خطر مرگبار در کمین قطب تجاری تهران

اگر نقشه این قنات‌ها را در ذهن تصور کنیم به سمت مناطقی از جمله مناطق ۱۲، ۱۰، ۱۱ و مرکز شهر متمرکز می‌شوند و عمده آن در منطقه ۱۲ است که قطب تجاری، بازار و... کشور است.

کد خبر: ۶۵۶۰۶۳

تاریخ: ۱۸ دی ۱۴۰۰ - ۱۳:۱۸

ایسنا: دبیر کارگروه ملی مخاطرات طبیعی با بیان اینکه حدودا ۵۰ هزار میله یا چاه قنات در تهران واقع شده و بالغ بر ۵۵۰ کیلومتر رشته قنات است، گفت: علاوه بر فرونشست، ریزش قنات‌های متروکه نیز نکته بسیار مهمی است. اگر زیر پی ساختمان‌ها این ریزش‌ها رخ دهد متاسفانه ممکن است موجب فروریزش ساختمان نیز بشود. این پدیده مهمی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

دکتر علی بیت الهی با اشاره به فرونشست زمین در نسیم شهر و وضعیت فرونشست زمین در استان تهران اظهار کرد: حادثه‌ای که طی روز‌های گذشته در نسیم شهر رخ داد.

در واقع بر اثر ریزش یک قنات متروکه ایجاد شده بود که در حیاط یک خانه مسکونی و در کوچه این حیاط به صورت حفره‌ای خود را نشان داد. ابعاد این حفره به طول ۱۰ و به عرض سه متر و عمق دو متری بود.

وی ادامه داد: همانطور که گفته شد علت این حادثه قنات‌های قدیمی و متروکه بسیار زیادی است که در تهران و اطراف تهران واقع شده است. انشعابات این قنوات، نسیم شهر و برخی نقاط دیگر را در نیز در بر می‌گیرد که در گذشته بیشتر با هدف آبیاری و انتقال آب وجود داشته است.

بیت اللهی گفت: متاسفانه حالا روی رشته قنات‌هایی که مدفون شدند و آثاری روی سطح زمین ندارند ساختمان احداث شده است و بر اثر ریزش و آب شستگی‌ها این فرونشست‌های ناگهانی رخ می‌دهد و فروچاله‌هایی در سطح زمین ظاهر می‌شود.

پدیده فروریزش نسیم شهر که نهم دی ماه رخ داد نیز در ادامه همین مساله بوده است. البته این ناحیه در جنوب غرب استان تهران و مجاور شهر تهران است که زونی با فرونشست بسیار بالا است و تا حد ۲۴ سانتی متر در سال نیز این نرخ فرونشست را در این ناحیه که نسیم شهر، چرمشهر، اسلام شهر و ... است را نیز در برمی‌گیرد.

بیت الهی ادامه داد: اگر این زون فرونشست را در نظر بگیریم، نزدیک به دو میلیون و ۳۰۰ هزار نفر را از مناطق ۱۷، ۱۸، ۱۹ تهران و همینطور شهر‌های اقماری جنوب و جنوب غرب تهران را در بر می‌گیرد.

چندین پمپ بنزین، پمپ گاز، لوله‌های سوخت، چندین کارخانه و مراکز صنعتی نیز در این زون مستقر هستند. بیشترین نرخ فرونشست زمین استان تهران نیز در همین ناحیه است. پس خطر فرونشست زمین ممکن است موجب خسارت و آسیب‌های جدی شود.

دبیر کارگروه ملی مخاطرات طبیعی در خصوص ریزش قنات‌های متروکه شهر تهران نیز گفت: علاوه بر فرونشست، ریزش قنات‌های متروکه نیز نکته بسیار مهمی است.

اگر زیر پی ساختمان‌ها این ریزش‌ها رخ دهد متاسفانه ممکن است موجب فروریزش ساختمان نیز بشود. این پدیده مهمی است که باید مورد توجه قرار گیرد.

وی ادامه داد: درمورد قنات‌های تهران فایلی کار شده که البته آن هم کامل نیست؛ که بر اساس آن گفته می‌شود حدودا ۵۰ هزار میله یا چاه قنات در تهران واقع شده و بالغ بر ۵۵۰ کیلومتر رشته قنات است.

