انتقاد خبرگزاری فارس از ایرادات مرکز پژوهش‌های مجلس به طرح صیانت: از ادبیات غیرکارشناسی اجتناب کنید / انتظار می‌رفت مانع از تسلط فضا‌های شبه استادیومی در این حوزه حساس و مهم شوید

خبرگزاری فارس در انتقاد از ایرادات مرکز پژوهش های مجلس به طرح صیانت نوشت: در فضای پر از تنش و تقابل که موضوع حیاتی حکمرانی مجازی را به حاشیه برده است، تنزل سطح مرکز پژوهش‌های مجلس با این تعابیر سیاست‌زده، همانطور که گفته شد بیش از هر چیزی دغدغه نخبگان و کارآفرینان برای تصویب قوانین شفاف و دقیق را قربانی می‌کند.

کد خبر: ۶۵۳۵۵۷

تاریخ: ۰۲ دی ۱۴۰۰ - ۱۶:۰۵

فارس نوشت: ماه گذشته صدور حکم حبس برای مدیرعامل پتلفرم دیوار، یکبار دیگر یک خلأ اساسی در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات را در مرکز توجه قرار داد؛ عدم وجود قوانین به روز و متناسب با تحولات دنیای فناوری.

آخرین قانون مربوط به این حوزه برمیگردد به بیش از ده سال پیش. این خلأ اساسی به‌ویژه در سال‌های اخیر که دنیای پلتفرم‌های کاربرمحور رشد سریعی را تجربه کرده‌اند، بسیار پررنگ‌تر شده اما از مجلس شورای اسلامی به‌عنوان نهاد قانونگذار تا متولیان اصلی این حوزه یعنی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و شورایعالی فضای مجازی به وظایف خود برای تنظیم قوانین موثر و کارآمد در این فضا عمل نکرده‌اند و آسیب اصلی متوجه کارآفرینان حوزه ICT شده است عمدتا نخبگان جوان هستند.

سال گذشته مدیرعامل آپارات، ماه گذشته مدیرعامل دیوار و این روزها گپ. معضلی که بسیاری از این نخبگان را نسبت به حمایت‌های قانونی دلسرد می‌کند و همین موضوع، به یک مانع جدی بر سر راه اکوسیستم پلتفرم‌های بومی تبدیل شده است.

قانونگذاری دقیق و شفاف، دغدغه جدی فعالان کسب‌وکارهای اینترنتی

رضا قربانی عضو عضو هیات مدیره سازمان نظام صنفی رایانه‌ای استان تهران در این خصوص می‌گوید: «این ادعا اشتباه است که در ایران تورم قوانین وجود دارد. ما در برخی موضوعات دیگر مثل قوانین تامین اجتماعی بسیار ریز جلو رفته‌ایم و در برخی موضوعات مهم مثل حوزه کسب و کار فضای مجازی فقط به کلیات اکتفا کرده‌ایم. بنابراین حتما باید قوانین مشخصی برای تنظیم‌گری در این فضا وجود داشته باشد.» مدیر عامل گپ که این روزها در نتیجه همین خلأ قانونی، درگیر پاسخگویی در دادگاه بابت تخلف یکی از کاربران پلتفرم خود است، در این خصوص نکات دقیقی دارد: « در حال حاضر پلتفرم ها با حجم عظیم شکایت‌ها مواجه هستند که همه این موارد ناشی از نبود قانون درباره پلتفرم‌ها است. دلسردی امروز نخبگان به دلیل برخوردهای عجیب و غریب با استارت‌آپ‌ها و مشخص نبودن جایگاه پلتفرم‌ها است.»

این در حالی است که کشورهای مختلف دنیا به‌صورت جدی به حوزه قانونگذاری در این فضا ورود کرده‌اند و ضوابط مشخصی را هم برای حمایت از پلتفرم‌ها و کسب‌وکارهای بومی خود تنظیم کرده‌اند و هم مدیریت حضور پلتفرم‌های غیربومی را به‌صورت جدی در دستور کار خود قرار داده‌اند.

افراط و تفریط در مواجهه با طرح حمایت از کاربران

بدیهی است که قوانینی می‌توانند این خلأ را برطرف کنند که دقیق، شفاف و قابل اجرا باشند و همین موضوع، منجر به شکل‌گیری دسته‌ای از نقدهای کارشناسی به طرح حمایت از حقوق کاربران شده است . اما در ماه‌های اخیر و به‌ویژه در این چندهفته که طرح برای بررسی بیشتر به مرکز پژوهش‌های مجلس برگشته است، برخی طیف‌ها از نقد کارشناسی طرح خیلی فراتر رفته و هر نوع قانونگذاری در این فضا را به‌طور کامل نفی کرده‌اند و در واقع اشکالات طرح فعلی را دستمایه‌ای قرار داده‌اند تا مانع از هرگونه ورود به حکمرانی مجازی در کشور شوند.

