشتر و وضعیت تغذیه‌ای نامناسب مادر هنگام بارداری و همچنین آلودگی هوا و آب از جمله عواملی هستند که با افزایش خطر تولد نوزاد با وزن پایین، احتمال بروز چپ دستی در فرد را افزایش می‌دهند.

تهرانی تصریح کرد: اگرچه مطالعات انجام‌شده، تأثیر این عوامل بر بروز چپ دستی را به طور کامل تأیید نکرده‌اند، اما آنچه آشکار است این است که این عوامل می‌توانند چپ دستی در انسان را پیش‌بینی کنند و یا به عبارتی این عوامل، حداقل از ارزش پیش‌بینی ترجیح دست در انسان برخوردار هستند.

ایسنا