این به صورت خطوط زیرسطحی قنات از سمت شمال به سمت جنوب شهر گسترش دارد. این رشته قنات‌ها تعداد بسیار زیادی دارد به طوری که برآورد می‌شود اگر از شرق به سمت غرب تهران حرکت کنیم هر ۳۰۰ تا ۴۰۰ متر یک رشته قنات را قطع می‌کنیم.

دبیر کارگروه ملی مخاطرات طبیعی با بیان اینکه این رشته قنات‌ها به فاصله هر ۳۰۰ تا ۴۰۰ متر در کنار یکدیگر واقع شدند، گفت: این رشته قنات‌ها از شمال به جنوب گسترش دارند. به سمت جنوب که می‌رویم به یکدیگر نزدیک می‌شوند و اراضی و باغات زمان گذشته تهران را آبیاری می‌کردند.

متاسفانه حالا دیگر اراضی و باغات تبدیل به ساختمان شده است و دیگر از حالت مفید بودن آب و انتقال آب خارج شده است.

وی ادامه داد: پیش‌تر این قنات‌ها مالک شخصی داشتند؛ اما حالا رها شدند و از آن‌ها صیانت نمی‌شود. این قنات‌ها به مرور زمان دچار ریزش‌های سطحی می‌شود.

به همین دلیل از نظر ایمنی شهری باید دقت کنیم. نمونه‌ای که از فرونشست زمین در نسیم شهر رخ داد ممکن است تکرار شود؛ به ویژه در مواقعی که بارندگی رخ می‌دهد و به دلیل اثر آبشستگی‌های زیرسطحی این پدیده بیشتر ظاهر می‌شود.

بیت الهی اظهار کرد: امکان رخ داد این حادثه به ویژه در فصولی که بارندگی‌ها زیاد می‌شود و وقتی آب شستگی‌ها و نشتی آب اتفاق می‌افتد، در همه نقاط تهران وجود دارد.

و با توجه به ارتعاشات محیطی ناشی از ترافیک و این ریزش‌ها سرعت بیشتری پیدا خواهند کرد. یعنی توالی و ادامه این رخداد ممکن است چندین و چندبار تکرار شود.

وی گفت: اگر نقشه این قنات‌ها را در ذهن تصور کنیم به سمت مناطقی از جمله مناطق ۱۲، ۱۰، ۱۱ و مرکز شهر متمرکز می‌شوند و عمده آن در منطقه ۱۲ است که قطب تجاری، بازار و... کشور است. بسیاری از مراکز تجاری کشور در این منطقه استوار است که این مسئله را پیچیده‌تر و خطرناک‌تر می‌کند.

دبیر کارگروه ملی مخاطرات طبیعی افزود: همه این قنات‌ها البته خشک نیستند، حتی در محوطه برخی از ادارات و حتی توسط فضای سبز شهرداری در بسیاری از پارک‌ها از آب این قنوات برای آبیاری فضای سبز استفاده می‌شود.

وی گفت: به نظر من اولین قدم این است که این قنوات باید نقشه دقیق تری را داشته باشند. این کار باید زیر نظر شهرداری تهران اتفاق بیفتد. پیش‌تر این قنات‌ها صاحب داشتند و هر کدام از رشته قنات‌ها مالک داشتند.

حالا متاسفانه مالکین رسمی که سندشان به اسم آن‌ها است وجود ندارند و وراث نیز ادعایی در این خصوص ندارند، چون اصلا زمینی نمانده است. پس حالا این‌ها در واقع مالک ندارند و فقط در سند مالک دارند.

بیت اللهی یادآور شد: این‌ها قنات‌های رها شده هستند. از آن جایی که فضای سبز شهرداری تهران از استفاده کننده‌های آب این قنات‌ها است، پیشنهاد می‌کنم که اقدامات در این خصوص باید با مدیریت شهرداری تهران باشد و تهیه نقشه قنوات را سازمان نقشه برداری و دیگر سازمان‌های مهندسین مشاور می‌توانند انجام دهند تا این کار سامان پیدا کند.

مهم این است ساختمانی که احداث می‌شود مشخص نیست زیر آن قناتی وجود دارد یا نه و این قنات‌ها به صورت تصادفی پیدا می‌شوند؛ بنابراین ممکن است موجب فروریزش‌هایی شوند که پشیمانی به بار بیاورد.