در واقع در بین واکنش‌هایی که نسبت به طرح حمایت شکل گرفته است، شکل‌گیری فضای استادیومی با ادبیاتی غیرکارشناسی و شعارزده در دو سمت مقابل هم بوده‌ایم؛ در یک طرف افرادی اشکالات موجود در طرح را صرفا توجیه می‌کنند و هر نوع نقد نسبت به طرح را با ادبیاتی غیرمنطقی و شعارزده منکوب می‌کنند و در طرف دیگر، افرادی به بهانه اشکالات طرح حمایت، به هر نوع قانونگذاری در این فضا می‌تازند و آن را نفی می‌کنند. این دو سمت افراط و تفریط گرچه به ظاهر مخالف هم هستند، اما یکدیگر را تقویت می‌کنند.

این در حالی است که از یک طرف، طرح حمایت تنها راه‌حل موجود برای جبران خلأ قانونی نیست و انتقاد نسبت به آن، به‌معنای نفی ضرورت حکمرانی مجازی نیست؛ و از طرف دیگر، اگر یک طرح دارای اشکال است، معنایش این نیست هرنوع قانونگذاری در این فضا باید نفی شود.

تبعات فضای شبه استادیومی در مواجهه با یک موضوع کارشناسی

ادبیات و فضای استادیومی و غیر کارشناسی چه در توجیه و چه رد آن فضای منطقی برای تنظیم قوانین دقیق و کارشناسی را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد و نتیجهٔ آن، آسیب‌های متعدد به اکوسیستم نوپای کسب‌وکارهای حوزه ICT است. آسیب‌هایی که همانطور که گفته شد، به دلسردشدن نخبگان برای ورود به این حوزه پیشرو و مهم منجر خواهد شد.

در چنین فضایی، مراکز تخصصی مانند مرکز پژوهش‌های مجلس وظیفه دارند با پرداختن کارشناسی و دقیق به مقوله قانونگذاری در این فضا، به سیاستگذاران و نخبگان در مسیر تنظیم جموعه‌ای از قوانین کارا و موثر کمک کند و مانع از تسلط فضاهای غیر کارشناسی و شبه استادیومی در این حوزه حساس و مهم شوند.

چرا مرکز پژوهش‌های مجلس باید از ادبیات غیرکارشناسی اجتناب کند؟

این انتظاری بود که بعد از بازگشت طرح حمایت از کاربران به مرکز پژوهش‌های مجلس از این مرکز می‌رفت و با برگزاری جلسات مختلف استماع نظر نخبگان و کارشناسان متخصص حوزه سیاستگذاری فضای مجازی، حرکت موثری در این راستا شکل گرفت که به احصاء اشکالات فنی و حقوقی طرح حمایت از حقوق کاربران منجر شد؛ اقدام مهمی که زمینه‌ساز تنظیم یک طرح دقیق و کارشناسی خواهد بود. اما در نامه‌ای که در پایان مهلت ده‌روزه بررسی طرح از سمت این مرکز منتشر شده است، وجود ادبیات غیرکارشناسی در برخی بندها موجب تعجب کارشناسان شده است. در حالیکه انتظار می‌رود نقدها و اشکالات طرح حمایت از حقوق کاربران به‌صورت دقیق مورد اشاره قرار گیرد، وجود تعابیری مانند «ترغیب نخبگان به مهاجرت» و «مداخله بسیار زیاد طرح در شئون مختلف زندگی مردم» از جمله فضاسازی‌های غیرکارشناسی است که هر نوع قانونگذاری در این فضا را مورد هدف قرار داده است.

در واقع در فضای پر از تنش و تقابل که موضوع حیاتی حکمرانی مجازی را به حاشیه برده است، تنزل سطح مرکز پژوهش‌های مجلس با این تعابیر سیاست‌زده، همانطور که گفته شد بیش از هر چیزی دغدغه نخبگان و کارآفرینان برای تصویب قوانین شفاف و دقیق را قربانی می‌کند. انتظار می‌رود این مرکز اشکالات طرح حمایت از حقوق کاربران را با ادبیاتی کارشناسی و با ارائه دلایل منطقی و تخصصی ارائه نماید و از افتادن در دام چنین ادبیاتی پرهیز نماید.

جدی‌ترین منتقدان طرح حمایت از حقوق کاربران، بر اصل قانونگذاری دقیق و شفاف در این حوزه تأکید دارند و ضرورت دارد نهادهای کارشناسی و پژوهشی اجازه ندهند انتقادات به یک طرح مشخص، کلیت موضوع قانونگذاری را مورد هدف قرار دهد.